Noard-Fryslân

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje

Dizze side giet oer de regio Noard-Fryslân, it wengebiet fan de Noard-Friezen. Sjoch Noardfryslân (distrikt) foar de side oer it bestjoerlike distrikt Noardfryslân.

Noardfryslân.
Flagge fan de regio Noard-Fryslân

Noard-Fryslân (Dútsk: Nordfriesland, Deensk: Nordfrisland) is in regio (Kreis) yn Dútslân en foar in lyts part yn Denemark. It is it wengebiet fan de Noard-Friezen en leit rûchwei tusken de rivieren de Eider en de Vidå. Underdiel fan it gebiet binne sa Deensk Fryslân en it bestjoerlike distrikt Noardfryslân.

Namme[bewurkje seksje | edit source]

De Deenske namme fan de regio is Nordfrisland, de Dútske namme is Nordfriesland, en de Nederdútske is No(o)rdfreesland.

Elts Noardfryske dialekt hat syn eigen skriuwwize. Yn it Noardfryske dialekt fan de fêstewâl, it Mooring, is de namme foar it gebiet Nordfraschlönj of koartsein Fraschlönj. As neutrale skriuwwize wurdt Nordfriislon of Friislon skreaun.

Geografy[bewurkje seksje | edit source]

Yn it suden wurdt Noard-Fryslân begrinzge troch de rivier de Eider en yn it noarden fan de rivier de Vidå. De eastlike grins fan it oarspronklike wengebiet fan de Friezen yn Noard-Fryslân is minder goed oan te jaan, ornaris wurdt de eastgrins fan it bestjoerlike distrikt Noardfryslân ek sjoen as eastgrins fan de regio Noard-Fryslân.

Foar de kust lizze de waadeilannen Sylt (Nfr.: Söl), Amrum (Nfr.: Öömrang), Föhr (Nfr.: Feer) en Pellworm (Nfr.: Pälweerm), en de tsien Halligen. Dêrneist binne der de twa skiereilannen Noardstrân (Nfr.: Strönj) en Eiderstedt (Nfr.: Ääderstää).

Hilgelân is kultureel ûnderdiel fan Noard-Fryslân, mar is gjin ûnderdiel fan it distrikt Noardfryslân. De heechste punten binne de Pinneberch op Hilgelân (61,3 meter), by Ostenfeld (53,3 meter), de Uwe-dún op Sylt (52,5 meter), en de Rantzauhichte súdlik fan Leck (45 meter).

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Skiednis fan Noard-Fryslân.
Skiednis fan Fryslân

Frisii
Grutte Folkeferfarren


Skiednis fan Fryslân
Skiednis fan de Friezen
Tiidline fan de Fryske skiednis


Fryslân yn de midsieuwen
Fryske Ryk (6e ieu-734)
Fryske Frijheid (11e ieu-1498)
Upstalbeam (1156-1327)


Dieling nei de midsieuwen
Frisian flag.svg Hearlikheid Fryslân (1524-1795)
Flag ommelanden.gif Grinzer Ommelannen
Flag of East Frisia.svg East-Frysk Greefskip en Prinsdom (1464-1744)


Hjoed
West-Friesland vlag.svg West-Fryslân (gjin lid fan 'e Fryske rie)
Frisian flag.svg Westerlauwersk-Fryslân
Flag Groningen.png Grinslân (gjin lid fan 'e Fryske rie)
Flag of East Frisia.svg East-Fryslân
Nordfriesischeflagge.svg Noard-Fryslân

Talen[bewurkje seksje | edit source]

Noard-Fryslân is hjoed de dei noch altyd in meartalich gebiet mei fjouwer offisjele talen: Dútsk, Noardfrysk (Friisk of Frasch), Deensk en Nederdútsk. It Nederdútsk jildt as streektaal, it Noardfrysk en Deensk binne as minderheidstalen erkend. It oant yn de 19e ieu dominante Noardfrysk wurdt no noch troch sa'n 10.000 minsken sprutsen, yn njoggen ferskate dialekten. Fierders wurdt der yn Noard-Fryslân ek noch Jutsk praat.

Fryske Beweging[bewurkje seksje | edit source]

Yn Noard-Fryslân is der lykas yn Westerlauwersk Fryslân in libbene Fryske beweging. Der is in dakorganisaasje, Friesenrat sektion Nord mei derûnder ferskate oansletten organisaasjes. De twa wichtigste binne:

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]