Waaksens (Noardeast-Fryslân)

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Waaksens
Flagge fan Waaksens Wapen fan Waaksens
Flagge Wapen
Lokaasje fan Waaksens
Gemeente Noardeast-Fryslân
Ynwennertal (2008) 40
Webstee Oer Waaksens
de himrik fan Waaksens
Sint-Thomastsjerke
Sint Thomastsjerke
Sint-Thomastsjerke
Poartegbou fan de eardere Sjucksmastate
Wapenstien yn it poartegebou fan de eardere Sjucksmastate

Waaksens is in doarp dat sûnt 2019 yn de gemeente Noardeast-Fryslân leit, dêrfoar lei it yn de gemeente Dongeradiel. Waaksens waard yn it ferline it lytste doarp fan West-Dongeradiel neamd. In protte groei hat der noait ynsitten; it hat op it stuit likernôch 35 ynwenners. De hast 5 1/2 meter hege terp wie en is mar tin beboud. Der wurdt tocht dat ek Waaksens yn 't begjin fan de jiertelling ûntstien wêze moat. Yn de 8e iuw wurdt Waaksens neamd as Wacheringe. Wêr't de namme Waaksens wei komt en wat der betsjut is net dúdlik.

In namme dy't faak yn 'e skiednis fan Waaksens foarkomt is dy fan Harinxma thoe Slooten. Se hienen op syn minst twa saten yn harren besit.

Fan âlds waard Waaksens ta de Holwerter seis rekkene. Dit binne de doarpen dy't rûchwei oan de wei fan Holwert nei Dokkum ta, lizze.

De tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De goatyske tsjerke moat yn de 12e iuw boud wêze. Dit jout it siermitselwurk oan. Wa't de patroanhillige west hat is net hielendal dúdlik. Der binne guon dy't tinke dat it St. Tomas west hat. Op de tsjintwurdige klok is Jehannes de Doper ôfbyld. It geheim hjirfan sil lizze yn de ôfbylding dy't op de no ferdwûne klok stien hat. De tsjerke is yn 1962-1963 restaurearre troch de arsjitekt A. Baart jr. De tsjerke hat doe wer in better oansjen krige om't de bemanteling der ôfhelle is. Yn de tsjerke stiet in preekstoel út de 17e iuw. It fjouwerkant komt ek út dy tiid.

Yn de tsjerke stiet in hearebank mei de wapens fan Harinxma thoe Slooten en Burmania.

Opmerklik is it epitaaf út 1592 foar Douwe van Aylva dy't by Dimter sneuvele is.

Yn 1234 is Botte Reinalda deaslein op it tsjerkhôf troch Jan Albada. De mannen hienen rûzje oer wa't earst it offer bringe mocht. Dit hat politike gefolgen hân. De saak moast útfochten wurde.

De pastorij[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De Waaksensers binne der fan oertsjûge dat se de moaiste pastorij fan Fryslân hawwe. It is ek in tige steatlik gebou. Sa kin in lyts doarp ek fan alluere wêze.

De eardere pastorij fan Waaksens

Ds. Rinse Posthumus[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn in eardere pastorij fan Waaksens hat ds. Rinse Posthumus wenne. Posthumus kaam út Ternaard. Hy is dêr op 30 oktober 1790 berne út in boerelaach. Mar it blykte dat der yn Rinse gjin boer siet. Nei syn stúdzje yn Grins, waard hy yn 1813 helppreker yn Waaksens/Brantgum. Twa jier letter waard er dêr dûmny. Nei't er 44 jier lang it amt beklaaid hie, stoar er 22 septimber 1859. Posthumus wie in apart man. Hy kaam noait op de klassisgearkomsten, it útsje foar de dûmny’s. Hy sei dat er syn tiid better brûke koe. Posthumus stie tige kritysk tsjinoer hoe't it der yn 'e tsjerke om tagie.

Posthumus wie befreone mei Joast Halbertsma. Beide pielden se mei it Frysk. Posthumus hat in trijetal oersettings yn it Frysk fan stikken fan William Shakespeare op syn namme stean.
Ek binne der twa dichtbondels en teologyske boeken fan him útkommen. Hy hat ek net sa slagge begjin makke mei in Frysk wurdboek.

Sjucksmastate[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Oan de wei nei Holwert stiet noch de poarte fan de eardere Sjucksmastate. Der stiet no in pleats. Noch te sjen is de âlde gibbeflecht of dowematte. Dy stiene eartiids mear by states en stinzen.

Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It doarp is mar lyts en docht in soad mei Brantgum en Foudgum.

Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Hillige Wei -
  • Poelewei - Lang lyn leinen yn dit gebiet in soad puollen.
  • Sjuksmawei -
  • Tjessenswei-
  • Van Harinxmawei -.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes: