Latino's yn Noard-Amearika

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Latino's
6.6.10CubanParadeUCByLuigiNovi5.jpg
Taskôgers by in Kubaanske optocht yn Union City yn Nij-Jersey.
Flag of Aztlan.svg
Latino's yn 'e súdwestlike F.S.
Flagge fan de Hispano-Kanadezen (ûnoffisjeel).PNG
Latino's yn Kanada
populaasje
oantal 53.831.000 (2011/12)
taal Spaansk, Portegeesk
(ek Ingelsk, Frânsk)
godstsjinst kristendom, ateïsme,
agnostisisme
erkenning
steatsdragend folk gjin eigen steat
erkende minderheid gjin spesifike erkenning
fersprieding
Flag of the United States.svg Feriene Steaten: 52.961.000
Flag of Canada.svg Kanada:      870.000

Latino's foarmje in etnyske en linguïstyske minderheid yn 'e Feriene Steaten en Kanada. Yn 'e regel wurde ûnder dizze oantsjutting alle lju beflapt dy't Spaansktalich (of fan oarsprong Spaansktalich) binne en dy't út Midden- of Súd-Amearika komme (of wa har foarâlden oft dêrwei komme). In útsûndering foarmje dejingen dy't sels of wa har foarâlden oft út Brazylje komme, dat Portegeesktalich is; dy wurde soms wol en soms net ta de Latino's rekkene. Yn it Amerikaansk-Ingelsk is de term Latino frijwol synonym mei de likefolle brûkte oantsjutting Hispanic, mei it ferskil dat ta Hispanics ek lju út Spanje (of wa har foarâlden oft dêrwei komme) rekkene wurde. Foar dit artikel sil de breedste betsjutting fan "Latino's" oanholden wurde, dus ynkl. Brazyljanen en Spanjerts, of it moat wêze dat dat oars oanjûn wurdt.

Ras, taal, leauwe[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Latino's binne in tige ferskate groep, dy't lju fan teminsten trije rassen omfettet: blanken, swarten en Yndianen. Hoewol't de grutte mearderheid Spaansktalich (of Portegeesktalich) wêze sil, hawwe party dy't al generaasjeslang yn Noard-Amearika wenje, harren eigen taal ferlern, en binne oergien op it Ingelsk (of yn guon parten fan Kanada op it Frânsk). Latino's binne foar it meastepart leden fan 'e Roomsk-Katolike Tsjerke, mar harren kristlike leauwe hat gauris synkretistyske eleminten ôfkomstich út 'e prekristlike natoerreligyen fan 'e lânseigen Yndiaanske folken. Fierders is der in lytse, mar groeiende protestantske minderheid fan benammen pinksterkristenen en Jehova's tsjûgen. Ek binne der almar mear dy't sekularisearje ta agnosten of ateïsten.

Demografy[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Algemien[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Neffens in offisjele skatting fan it Amerikaanske Folkstellingsburo wiene der yn 2012 52.961.017 Latino's yn 'e Feriene Steaten (16,9% fan 'e totale befolking), wylst út 'e Kanadeeske folkstelling fan 2011 bliken die dat der yn Kanada 870.130 Latino's wiene (oftewol 2,2% fan 'e befolking). Dat bringt it totale oantal Latino's yn Noard-Amearika op goed 53,8 miljoen minsken.

Persintaazje dat Latino's fan 'e totale Amerikaanske befolking útmeitsje per county.

Demografy yn 'e Feriene Steaten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Hoewol't Latino's yn 'e regel as ien etno-linguïstyske groep oantsjut wurde, hâlde se sels faak fêst oan 'e âlde nasjonale identiteit fan harren lân fan komôf. Yn 'e Feriene Steaten foarmen yn 2010 binnen de Latino-mienskip de Meksikanen (ek wol Chicanos neamd) fierwei de grutste groep, mei 31.798.000 minsken (62,5% fan alle Amerikaanske Latino's), folge troch de Portorikanen, mei 4.624.000 minsken (9,1%) en dan de Kubanen, mei 1.786.000 minsken (3,5%). Sokke groepen hawwe yn 'e Feriene Steaten ek gauris harren eigen delsettingsgebiet. Sa binne de Portorikanen fral sterk fertsjintwurdige yn 'e grutte stêden oan 'e hegere eastkust (New York, Philadelphia, Baltimore, Washington, D.C., ensfh.), wylst de Kubanen benammentlik konsintrearre binne yn súdlik Floarida. Hoewol't de Meksikanen oer it hiele lân ferspraat binne, is harren oantal dochs dúdlik grutter yn 'e Amerikaanske steaten dy't oan Meksiko grinzgje: Kalifornje, Arizona, Nij-Meksiko en Teksas.

Dan binne der noch de Latino's wa har foarâlden oft al yn it Súdwesten wennen ear't dat tusken 1845 en 1850 by de Feriene Steaten kaam te hearren, en by wa't men dus net sprekke kin fan ymmigranten. Sokke lju wurde nei regio opdield yn saneamde Californios yn Kalifornje (300.000 oant 500.000); Nuevomexicanos yn Nij-Meksiko en Kolorado (mear as 340.000); en Tejanos yn Teksas (6.670.000 of 32% fan 'e Teksaanske befolking). In oare lytse groep fan foàr de Amerikaanske kolonisaasje fan Teksas en Louisiana dy't syn eigen identiteit beholden hat, binne de Isleños ("Eilanners"), Spaansktalige bewenners fan 'e Kanaryske Eilannen, dy't yn Teksas bgl. yn 1691 ferantwurdlik wiene foar de stifting fan 'e stêd San Antonio.

Latino-populaasje yn 'e Feriene Steaten neffens lân fan komôf
(op grûn fan selsidentifikaasje by de folkstelling fan 2010)
Latino-groep Populaasje  % fan 'e Latino-pop.
Flag of Mexico.svg Meksikanen 31.798.258 62,5%
Flag of Puerto Rico.svg Portorikanen 4.623.716 9,1%
Flag of Cuba.svg Kubanen 1.785.547 3,5%
Flag of El Salvador.svg Salvadoranen 1.648.968 3,2%
Flag of the Dominican Republic.svg Dominikanen 1.414.703 2,8%
Flag of Guatemala.svg Gûatemalteken 1.044.209 2,1%
Flag of Colombia.svg Kolombianen 908.734 1,8%
Flag of Spain.svg Spanjerts 635.253 1,2%
Flag of Honduras.svg Hondoerezen 633.401 1,2%
Flag of Ecuador.svg Ekwadoranen 564.631 1,1%
Flag of Peru.svg Perûvianen 531.358 1,0%
Flag of Brazil.svg Brazyljanen *371.529 0,7%
Latino-groep Populaasje  % fan 'e Latino-pop.
Flag of Nicaragua.svg Nikaragûanen 348.202 0,7%
Flag of Argentina.svg Argentinen 224.952 0,4%
Flag of Venezuela.svg Fenezolanen 215.023 0,4%
Flag of Panama.svg Panamezen 165.456 0,3%
Flag of Chile.svg Silenen 126.810 0,3%
Flag of Costa Rica.svg Kostarikanen 126.418 0,3%
Flag of Bolivia.svg Bolivianen 99.210 0,2%
Flag of Uruguay.svg Urûguayanen 56.884 0,1%
Flag of Paraguay.svg Paraguayanen 20.023 <0,1%
alle oaren 3.505.838 6,9%
totaal 50.849.123 100%
*) Dit sifer is út 2012.
Latino-populaasje yn 'e Feriene Steaten per steat
(op grûn fan gegevens fan 'e folkstelling fan 2010)
Amerikaanske steat Latino-populaasje  % fan 'e steatsbefolking
Flag of California.svg Kalifornje 14.013.719 37,6%
Flag of Texas.svg Teksas 9.460.921 37,6%
Flag of Florida.svg Floarida 4.223.806 22,5%
Flag of Puerto Rico.svg Porto Riko 3.688.455 99,0%
Flag of New York.svg New York 3.416.922 17,6%
Flag of Illinois.svg Illinois 2.027.578 15,8%
Flag of Arizona.svg Arizona 1.895.149 29,6%
Flag of New Jersey.svg Nij-Jersey 1.555.144 17,7%
Flag of Colorado.svg Kolorado 1.038.687 20,7%
Flag of New Mexico.svg Nij-Meksiko 953.403 46,3%
Flag of Georgia (U.S. state).svg Georgia 853.689 8,8%
Flag of North Carolina.svg Noard-Karolina 800.120 8,4%
Flag of Washington.svg Washington 755.790 11,2%
Flag of Pennsylvania.svg Pennsylvania 719.660 5,7%
Flag of Nevada.svg Nevada 716.501 26,5%
Flag of Virginia.svg Firginia 631.825 7,9%
Flag of Massachusetts.svg Massachusetts 627.654 9,6%
Flag of Connecticut.svg Konettikut 479.087 13,4%
Flag of Maryland.svg Marylân 470.632 8,2%
Flag of Oregon.svg Oregon 450.062 11,7%
Flag of Michigan.svg Michigan 436.358 4,4%
Flag of Indiana.svg Indiana 389.707 6,0%
Flag of Utah.svg Utah 358.340 13,0%
Flag of Ohio.svg Ohio 354.674 3,1%
Flag of Wisconsin.svg Wiskonsin 336.056 5,9%
Flag of Oklahoma.svg Oklahoma 332.007 8,9%
Flag of Kansas.svg Kansas 300.042 10,5%
Amerikaanske steat Latino-populaasje  % fan 'e steatsbefolking
Flag of Tennessee.svg Tennessee 290.059 4,6%
Flag of Minnesota.svg Minnesota 250.258 4,7%
Flag of South Carolina.svg Súd-Karolina 235.682 5,1%
Flag of Missouri.svg Missoury 212.470 3,5%
Flag of Louisiana.svg Louisiana 192.560 4,2%
Flag of Arkansas.svg Arkansas 186.050 6,4%
Flag of Alabama.svg Alabama 185.602 3,9%
Flag of Idaho.svg Idaho 175.901 11,2%
Flag of Nebraska.svg Nebraska 167.405 9,2%
Flag of Iowa.svg Iowa 151.544 5,0%
Flag of Kentucky.svg Kentucky 132.836 3,1%
Flag of Rhode Island.svg Rhode Island 130.655 12,4%
Flag of Hawaii.svg Hawaï 120.842 8,9%
Flag of Mississippi.svg Mississippy 81.481 2,7%
Flag of Delaware.svg Delaware 73.221 8,2%
Flag of the District of Columbia.svg Distrikt Kolumbia 54.749 9,1%
Flag of Wyoming.svg Wyoming 50.231 8,9%
Flag of Alaska.svg Alaska 39.250 5,5%
Flag of New Hampshire.svg Nij-Hampshire 36.704 2,8%
Flag of Montana.svg Montana 28.565 2,9%
Flag of West Virginia.svg West-Firginia 22.268 1,2%
Flag of South Dakota.svg Súd-Dakota 22.119 2,7%
Flag of the United States Virgin Islands.svg Amerikaanske Famme-eilannen 18.504 17,4%
Flag of Maine.svg Maine 16.935 1,3%
Flag of North Dakota.svg Noard-Dakota 13.467 2,0%
Flag of Vermont.svg Fermont 9.208 1,5%

Demografy yn Kanada[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn Kanada, dêr't de Latino's oer it algemien konsintrearre binne yn 'e grutte stêden fan it suden, lykas Toronto, Montreal, Ottawa en Vancouver, binne de Spanjerts mei 326.000 minsken (37,4%) fierwei de grutste groep, folge troch de Meksikanen, mei 70.000 minsken (8%) en de Kolombianen (7%) mei 61.000 minsken.

Latino-populaasje yn Kanada neffens lân fan komôf
(op grûn fan selsidentifikaasje by de folkstelling fan 2011)
Latino-groep Populaasje  % fan 'e Latino-pop.
Flag of Spain.svg Spanjerts 325.750 37,4%
Flag of Mexico.svg Meksikanen 69.695 8,0%
Flag of Colombia.svg Kolombianen 60.555 7,0%
Flag of El Salvador.svg Salvadoranen 43.655 5,0%
Flag of Peru.svg Perûvianen 26.715 3,1%
Flag of Chile.svg Silenen 25.195 2,9%
Flag of Brazil.svg Brazyljanen 22.920 2,6%
Flag of Argentina.svg Argentinen 18.870 2,2%
Flag of Venezuela.svg Fenezolanen 16.005 1,8%
Flag of Guatemala.svg Gûatemalteken 15.285 1,8%
Flag of Ecuador.svg Ekwadoranen 13.635 1,6%
Flag of Cuba.svg Kubanen 13.340 1,5%
Latino-groep Populaasje  % fan 'e Latino-pop.
Flag of Nicaragua.svg Nikaragûanen 8.945 1,0%
Flag of the Dominican Republic.svg Dominikanen 8.450 1,0%
Flag of Paraguay.svg Paraguayanen 7.110 0,8%
Flag of Uruguay.svg Urûguayanen 6.600 0,8%
Flag of Honduras.svg Hondoerezen 5.805 0,7%
Flag of Bolivia.svg Bolivianen 4.605 0,5%
Flag of Costa Rica.svg Kostarikanen 4.095 0,5%
Flag of Panama.svg Panamezen 2.445 0,3%
Flag of Puerto Rico.svg Portorikanen 380 <0,1%
alle oaren 170.075 19,5%
totaal 870.130 100%
Latino-populaasje yn Kanada per provinsje
(op grûn fan gegevens út 2011, mar inkeld fan Latynsk-Amerikanen; fan Spanjerts binne der op dit mêd gjin gegevens beskikber
Kanadeeske provinsje Latino-populaasje  % fan 'e prov. befolking
Flag of Ontario.svg Ontario 172.560 1,4%
Flag of Quebec.svg Kebek 116.380 1,5%
Flag of Alberta.svg Alberta 41.305 1,2%
Flag of British Columbia.svg Britsk-Kolumbia 35.465 0,8%
Flag of Manitoba.svg Manitoba 9.140 0,8%
Flag of Saskatchewan.svg Saskatchewan 3.255 0,3%
Flag of Nova Scotia.svg Nij-Skotlân 1.360 0,2%
Kanadeeske provinsje Latino-populaasje  % fan 'e steatsbefolking
Flag of New Brunswick.svg Nij-Breunswyk 1.160 0,2%
Flag of Prince Edward Island.svg Prins Edwardeilân 235 0,2%
Flag of Newfoundland and Labrador.svg Nijfûnlân en Labrador 185 <0,1%
Flag of Yukon.svg Yukon 105 0,3%
Flag of the Northwest Territories.svg Noardwestlike Territoaria 105 0,3%
Flag of Nunavut.svg Nunavut 30 0,1%

Gallery[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Foar boarnen en oare literatuer oer Latino's yn 'e Feriene Steaten, sjoch ûnder: Footnotes en Further reading, op dizze side,
en foar boarnen en oare literatuer oer Latino's yn Kanada, sjoch ûnder: References, op dizze side.