Sumar

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Sumar
Flagge fan Sumar Wapen fan Sumar
Flagge Wapen
Lokaasje fan Sumar
Gemeente Tytsjerksteradiel
Ynwennertal (2006) 1425
Webstee http://www.sumar.nl

Sumar is in doarp yn de gemeente Tytsjerksteradiel, súd fan Burgum en leit sa'n twa kilometer súdwestlik de Burgumer Mar. It doarp hat likernôch 1.425 ynwenners (2006). Under Sumar falle de buorskippen Sumarreheide en De Harste. De namme komt fan besuden de (Burgumer) Mar dêr't in sânrêch lei. East fan it tsjerke binne bewenningsresten út de 12e iuw fûn. Yn in ferdrach mei Grins wurdt de namme Sumar yn 1447 foar it earst neamd. De doarpstsjerke út (1769) is it âldste gebou fan Sumar.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn de prehistoarje wie it in gebiet mei rûntrekkende jagers en samlers. Der waard op wyld jage en fruchten, beien en knollen sammele. Spoaren fan dy jagers-samlers binne fûn oan de ouwers fan de Burgumer Mar, mar ek tichteby Sumar. Spoaren fan permaninte bewenning binne ûnder oare fûn yn 1994 by de oanlis fan de Koekoekswei (fuortby de Iestwei). Spoaren yn it sân joegen de kontoeren te sjen fan in skuorre dy 't dêr om 1200 stien hawwe moat.

Bebouwing

Oant ± 1850 wie Sumar in boeredoarp. Yn dy iuw waard ek de heide besuden it doarp oanmakke en ûntstie Sumarreheide. Yn it earstoan stienen der spitketen, letter kamen der ek stiennen arbeidershúskes en lytse boerespultsjes. By it ûntginnen fan de heide spile boer Jelke Sjoerds Hoekstra in grutte rol. Nei him is in sânpaad neamd, besuden it doarp. Dêr is noch oan te sjen hoe't de wegen om Sumar hinne derút seagen, al binne se no ferhurde.

Tsjerke
Tsjerke fan Sumar

De yn 1769 boude doarpstsjerke oan de grutte Buorren is de opfolger fan in koart dêrfoar ôfbrutsen tsjerke. Dêr wer foar hat der nei alle gedachten in houten tsjerkje stien. It bewenne gebiet fan Sumar lei doe in stik noardeastliker, dêrtroch stiet de tsjerke net yn de midden, mar krekt oan de noardeastside fan it hjoeddeiske doarp. Oan de Hearrewei stiet de (eardere) grifformearde Rehobothtsjerke, de lêste tsjerketsjinst wie op 13 febrewaris 2005. It gebou wurdt no bewenne. Foargonger Joute van der Meer lei op 5 oktober 1911 de earste stien. Nei him is op Sumarreheide in wei neamd. Ek oan de Hearrewei (tichteby De Tike) hat oant ± 1925 noch in gebou stien dat as tsjerke brûkt waard. Yn 2009 wurde allinnich noch tsjerketsjinsten holden yn de Doarpstsjerke yn it doarp.

Yndustry

Nei 1900 ferlear Sumar geandewei it karakter as boeredoarp. Benammen yn it noarden, by de Grinzer feart (no Prinses Margrietkanaal) fêstigen har ferskate yndustryen. Dy bedriuwen hienen noch in dúdlike bining mei de lânbou en feetylt. Yn dit ramt kin it sûkereifabryk neamd wurde en de N.T.F. (letter Rendac neamd, tsjintwurdich Sonac, it 'stjonkfabryk'). It molkfabryk fan Sumar stie net yn it doarp, mar op De Harste, in buorskip súdeastlik fan it doarp. Fan de agraryske yndustryen sleat it sûkereifabryk de doarren om 1920, it molkfabryk yn 1931. De N.T.F/Rendac/Sonac sit noch yn Sumar, en net yn Burgum sa't faak tocht wurdt. Nei de Twadde Wrâldoarloch fêstigen har mear yndustryen yn Sumar. De skipswerf kaam op it terrein fan it eardere sûkereifabryk. Foar it papierfabryk en Burgum Stielbou (yn Sumar) waard in nij yndustryterrein oanlein. Om 2000 waard dat útwreide en kamen mear bedriuwen en bedriuwkes yn Sumar.

Mûnen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De Hoop yn 2009

Nôtmûne De Hoop is de iennichste nôtmûne yn de gemeente Tytsjerksteradiel. Hy stiet oan it Mounepaed en wurdt troch frijwillige mûnders yn it wurk holden.

Ferdwûne mûnen

It is net de iennichste yndustrymûne dy't Sumar hân hat. Tichteby Burgumerdaam stienen om 1910 twa mûnen:

  • De mûne fan Pijbes, oan de noardside fan de Grinzer Feart. De mûne stie winliken op de himrik fan Burgum en is foar 1915 ôfbrutsen. De mûne stie op it terrein dêr't no Damen Shipyards festige is.
  • De mûne fan Aalfs, oan de súdside fan de Grinzer Feart. Werkenber as mûne oant ± 1927. Doe ferdwûnen de wjukken. De romp hat it útholden oant 1995. De mûne hat stien op it stee dêr't no Noppert Beton is.

Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De Feriening Doarpsbelang fan Sumar is oprjochte yn novimber 1945. It hat as Wurkgroepen: Skiednis, Kultuer en Natuer, Ympuls, behear Webside en Behear Lisplakken haven Sumar (CBL) en de Boarterstúnkommisje. De Koekoek is de doarpskrante dy't hast alle moannen ferskynt. De strjitten “De Jister” en “De Finne” hawwe tegearre de buertferiening Nij Begjin.

Master (Kornelis Lieuwes) De Vriesskoalle en De Wyngert binne de basisskoallen fan it doarp. Ien kear yn de twa jier is der in doarpsfeest. Pjutteskoalle is 'It Boartersplak'.

Tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ferienings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • De Harste- damjen
  • De Ofswaaiers - darten
  • De Kamp - biljerten
  • De Bleense - iisclub
  • De Harste - klaaidosjitten
  • De Eendracht muzyk
  • De Lofstim - fanfare
  • Mei Nije Moed - toaniel (webstee)
  • Lytse Mar - fûgelwacht
  • De Trochsetters - folksdûnsjen
  • Wurkgroep tsjerkûlen Sumar
  • Fuotbalferiening Sumar
  • Sportferiening Sumar - gymnastyk, follybal en Streetdance -

Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Bekende ynwenners[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Alle strjitten yn Sumar.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]