Springe nei ynhâld

Gelderlân

Ut Wikipedy
Gelderlân
     
folksliet: Ons Gelderland
polityk
lân Nederlân
statusprovinsje
oprjochting1814
offisjele taalNederlânsk
haadstêdArnhim
tal gemeenten51
kommissaris fan
   de kening
Daniël Wigboldus
  (/)
geografy
geograf. koördinaten51°58' NB 5°54' EL
oerflak5.136,30 km² (2015)
    dêrfan lân4.960,47 km²
    dêrfan wetter175,84 km²
  rang provinsjes1e fan 12
demografy
ynwennertal2.161.3881
  teldatum 1 jannewaris 2025
  rang provinsjes4e fan 12
befolkingstichtens436 / km²
grutste plakNimwegen
religy (2015) 46,3% ateïsten en agnosten
23,2% protestanten
21,6% roomsk-katoliken
3,6% moslims
5,3% oaren
oar
NUTSNL22
ISO 3166-2NL-GE
tiidsôneMET (UTC+1)
simmertiidMEST (UTC+2)
offisjele webside
www.gelderland.nl
1) boarne: CBS-StatLine
Gelderlân (2019)

Gelderlân (Nederlânsk: Gelderland) is in provinsje fan Nederlân, en bestiet as sadanich sûnt 1814. It hat 2.161.388 ynwenners (1 jannewaris 2025, boarne: CBS), en in oerflak fan 5.136 km². De haadstêd is Arnhim. De grutste stêd is Nimwegen. De lytsere stêden fan betsjutting binne Apeldoarn, Sutfen, Harderwyk, Tiel en Doetinchem.

De provinsje hearde tusken 1339 en 1795 ta it Hartochdom Gelre, offisjeel "hertogdom Gelre en graafschap Zutphen". It histoaryske hartochdom omfette yn it hjoeddeistige Nederlân alhiel Gelderlân en Noard-Limboarch. De stêd Geldern, dêr't it hartochdom syn namme fan krige, leit yn it distrikt Kleef, yn 'e Neder-Rynregio fan 'e Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen, dat bûten it hjoeddeiske Nederlân. Sels foar de Frânske besetting (fan 1795 ôf) hearde Gelderlân ta de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen en wie it it ienige gebiet dat himsels in hartochdom neame mocht. Gelre wie ferdield yn fjouwer kertieren, tegearre foarmen se de Steaten fan de Kertieren.

De provinsje leit tusken yn it suden Limburch en Noard-Brabân, yn it westen Súd-Hollân en Utert, yn it noarden Flevolân en Oerisel, en yn it easten leit de Dútske dielsteat Noardryn-Westfalen.

Gelderlân kin geakundich yn de neikommende regio's opdield wurde: de Feluwe, de Gelderske Fallei, de Betuwe, de Liemers it Ryk fan Nimwegen en de Achterhoeke. De grutste rivier is de Ryn. Yn Gelderlân ûntspringe fanút de Ryn de Waal en de Isel. De Maas is de grinsrivier mei Noard-Brabân. De heuvel Signaal Imbosch is mei 109,9 meter it heechste punt fan 'e provinsje.

Untwikkeling ynwennertal

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
  • 1850 – 365.000
  • 1900 – 567.000
  • 1960 – 1.267.000
  • 1980 – 1.694.000
  • 2000 – 1.919.000
  • 2020 – 2.086.000
  • 2025 – 2.161.000

Gelderlân bestiet sûnt 2019 út 51 gemeenten.

  1. Aalten
  2. Apeldoarn
  3. Arnhim (haadstêd)
  4. Barneveld
  5. Berg en Dal
  6. Berkelland
  7. Beuningen
  8. Bronckhorst
  9. Brummen
  10. Buren
  11. Culemborg
  12. Doesburch
  13. Doetinchem
  14. Druten
  15. Duiven
  16. Ede
  17. Elburch
  1. Epe
  2. Ermelo
  3. Hattem
  4. Heerde
  5. Heumen
  6. Harderwyk
  7. Lingewaard
  8. Lochem
  9. Maasdriel
  10. Montferland
  11. Neder-Betuwe
  12. Nijkerk
  13. Nimwegen
  14. Nunspeet
  15. Oldebroek
  16. East Gelre
  17. Alde Iselstreek
  1. Overbetuwe
  2. Putten
  3. Renkum
  4. Rheden
  5. Rozendaal
  6. Sâltbommel
  7. Skerpenseel
  8. Sutfen
  9. Tiel
  10. Voorst
  11. Wageningen
  12. West Betuwe
  13. West Maas en Waal
  14. Westervoort
  15. Wijchen
  16. Winterswyk
  17. Zevenaar

Keppelings om utens

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
Boarnen, noaten en/as referinsjes:
    Gelderlân
    Flagge fan de provinsje Gelderlân
    Flagge fan de provinsje Gelderlân
    Aalten - Alde Iselstreek - Apeldoarn - Arnhim (haadstêd) - Barneveld - Berg en Dal - Berkelland - Beuningen - Bronckhorst - Brummen - Buren - Culemborg - Doesburch - Doetinchem - Druten - Duiven - East-Gelre - Ede - Elburch - Epe - Ermelo - Harderwyk - Hattem - Heerde - Heumen - Lingewaard - Lochem - Maasdriel - Montferland - Neder-Betuwe - Nijkerk - Nimwegen - Nunspeet - Oldebroek - Overbetuwe - Putten - Renkum - Rheden - Rozendaal - Sâltbommel - Skerpenseel - Sutfen - Tiel - Voorst - Wageningen - West-Betuwe - West-Maas en Waal - Westervoort - Wijchen - Winterswyk - Zevenaar
    · · Berjocht bewurkje
    Provinsjes fan Nederlân
    Drinte - Flevolân - Fryslân - Gelderlân - Grinslân - Limburch - Noard-Brabân - Noard-Hollân - Oerisel - Seelân - Súd-Hollân - Utert
    · · Berjocht bewurkje