West-Fryslân

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
West-Friesland vlag.svg
West Friesland-Position.png

West-Fryslân (Westfrysk: Westfriesland) is in regio yn it noarden fan de provinsje Noard-Hollân, omsletten troch de Westfryske Ringdyk. It is ûntstien út it yn de Midsieuwen selsstannige Westfryske goa Westflinge. Tsjintwurdich wenje der 303.000 minsken, de haadstêd is Hoarn en it folsleine oerflak is 781,8km².

Karakter[bewurkje seksje | edit source]

West-Fryslân hat in agrarysk oansjen en wurdt skaaimerke troch lange lintdoarpen. Der binne in oantal gruttere stêden lykas Hoarn (sintrumfunksje foar West-Fryslân), Inkhuzen, Skagen, Medemblik en Heerhugowaard. De havenplakken Hoarn en Inkhuzen hawwe in âld-Hollânsk karakter troch harren VOC-ferline. West-Fryslân is benammen yn trek by de wettersport, dit komt trochdat de regio oan de Iselmar en de Markermar leit. Fanwege alle sleatten en fearten is West-Fryslân ek goed berikber mei de boat. En op'e fyts is der ek goed te wêzen, want der leit in grut netwurk fan fytspaden.

Dialekt[bewurkje seksje | edit source]

Yn West-Fryslân wurdt it Hollânske dialekt West-Frysk sprutsen. Dit dialekt is in mingtaal fan it Hollânsk en de oarspronklike Fryske taal. Tsjintwurdich liket dit dialekt mear op it Hollânsk as op it Frysk, mar der binne ek wol oerienkomsten mei it Frysk.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

West-Fryslân waard al foar de tiid fan de Romeinen bewenne troch minsken. Sa om-ende-by 600 f. Kr. festigen de Friezen harren yn dizze omkriten. It makke in skoftke diel út fan it Romeinske ryk (12 f. Kr. - 47 n. Kr.. De skiednis fan West-Fryslân is foaral ferbûn west mei de rivier de Flehi, dy't troch de Flevomar (Almere) yn de Waadsee útmûnet. Yn de rin fan ieuwen waarden mar en rivier hieltyd breder en ûntstie wierskynlik troch ôfslach fan de wâlkant, it ôfgraven fan it fean en it rizen fan de seespegel de Sudersee.

Nei it fertrek fan de Romeinen makke West-Fryslân sûnt de 7e ieu diel út fan it Fryske ryk dat ûnder kening Aldgilles en Redbad syn grutste útwreiding berikte. Nei it bewâld fan kening Redbad, stried hofmeier Karel Martel tsjin de Friezen dy't troch him yn 720 ferslein waarden. De Fryske gebieten westlik fan It Fly, dêr't ek West-Fryslân by hearde kaam sa yn Frankyske hannen.

Sûnt dy tiid wie West-Fryslân ûnderdiel fan it Frankyske ryk en hiet it Westflinge. Yn de 9e ieu waard West-Fryslân stadichoan wer in selsstannich gebiet en fierden har Fryske bewenners sa no en dan kriich mei de grêven fan Hollân. Yn 1297 waarden sy troch de greve Jan fan Hollân ferslein en waard West-Fryslân troch him beset en ûnderdiel makke fan syn grûngebiet. Sûnt dy tiid wie West-Fryslân in part fan Hollân, earst fan it Greefskip Hollân, dêrnei fan it Greefskip Hollân en West-Fryslân. Letter waard dit de Steaten fan Hollân en West-Fryslân, en sûnt 1840 de provinsje Noard-Hollân.

West-Fryske gemeenten[bewurkje seksje | edit source]

Fryske namme Westfryske namme
Alkmar Alkmare (gedieltlik)
Andyk Andik
Drechterlân Drechterland
Harenkarspel Harenkarspel
Heerhugowaard Heregeweerd
Hoarn Hoorn
Inkhuzen Henkhúze
Koggelân Koggeland
Langedyk Lengedik
Medemblik Memelik
Niedoarp Nierup
Opmar Opmar
Skagen Skagen
Stêde Broec Stee Broek
Wervershoof Wurrevershouf

Keppeling om utens[bewurkje seksje | edit source]