Boerum

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Boerum
Flagge fan Boerum Wapen fan Boerum
Flagge Wapen
Lokaasje fan Boerum
Gemeente Noardeast-Fryslân
Ynwennertal (2018) 585
Webstee Webstee Boerum
Herfoarme tsjerke
eardere grifformearde skoalle

Boerum (Burum) is in terpdoarp yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Foar de gemeentlike weryndieling fan 2019 lei it yn it súdeasten fan de gemeente Kollumerlân. Boerum leit oan de noardkant fan de Grinzer Strjitwei, tusken Bûtenpost en Gryptsjerk, op 53°16'N - 6°14'E. It doarp hat fia de Boerumer Faart, ek wol Skipsleat neamd, in wetterferbining mei de Lauwers, dy't sûnt de oanlis fan de N355 lykwols gjin iepen ferbining mear is.

Untstean[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boerum is in terpdoarp, yn de betide midsiuwen ûntstien op in kwelderwâl. It doarp waard yn 1408 foar it earste neamd yn in oarkonde, dêr't yn stiet dat de Boerumers de tsjerke oerdroegen oan de abt fan it kleaster Jeruzalem yn Gerkeskleaster. It wurdt dan Burum neamd, de troch de mûntsen ferlatynske foarm fan "de buorren".

De tsjerken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De herfoarme tsjerke dy der no stiet is boud yn 1784. De preekstoel mei moai houtfykwurk is fan 1754. Ek hat de tsjerke hearebanken; de moaiste dêrfan is faaks dy fan de famylje Fogelsangh.

De rjochtstien

Op it tsjerkhôf is yn 1969 de op 'e nij fûne rjochtstien wer werom setten. De abt fan Gerkeskleaster beneamde de doarpsrjochter. Der waard rjocht sprutsen yn de iepenloft op it wijde tsjerkhôf. In tinkstien yn de tsjerkemuorre hâldt dit yn oantinken.

1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Grifformearde tsjerke (Boerum).

Tsjinoer de tsjerke stiet de yn 1878 yn eklektyske styl boude pastoij, in middengonghûs. De grifformearde tsjerke út 1895 is in ienfâldige sealtsjerke. De grifformearde gemeente fan it doarp is lykwols âlder; dy waard nei de Ofskieding fan 1834 yn 1835 persoanlik troch Hendrik de Cock stichte as earste grifformearde tsjerkemienskip fan Nederlân.

It frouljuskleaster Galilea[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn 1204 stifte it sistersjenzer kleaster Jeruzalem it frouljuskleaster Galilea besúden Boerum. Dit wie bedoeld foar "gewoane" froulju. It kleaster hie in hechte bân mei it doarp. Sa wie bygelyks de prior faak ek pastoar fan Boerum. Yn 1479 kaam der in skieding tusken it besit fan Jeruzalem en Galilea. Galilea krige 720 pûnsmiet lân. Dit besit wreide him troch lettere skinkings fierder út.

Yn 1580 ferfoel it besit oan de Steaten fan Fryslân. Sa stadichoan waard it kleaster ôfbrutsen. Doe't der yn 1585 in skâns oanlein wurde moast yn Muntsjesyl waard wat noch oer wie dêrfoar brûkt. Op it plak dêr't it kleaster stien hat, Fryske Strjitwei 1-3 oan de súdkant fan de dyk, leit no in monumintale kop-hals-romppleats út om 1905 hinne.

It kleasterbesit wie in 24 pleatsen mei yn 't gehiel 1.180 pûnsmiet lân. Om de safolle tiid ferkochten de Steaten hjir nei 1600 wer in part fan. Wol moasten de keapers fan dat lân meiïnoar it traktemint fan de dûmny opbringe en de tsjerke en de skoalle ûnderhâlde. In protte fan it besit kaam yn hannen fan Sjouck van Fogelsangh, dy't fan harsels in Donia wie.

De mûne Windlust[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Wynlust

Njonken de tsjerketoer falt by it doarpsoansjen benammen de mûne op. Op it plak fan Windlust út 1787, de tsjintwurdige mûne twa kilometer nei it súdwesten oan de Grinzer Strjitwei, waard yn 1694 al in mûne neamd. De nôt- en pelmûne Windlust sels datearret út 1787.

Yn 1997 ferkocht de lêste private eigner de mûne oan de gemeente Kollumerlân, en de mûne kaam doe yn behear fan de monumintenkommisje fan de gemeente. Yn 1999/2000 waard de mûne restaurearre en wer ree makke foar it meallen. Sûnt 6 maaie 2000 is de mûne wer yn it wurk, mei frijwillige mûnders. Der is in bân ûntstien mei de mûne "De Immigrant" yn in Fulton (Illinois) yn de Feriene Steaten. Op 8 april 2012 baarnde de mûne ôf. Yn 2014 waard de mûne fannijs boud. Stichting Erfgoed Kollumerland & Nieuwkruisland wol hawwe dat de nije mûne ek de status fan momumint kriget.

It Greate Ear[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

it grûnstasjon by Boerum

Boerum is benammen ek bekend fanwege It Greate Ear, in grûnstasjon foar satellytkommunikaasje, likernôch in kilometer noardwest fan it doarp oan de ein fan de Wytsmawei. It waard yn 1962 boud troch de PTT, en de satellytkommunikaasjeteleskoop dêr krige doe yn de folksmûle de namme "it grutte ear". It tal fan teleskopen is groeid, mar it hjoeddeiske stasjon, besit fan Xantic B.V, in gearwurkingsferbân fan Austraalje, Noarwegen en Nederlân, fiert de namme no ek offizjiel. Op it stasjon wurdt it satellytferkear ûntfongen dat dan fia kabels fierder ferstjoerd wurdt nei de klanten. Njonken de gearwurkende lannen meitsje ek omlizzende lannen gebrûk fan it stasjon, dat tegearre mei de tsjinhinger yn Perth (Austraalje) hast elts punt boppe de ierde dekt.

Doarpswapen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Oan de waachskeal kinne twa betsjuttings jûn wurde; earst stie yn Boerum in waach en twaddens waard yn dit doarp rjocht sprutsen. Dat barde oan de râne fan it tsjerkhôf. Yn de dagen dat de abt fan Gerkeskleaster noch de rjochtsfoech oer Boerum hie, sieten de rjochters op de grutte stien, dy't noch altiten op de hoeke fan it tsjerkhôf leit. De stien stiet as oantinken yn it wapen, it swarte krús op de stien ferwiist nei de jurisdiksje fan de abt oer Boerum.

Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De feriening foar Pleatslik Belang hjit "Iendracht". It doarpshûs fan Boerum oan de Meihuizenstrjitte hjit Toutenburg. Der is in kristlike skoalle: Op de Hoogte. De jachthaven hjit De Dwinger.

Diels 17e en diels 19e iuwsk pand oan de Uithof 4

Buorren[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn de buorren hawwe yn de rin fan de tiid feroarings om de tsjerke hinne west, oan de Uithof en de Herestrjitte bylâns dy't de trochgeande rûte fan súd nei noard foarmjen gie en it doarp in langhalich karakter joech. Om de tsjerke stiet de Uithof, in fariaasje oan wenten dêr't it pân Uithof 4 (± 1840) mei in sûterrên en in oer in trepbordes berikbere haadferdjipping fan opfalt. Oan De Wendel is yn 1878 op it stee fan de âlde pastorij yn in grutte tún in nijenien setten, in grutte blokfoarmige middengongwenning mei in ferdjippe portyk. Ek oan de Hearestrjitte steane in oantal soksoarte wenten, inkelde mei dekorative eleminten.
Krekt eastlik fan de terp lei de wichtige Eysmastate.

Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • kuorbalklup Boelensloane
  • iisklup
  • DES - follybal
  • De Uneinige horizon - motorklup
  • De Klos - biljerten
  • Advendo - brassband
  • Wettersportferiening

Untwikkeling ynwennertal[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De strjitten fan Boerum binne:

  • Bleijensteinstrjitte
  • De Meerpaal -
  • De Wendel -
  • H. Sipkesstrjitte -
  • Hearestrjitte -
  • Hoogstrjitte -
  • Keegensterwei -
  • Kleasterwei -
  • Rosemastrjitte -
  • Skipsleat -
  • Tsjerkepaad -
  • Uithof -
  • Van Eijsingawei -
  • Wytsmawei -

Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]