Akkrum

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Akkrum
Flagge fan Akkrum Wapen fan Akkrum
Flagge Wapen
Lokaasje fan Akkrum
Gemeente It Hearrenfean
Ynwennertal (2010) 3399
Webstee Webstee fan Akkrum
de himrik fan Akkrum
Herfoarme tsjerke
It âlde gemeentehûs fan Utingeradiel
hotel Goerres

Akkrum is ien fan de doarpen yn de gemeente It Hearrenfean. It doarp hie op 1 maart 2009 3.369 ynwenners.

Ferbinings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Akkrum leit oan de âlde Wei nei Oerisel, en de nije A32. Dy lêste giet hjir ûnder it Leppe-akwadukt troch om't ek de Boarn troch Akkrum rint. Dy rivier komt as De Boarn fan Nes it doarp yn, en giet as de Kromme Knilles fierder nei Aldskou. Fierders jout de Meinesleat nei it súdwesten ferbining mei de Snitser Mar en jout nei suden de Polsleat ferbining mei it Hearrenfeanster Kanaal. Ek hat Akkrum in stasjon oan it Spoar fan Swol nei Ljouwert.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Akkrum is tusken 525 - 725 ûntstien op in terp besuden De Boarn en is de dyk bylâns fierder woeksen. Om 1500 hinne is it âlde Akkrum delbaarnd, mar it is wer opboud. Yn likernôch 1860 waard hjir de earste reedmakkerij fan Nederlân stifte: Steamreedmakkerij Ruiter.

Akkrum wie oant de gemeentlike weryndieling yn 1984 it haadplak fan de gemeente Utingeradiel.

Ferhaal oer it ûntstean[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Akkrum komt wierskynlik fan op de akker of it hiem fan Akker. Yn in reuzeteltsje binne twa reuzen De Boarn oan it graven. As de iene efterom sjocht stint er: "A, krom". Fan dêr de namme Akkrum en ek de Kromme Knilles. Yn Akkrum stiet in keunstwurk fan twa reuzen.[1]

Kleaster Ealsum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Justjes benoarden Aldskou lei yn de midsiuwen it tsjerkedoarp Ealsum oan de Boarn, no is it in buorskip. Koart nei 1400 is dêr it dûbelkleaster 'Maria's hûs yn Bethlehem' stifte fan de tertsjarissen of beginen. Yn 1474 waarden strangere kleasterregels ynfierd. It kleaster baarnde yn 1521 ôf, waard opnij boud, mar yn 1580 opheft.[2]

Earder yn Akkrum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • In ULO (letter in MAFÛ ) en in húshâldskoalle.
  • It fabryk fan UT (Ulbe Twynstra), letter UTD nei de fúzje mei Delfia en op’t lêst Hendriks-UTD. De hege silo is ôfbrutsen.
  • Oan it begjin fan de 18e iuw wurdt Akkrum bekend troch syn eksportslachterij FCE nei Londen.

Untwikkeling[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Boarnstee is de nijste útwreiding oan de eastkant, by Nes.
  • Der binne plannen foar in rûnwei om Akkrum. By de UT-wei, by Sinnebuorren komt skylk in brêge.
  • Yn 2010 wol it doarp de brêge yn it Krompaed sels opknappe as de gemeente gjin jild hat om de karakteristike brêge op te knappen.

It besjen wurdich[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Coopersburg (2009)
Fermanje fan Akkrum
  • Coopersburg - wie in hûs foar âlderein út 1901, stifte troch miljonêr Folkert Kuipers, “Cooper’’ op syn Amerikaansk.
  • Welgelegen mei syn teekoepeltsje út de 18e iuw.
  • Yn de herfoarme tsjerke (1759 op it Heechein sitte brânskildere glêzen fan Thomas en Tsjalling Gonggryp fan Snits út 1761 en 1762. It Van Oeckelenoargel út 1856 sil opknapt wurde.
  • Restaurearre spinnekopmole oan de Polsleat.
  • Museum Boere-ark - ark en wurktugen fan foar de Twadde Wrâldoarloch, alles brûkt op deselde pleats.
  • Yn de buorren fan Akkrum stiet de meniste tsjerke (Fermanje), dy’t dêr al foar 1600 stien hawwe moat. Der is oan ’e ein fan de 20e iuw in oerkape leagenbankje tsjinoan setten.
  • Op de herfoarme tsjerke út de 18e iuw stiet (boppe it koer) in seemearman ynstee fan in hoanne. In seemearman is de tsjinhinger fan in (see)mearmin. Yn de Grykske mytology soenen seemearmannen grutte stoarmen oproppe kinne om sa skippen fergean te litten.

Doarpslibben[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Op de lêste skoaldei fan it jier geane de bern dy’t fan skoalle gean sjongend troch de buorren: “Dit giet hjoed, ja dit giet hjoed foar’t lêste…ensfh”.
  • Mei Palmpeaske giet der in prosesje troch it doarp.
  • Yn maaie 2005 waard in Winterfeest hâlden. Der waard snie makke en doe snieballen smiten, sniepoppen makke en mei in prikslide fan in 4 meter hege skeante roetst.

Aktiviteiten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Kampioenskip Mêstklimmen 1e sneon fan july.
  • De Fryske Dei, de earste sneon yn augustus.
  • Op 25 augustus 2007 waard foar de 25e kear it Iepen Frysk kampioenskip Slingeraap holden.
  • Tûnelûke - spektakel dat yn Akkrum ûntstien is
  • De Shantydei, de earste sneon yn septimber.

Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Akkrum foarmet de noardwestpunt fan de Turfrûte.
  • It fersoargingshûs Leppehiem stiet yn de wyk De Himmen.
  • Eastlik fan Akkrum leit jachthaven Tusken de Marren.
  • Sûnt 1998 hat Akkrum in eigen ”wettertaksy”. Dy fart troch hiel Akkrum, om de toeristen út de haven hinne en werom nei it doarp te bringen.
  • Hotel Goerres is in hotel dat al hiel lang yn Akkrum stiet.

Ynwenners[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ferneamde Akkrumers[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Untwikkeling ynwennertal[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Strjitten yn Akkrum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Alle strjitten yn Akkrum.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

  1. Brouwer, J.H., en oaren (red.), Encyclopedie van Friesland, Amsterdam: Elsevier 1958, Akkrum.
  2. Brouwer, J.H., en oaren (red.), Encyclopedie van Friesland, Amsterdam: Elsevier 1958, Aalsum b.