Lytsewâld

Ut Wikipedy
Springe nei navigaasje Springe nei sykjen
Lytsewâld
Map NL Kollumerlân Lytsewâld.png Lokaasje Lytsewâld yn de eardere gemeente Kollumerlân
Flagge Wapen
Flagge fan Lytsewâld.gif Lytsewâld wapen.svg
Sifers
Ynwennertal 85 (2021) [1]
Polityk
Lân Flag of the Netherlands.svg Nederlân
Provinsje Frisian flag.svg Fryslân
Gemeente Flagge fan Noardeast-Fryslân.svg Noardeast-Fryslân
Oar
Tiidsône UTC +1
Simmertiid UTC +2
Koördinaten 53° 16' N 6° 9' E
Webside FB-side Lytsewâld

Lytsewâld (Nederlânsk: Augsbuurt of Lutjewoude; Grinslânsk: Lutjewolde) is in doarpke yn de gemeente Noardeast-Fryslân. Oant de gemeentlike weryndieling fan 2019 wie it de lytste fan de 12 doarpen yn de gemeente Kollumerlân. It doarp is fan midsiuwske oarsprong en kaam yn 1654/1656 oan de doe groeven Strobosser Trekfeart tusken Dokkum en Strobos te lizzen.

Tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Tsjerke fan Lytsewâld.
Tsjerke fan Lytsewâld

De eardere herfoarme tsjerke is it meast yn it each rinnende gebou yn Lytsewâld. Op it plak fan de tsjintwurdige tsjerke stie yn 1347 al in kapel. It tsjerkje is boud yn 1782. De toer is lykwols fan resintere datum: 1917. Doe is der ek in nije klok getten as ferfanging fan it troch Jurjen Balthasar getten eksimplaar, mar hy is yn de oarloch yn de raantsjettel bedarre. Yn 1976 is de tsjerke renovearre en is der boukundich ûndersyk dien.[2] Yn de tsjerke binne in twatal rouboerden fan de Van Scheltinga’s út 1708 en 1712 te bewûnderjen.

De tsjerke, dêr't de banken úthelle binne, hat in bysûndere preekstoel. Op it foarstik binne Mozes en Aäron ôfbylde mei de wet. De preekstoel is yn de 17e iuw skonken troch de grytman Epo van Aylva.

De tsjerke, dy't mar fjouwer kear yn it jier brûkt wurdt, is besit fan de stifting Alde Fryske Tsjerken.

It tsjerkje wurdt winterdeis brûkt as muzykkapel troch streekmuzykskoalle De Wâldsang. Ek wurde der wol eksposysjes hâlden.

Pastorij

De herfoarme gemeente fan Lytsewâld wie oant 1857 kombineare mei dy fan Kollumersweach. Doe krige Kollum in twadde dûmny, dy't yn Lytsewâld wenne. Yn 1869 krige Kollum wer ien dûmny. De pastorij stiet der noch.

Skoalle en skoalhûs[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Skoalle mei skoalmasterswente

Yn 1833 krige Lytsewâld in nije skoalle en dêr waard yn 1839 it skoalhûs tsjinoan boud. Yn 1880 is de skoalle sletten, mei't master Tije van Teijens, doe't er 77 jier wie, mei pinsjoen gie.

Clantsate[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Clantstate (1723)

De namme Clant is foar it earst oan de eartiidske state ferbûn, doe't Claes Clant it kocht yn 1536. Foar dy tiid hjitte it Harkema Heerd en dy namme waard foar it earst yn 1463 neamd. Claes Clant waard grytman fan Nij-Krúslân yn 1542 en letter fan Kollumerlân en NK oant 1569. Op de state wennen doe noch wol Harkema's. De sate waard letter troch de famyljes Roorda, Van Scheltema en Van Aylva bewenne. Fermoedlik is de state koart foar 1650 opnij boud; oanwizings derfoar jout ek de tekening fan J. Stellingwerf út 1722.[3]

Reizgers dy't troch de Strobosser Trekfeart farden hiene it oer in bysûnder gebou. Yn 1757 waard Clantsate of de Augsboarch ôfbrutsen.

De brêge[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Brêge

Wa't fan de Dokkumer Trekwei nei Lytsewâld giet, komt oer in no seldsume brêge. Yn 1907 krige Lytsewâld in nije brêge. As model waard de âlde balkebrêge, dy't meastentiids oer de trekfeart leinen, brûkt.

Befolkingsferrin[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Jier 1954 1959 1964 1969 1973 2007 2015 2021
Ynwenners 157 121 113 101 103 68 68 85


Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Alle Cijfers
  2. Herma M. van den Berg, Noordelijk Oostergo/Kollumerland en NK, 1989. Siden 9,10
  3. Herma M. van den Berg,Noordelijk Oostergo/Kollumerland en NK, 1989. Siden 9,10

 
Plakken yn de gemeente Noardeast-Fryslân
Flagge fan de gemeente Noardeast-Fryslân
Stêd: Dokkum

Doarpen en útbuorrens: AldwâldBurdaardBlijeBoarnwertBoerumBrantgumEalsumEanjumEasternijtsjerkEastrumFeankleasterFerwertFoudgumGinnumHallumHantumHantumerútbuorrenHantumhuzenHegebeintumHolwertIeIngwierrumJannumJislumJouswierKollumKollumersweachLichtaardLytsewâldDe Lytse JouwerLjussensMarrumMitselwierMoarreModdergatMuntsjesylNesNijewierPeazensDe PompRaardReitsumDe SkânsSweagerboskTernaardDe TriemeWaaksensWânswertWarfstermûneWestergeastWetsensWierum

Buorskippen: Ald TerpAldwâldmersylBartlehiem (foar in part) • BeintemahûsBetterwurdBoarnwerterhoekeBoarnwerthuzenBoatebuorrenBollingwierBrânbuorrenBûnte HûnDe DellenDykshoarneDokkumer Nije SilenEasterbeintumFarebuorrenFiifhuzen (Hallum)Fiifhuzen (Ternaard)FiskbuorrenFjildbuorrenGrut MidhuzenHallumerhoekeHanenburchHantumerhoekeHealweiHústernoardIesumasylJewierKeatlingwierDe KegenKletterbuorrenKollumerâldsylDe KolkKrabbuorrenLeechlânDe LeechteLyts MidhuzenLytse LeardLytse WierMûnebuorrenNijlânIt ParadyskeDe ReidswâlDe RypSânbultenSânhuzenSibrandahûsDe SkânsSkernehuzen't SkoarStienharstIt StienfekStiemTeardTeyebuorrenTergrêft (foar in part) • Ter LuneDe TibbenTilbuorrenTiltsjebuorrenTrijeboerehuzenWeardebuorrenWesterbuorrenWesternijtsjerkWieDe WygeastDe Wurden