Berltsum

Ut Wikipedy
Berltsum
Eardere Hemmemapoarte
Eardere Hemmemapoarte
Emblemen
Flagge fan Berltsum.gif               Wapen fan Berltsum-Flecke.jpg
Sifers
Ynwennertal 2.615 (2022) [1]
Oerflak 7,19 km²
werfan lân: 7,04 km²
werfan wetter 0,16 km²
Befolkingsticht. 371 ynw./km²
Polityk
Lân flagge fan Nederlân Nederlân
Provinsje Frisian flag.svg Fryslân
Gemeente Waadhoeke vlag.svg Waadhoeke
Oar
Tiidsône UTC +1
Simmertiid UTC +2
Koördinaten 53° 14' N 5° 38' E
Offisjele webside
webstee fan Berltsum
Kaart
Berltsum (Fryslân)
Berltsum

Berltsum is in flekke yn de gemeente De Waadhoeke. By Berltsum hear ek de buorskip Kleaster Eanjum.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Berltsum is oan it begjin fan de jiertelling as in terpdoarp ûntstien . Yn de midsiuwen lei it plak oan de trachtermûning fan de Middelsee. De flekke hat him út twa doarpen foarme, Tutgum en Berltsum, dy't nei inoar ta groeiden, wat laat hat ta in tige lange Buorren. Berltsum ûntwikkele him as in langhalich doarp, it Berltsumer Wiid bylâns.

Yn de 19e iuw hie it doarp in tramstasjon fan de NTM oan de line Ljouwert-Sint Jabik.

Berltsum leit yn in ikkerbougebiet en wie yn de Planologyske Kearnbeslissing (PKB) en de Fyfte Nota Iepenbiere Romte (2001) oanwiisd as konsintraasjelokaasje foar glêstúnbou. Ein 2004 besleat de Rie foar it Lanlik Gebiet lykwols dat ekstra finansjele stipe fan de ryksoerheid net nedich wie en dat de glêstúnbou konsintrearre wurde moast yn de "greenports" Westland, Oostland, Aalsmeer en omkriten en Venlo.

Kleaster Eanjum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn de midsiuwen stie yn 'Aningum', doe in tsjerkedoarp oan De Rie by Berltsum, it kleaster Eanjum. Dêr stie boppedat in proasdij fan Augustiner Koarhearen, stifte yn 1256 en in susterkleaster dat nei de wetterfloed fan 1287 (wêrby't 14 nonnen ferdronken) ûntromme waard. It manljuskleaster, geastlik en stoflik meastentiids yn goede tastân, begûn yn 1423 mei kleasterherfoarmingen yn Lúntsjerk en sluet him oan by de kongregaasje fan Windesheim (1429). ± 1520 folgen inkele kanunniken de lear fan Maarten Luther. Yn 1572 wie it kleaster in steunpunt fan Caspar de Robles tsjin de geuzen. Yn 1580 is mei de ynfiering fan de reformaasje it kleaster opheft.[2]

Koepeltsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Berltsum ein 18e iuw
1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Koepeltsjerke (Berltsum).

De âlde oarspronklik oan Sint-Michael wijde midsiuwske krústsjerke út 1348 waard yn 1777 ôfbrutsen. De âlde tsjerke hie in swiere toer mei sealtek yn de foarm fan de tsjerke fan Wânswert. De earste stien waard lein troch de soan fan de grytman, baron Georg Wolfgang thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, doe't dy sân jier âld wie. Twa jier letter waard de tsjerke yn gebrûk nomd ûnder it bestjoer fan baron George Frederik thoe Schwartzenberg en Hohenlansberg, grytman fan Menameradiel, en Evert Annes Nauta as tsjerkefâd, kastlein yn herberch “Het wapen van Vriesland”. Syn herberch stie op it plak fan it lettere tramstasjon. Yn de tsjerke is ek by de grutte restauraasje fan 1970 in midsiuwske stien ynmitsele, dy't yn 1951 út de Menamerfeart fiske waard. De stien lit in tsjerke sjen en it Laam Gods, dat ek yn it wapen fan Berltsum foarkomt.[3] Fierder is der yn de tsjerke noch in tinkstien fan de bou fan de skoalle op it stee dêr't no 't Centrum stiet (neist de tsjerke).

Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It doarpshûs fan Berltsum hjit 't Heechhout' en de doarpskrante "Op 'e Roaster" ferskynt ek yn Wier. De Stifting "Berltsumer Belangen" set him yn foar de promoasje fan Berltsum nei bûten en it ferbetterjen fan de leefberens.

Tsjerken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Koepeltsjerke
Fermanje

Skoallen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • iepenbiere basisskoalle 'Lyts Libben' (webstee)
  • kristlike basisskoalle 'De Fûgelsang' (webstee)
Buorren

Ferieningen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • tennisferiening De Fjouwerslach
  • stichting Hemmemapark
  • Fûgelwacht
  • Folksdûnsgroep
De Kamp

Alderein[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Berlingastate is in opfang foar de âlderein en bestiet út 22 (soarch-)apparteminten, fjouwer libbensrinbestindige wenningen en fjouwer wenten oan de Buorren.

Jongerein[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

"It Piipskoft" is de Berltsumer jeugdsoas. Berltsum hat in regionale funksje wat it útgeanslibben oangiet. Der is in superdiskoteek, The Dance Factory, en in bar-dancing Sans Souci. Der is spesjaal diskoferfier om it útgeanspublyk wer thús te bringen.

Befolkingsferrin[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Jier 1954 1959 1964 1969 1974 2004 2011 2022
Ynwenners 2445 2315 2329 2269 2148 2350 2503 2615
Skoallestrjitte

Berne yn Berltsum[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ferskaat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Tolfde stêd?

De Alkmaarske gemeentesiktaris Joost Cox makke op 9 febrewaris 2005 bekend dat Berltsum yn de 14e en 15e iuw stedske skaaimerken hân hat. Dêrmei soenen der gjin alve, mar tolve stêden yn Fryslân lizze. Neffens Cox hat Berltsum yn 1355 himsels stedsrjochten takend, mei meiwitten fan de riedsleden fan Westergoa en waard it yn 1470 yn in brief fan de Dútske Hânzestêd Lübeck in stêd neamd. Berltsum lei doe oan de Middelsee. In dokumint mei de ferliening fan stedsrjochten hie Cox lykwols net fûn. Syn bewearing waard tsjinsprutsen troch histoarikus Hans Mol fan de Fryske Akademy. Neffens Mol hie Berltsum him destiids net ta stêd ûntwikkele troch't it te ticht by Ljouwert lei.

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Alle strjitten yn Berltsum.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Alle Cijfers
  2. Brouwer, J. H. e.o., Encyclopedie van Friesland, 1958. Anjum, b.
  3. PKN-gemeente Berltsum, oproppen 20 jannewaris 2023