Austraalje (lân)

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Commonwealth of Australia
Flagge fan Austraalje Wapen fan Austraalje
Flagge Wapen
Lokaasje fan Austraalje
Offisjele taal Ingelsk
Haadstêd Kanberra
Steatsfoarm Parlemintêre monargy
Gebiet
% wetter
7.686.850 km²
1­%
Ynwenners (2004) 20.180.878
Munt Australyske dollar (AUD)
Tiidsône UTC +8 oant +11
Nasjonale feestdei 26 jannewaris
Lânkoade AUS
Ynternet .au
Tillefoan 61

Austraalje is fierwei it grutste lân fan it wrâlddiel Austraalje. It is sûnt 1901 ûnôfhinklik fan it Feriene Keninkryk en is in parlemintêre monargy mei Elizabeth II as keninginne.

Geografy[bewurkje seksje | edit source]

Lizzing[bewurkje seksje | edit source]

Austraalje wurdt begrinzge troch:

Lânskip[bewurkje seksje | edit source]

Great Dividing Range

It lytste wrâlddiel bestiet foar 70 % út woastyn en woastyneftige lânskippen, dy't yn it westen en it hast ûnbewenne midden oerhearskje. Lykop rinnend oan de eastkust rint oer in lingte fan 3000 km de Great Dividing Range, in heechgeberchte en foar de kust strekt him it 2000 km. lange Grut Barriêrerif út. Yn it noarden lizze tropyske bosken en gerssavannen, dy't by de kust oergean yn rein- en mangrovewâlden. Oan de eastkust lizze rigen bergen mei as heechste berch de Mount Kosciuszko, op in hichte fan 2228 meter. Oare bekende bergen en rotsen binne: Uluru (Ayers Rock), Kata Tjuta (de Olga's), Mount Augustus, de Devils Marbles en Wave Rock. De grutste rivieren binne de Murray en Darling yn it suden. Súdeastlik fan it kontinint leit it eilân Tasmaanje dat eartiids troch de Nederlanner Abel Tasman ûntdekt waard.

Utsein in soad natuer- en nasjonale parken beskikt Austraalje oer in protte strannen en binne der genôch mooglikheden foar avontoerlike fakânsjes.

Steaten[bewurkje seksje | edit source]

Austraalje bestiet út 6 steaten en 3 territoaria.

De seis steaten binne:

De trije territoaria binne:

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Foar de ûntdekking fan Austraalje[bewurkje seksje | edit source]

Likernôch 50.000 jier ferlyn binne de earste minsken ôfset nei Austraalje. Dizze earste minsken wienen de Aborizjinals. 50.000 Jier lyn wie in soad wetter beferzen, dêrtroch leinen der natuerlike brêgen fan Aazje nei Austraalje sadat de minsken en de bisten nei Austraalje rinne koenen. Dit hat ûngefear 40.000 jier lang kind. De ierde waarme wer op en it iis begûn wer te teien. Sa waard Austraalje wer in eilân.

Yn it jier 150 waard der foar it earst oer Austraalje skreaun troch de Griken. Se neamden it lan “Terra Australis”. In soad minsken wiene hjirtroch fassinearre en woenen der hinne.

Nei de ûntdekking[bewurkje seksje | edit source]

Replika fan de Endeavour dêr't James Cook mei yn Austraalje arrivearre

Yn 1770 naam James Cook Austraalje foar Grut Brittanje yn besit en neamde it 'New South Wales'. Oant 1865 tsjinne it as strafkoloanje foar de Britten. De earste frije ymmigranten arrivearren al yn 1793 yn de omkriten fan it tsjintwurdige Sydney. Yn 1901 slueten alle seis Britske koloanjes op it Australyske kontinint harren as it Mienebest fan Austraalje oanien by it Britske Ymperium.

De Britske foarstinne is noch altyd steatshaad fan Austraalje.

Demografy[bewurkje seksje | edit source]

It meastepart fan de ûngefear 21 miljoen Austraaljers stammet ôf fan Jeropeeske ymmigranten út de 19e en 20e ieu. Sûnt de ein fan de Twadde Wrâldkriich is de befolking ferfjouwerfâldige. Ymmigranten út oare parten fan de wrâld binne troch de Australyske regearing lange tiid tsjin holden. Tsjintwurdich komme in protte ymmigranten út Aazje en Oseaanje.

De lânseigen Aborizjinals meitsje tsjintwurdich om-ende-by 2,2% fan it befolkingstotaal út, sy foarmje de ûnderkant fan de maatskippij. Troch in grut wurkleasheidsifer, in protte kriminaliteit en alkoholisme leit de libbensferwachting fan dizze befolkingsgroep in stik leger as by oare Austraaljers.

Ekonomy[bewurkje seksje | edit source]

BYP per persoan is $37.300 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 3% lânbou, 26,4% yndustry en 70,6% tsjinsten.