Springe nei ynhâld

Irrfan Khan

Ut Wikipedy
Irrfan Khan
akteur
persoanlike bysûnderheden
echte namme Sahabzade Irfan Ali Khan
nasjonaliteit Yndiaask
berne 7 jannewaris 1967
berteplak Jaipur (Radjastan)
stoarn 29 april 2020
stjerplak Bombay (Maharasjtra)
etnisiteit Pataansk
jierren aktyf 19852020
prizen National Film Award 2013
Asian Film Award 2014
Filmfare Award
offisjele webside
Irrfan Khan op Instagram

Irrfan Khan of koartwei Irrfan (wiere namme: Sahabzade Irfan Ali Khan; Jaipur, 7 jannewaris 1967Bombay, 29 april 2020) wie in Yndiaask film-, tillefyzje- en toanielakteur. Hy waard yn syn heitelân bekend mei rollen yn Haasil, Maqbool, The Namesake, Life in a… Metro en Paan Singh Tomar. Foar de titelrol yn dy lêste film wûn Khan yn 2013 de National Film Award yn 'e kategory bêste akteur. Dêrnjonken wûn er in Asian Film Award foar syn rol yn The Lunchbox, en dêropta noch fjouwer Filmfare Awards. Yn 2011 waard him fierders fan oerheidswegen de ûnderskieding Padma Shri takend. Behalven yn Bollywood-produksjes spile Khan ek yn ferskate Britske en Amerikaanske films, wêrûnder Slumdog Millionaire, The Amazing Spider-Man, Life of Pi, Jurassic World en Inferno. Neffens filmkritikus Peter Bradshaw fan 'e Britske krante The Guardian wie Khan dêrmei fan grutte wearde as ferbining tusken Bollywood en Hollywood.

Libben en karriêre

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Jonkheid en oplieding

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Khan waard yn 1967 berne yn 'e stêd Jaipur, yn 'e Yndiaaske steat Radjastan, as telch yn in islamityske famylje fan etnysk Pataansk komôf. Syn heit, Yaseen Ali Khan, dy't autobannen ferkocht, kaam út it doarp Khajuriya, yn it distrikt Tonk, wylst syn mem, Saeeda Begum Khan, ôfkomstich wie út 'e stêd Jodhpur. Khan brocht syn jonkheid troch yn Tonk en letter yn Jaipur. Hy wie goed yn cricket, de nasjonale sport fan Yndia, en waard op in stuit útkeazen om mei te dwaan oan 'e CK Nayudu Trophy, in toernoai foar spilers ûnder de 23 jier dat beskôge wurdt as in opstapke nei it profesjoneel beoefenjen fan cricket. Khan moast lykwols ferstek gean litte om't er de kosten fan 'e reis dêrhinne net opbringe koe.

Troch in omke oan memmekant dy't teäterartyst yn Jodhpur wie, kaam Khan foar it earst yn oanrekking mei aktearjen. Fia de omke kaam er neitiid yn 'e kunde mei ferskate ferneamde toanielspilers yn syn wenplak Jaipur, dêr't er inkele kearen op 'e planken stie foar't er him yn 1984 ynskriuwe liet oan 'e Nasjonale Toanielskoalle (NSD) yn New Delhi. Nei't er dy oplieding yn 1987 ôfrûne hie, ferfear er nei Bombay, it sintrum fan 'e Hindytalige Yndiaaske filmyndustry, dy't bekendstiet ûnder de namme Bollywood. Dêr fûn er net daliks wurk as akteur, en sadwaande ûnderhold er himsels ferskate jierren as reparateur fan airconditioningapparatuer. Yn dy hoedanichheid kaam er ûnder mear yn 'e hûs by syn grutte idoal, de akteur Rajesh Khanna, wat er letter yn in fraachpetear omskriuwe soe as in bizarre ûnderfining.

Aktearkarriêre

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Syn earste rol hie Khan fan 1985 oant 1986 yn 'e tillefyzjesearje Shrikant. Yn 1987, koart nei't er slagge wie oan 'e Nasjonale Toanielskoalle, waard him in lyts roltsje oanbean yn 'e film Salaam Bombay!, fan Mira Nair; syn sênes waarden lykwols by de filmmontaazje fuortsnien. Sadwaande wie syn debút op it wite doek de rol dy't er yn 1989 hie yn 'e film Kamla Ki Maut, fan regisseur Basu Chatterjee, as tsjinspiler fan Roopa Ganguly. Yn 'e 1990-er jierren hie Khan lytse rollen yn súksesfolle films as Ek Doctor Ki Maut (1990) en Such a Long Journey (1998).

Yn datselde desennium fertolke er de rol fan Lenin yn 'e tillefyzjefilm Laal Ghaas Par Neele Ghode, dy't basearre wie op in oersetting troch Uday Prakash fan in Russysk toanielstik fan Michail Sjatrov. Dêrnei waard er cast as in psychoatyske moardner yn 'e tillefyzjesearje Darr, en ek spile er de ferneamde revolúsjonêr, dichter yn it Oerdû en marxistyske politike aktivist Makhdoom Mohiuddin yn searje Kahkashan. Fierders hied er gastrollen yn ferskate oare tillefyzjesearjes, wêrûnder Chanakya, Bharat Ek Khoj, Banegi Apni Baat en Chandrakanta, en weromkearende rollen yn Star Bestsellers en Bhanvar.

Irrfan Khan mei aktrise Tabu by de premiêre fan The Namesake, yn 2006.

Yn 2001 waard Khan troch regisseur Asif Kapadia yn 'e rol fan 'e haadpersoan cast yn 'e Britske histoaryske film The Warrior, dy't opnommen waard op lokaasje yn Himachal Pradesh en Radjastan. Yn 2003 spile er yn 'e koarte film Road to Ladakh, dy't mei in protte lof ûntfongen waard op ferskate ynternasjonale filmfestivals. Datselde jiers hie Khan ek de titelrol yn 'e súksesfolle film Maqbool, in Yndiaaske adaptaasje fan it toanielstik Macbeth, fan Shakespeare. Syn earste haadrol yn in grutte Bollywood-produksje krige er yn 2005, doe't er resjersjeur Uday Rathore spile yn 'e film Rog. Dêrnei krige er yn ferskate grutte films de haadrol of in byrol as de wichtichste antagonist. Yn 2004 wûn er foar sa'n rol yn Haasil syn earste Filmfare Award, yn de kategory bêste smjunt. Hy spile yn 2006 ek de antagonist yn 'e Telûgûtalige film Sainikudu.

Yn 2007 wie Khan te sjen yn 'e kommersjeel tige súksesfolle films The Namesake en Life in a… Metro. Fral dy lêste film waard troch kritisy sjoen as ien fan 'e hichtepunten fan syn karriêre, yn 't bysûnder troch syn treflike gearwurking mei syn tsjinspylster Konkona Sen Sharma. Hy krige dêr in twadde Filmfare Award foar, yn 'e kategory bêste byrol fan in akteur. Foar The Namesake waard er nominearre foar in Amerikaanske Independent Spirit Award. Yn 2007 kamen ek twa ynternasjonale films út dêr't Khan yn spile, te witten: A Mighty Heart en The Darjeeling Limited. Yn deselde snuorje wie Khan (ûngewoan foar in Bollywood-stjer) ek aktyf as presintator fan 'e tillefyzjeprogramma's Mano Ya Na Mano en Kyaa Kahein.

Ynternasjonaal súkses

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ynternasjonaal briek Khan yn 2008 troch mei syn rol fan in plysjeman yn Slumdog Millionaire, fan regisseur Danny Boyle. Mei de rest fan 'e cast wûn er foar dy film in Screen Actors Guild Award foar treflik optreden fan in cast yn in langspylfilm. Ek yn 2008 fertolke er as tsjinspiler fan Natalie Portman de rol fan in Gûdjaratyske diamanthanneler yn New York, I Love You. Yn 2009 spile Khan yn 'e film Acid Factory, en hied er de rol fan in FBI-agint yn de film New York. Yn 2010 wied er te sjen as de iensume widner Sunil yn 'e Amerikaanske tillefyzjesearje In Treatment.

Khan spile de rol fan dokter Rajit Ratha yn 'e superheldefilm The Amazing Spider-Man, dy't yn 2012 útkaam. Datselde jiers wied er te sjen yn ien fan syn bekendste rollen as de folwoeksen ferzje fan 'e haadpersoan yn 'e tige súksesfolle aventoerefilm Life of Pi. Ek spile er yn 2012 de titelrol fan 'e sporter en bandyt Paan Singh Tomar yn 'e Yndiaaske biografyske film mei deselde namme. Foar dy rol waard him de National Film Award yn 'e kategory bêste akteur taparte, de heechste eare dy't in Yndiaask akteur tafalle kin, en ek wûn er der nochris twa Filmfare Awards mei, ien foar bêste akteur en ien foar bêste akteur beoardiele troch filmkritisy. Yn 2013 fertolke er de haadrol yn The Lunchbox, dy't in priis wûn op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Cannes en nominearre waard foar in BAFTA, en dy't him ûntjoech ta de meast opbringende Hindytalige film oant doe ta. Mei dyselde rol wûn Khan yn 2014 de Asian Film Award foar bêste akteur.

Yn 2014 spile Khan de haadrol yn Gunday, in film dy't tuskenbeiden súkses yn 'e bioskopen hie. Dêrnjonken fertolke er byrollen yn The Xpose en Haider. Yn 2015 wied er mei Bollywood-stjerren Deepika Padukone en Amitabh Bachchan te sjen yn Piku. Datselde jiers spile er ek yn 'e Amerikaanske film Jurassic World, yn 'e Yndiaaske skriller Talvar en mei Aishwarya Rai yn 'e Yndiaaske film Jazbaa, dy't priizge waard troch de filmkritisy. Mei û.o. Tom Hanks wied er yn 2016 te sjen yn Inferno, de Amerikaanske ferfilming fan it boek Inferno fan Dan Brown. Ek fertolke er dat jiers de rol fan Nirmal Kumar yn 'e Yndiaaske maatskiplike skriller Madaari, fan regisseur Nishikant Kamat, en wied er as stimakteur belutsen by de Disney-film The Jungle Book, wêrfoar't er syn stim oan it personaazje Baloo de bear liende.

Khan wie yn 2017 û.m. te sjen yn 'e film Hindi Medium dy't sawol kritysk as kommersjeel súksesfol wie. Foar syn rol as Raj Batra yn dy film ûntfong er syn twadde Filmfare Award foar bêste akteur. It duorre eefkes, mar úteinlik woeks Hindi Medium út ta de meast opbringende Hindytalige film ea, wêrmei't er The Lunchbox foarbystribbe. Oare films fan Khan út 2017 wiene û.m. Doob: No Bed of Roses en Qarib Qarib Singlle. Yn 2018 spile er mei û.o. Dulquer Salmaan, Mithila Palkar en Kriti Kharbanda yn Karwaan, en mei Kirti Kulhari yn Blackmail. Khan syn lêste film wie Angrezi Medium, fan regisseur Homi Adajania, dy't útkaam op 13 maart 2020.

Irrfan Khan yn 2016.

Yn septimber 2015 waard Khan oansteld as wurdfierder foar Resurgent Rajasthan ("Oplibjend Radjastan"), in kampanje fan it steatsregear fan Radjastan dy't ynvestearrings en toeristen lûke moast.

Yn febrewaris 1995 troude Khan mei skriuwster Sutapa Sikdar, mei wa't er oan 'e Nasjonale Toanielskoalle yn 'e kunde kommen wie, doe't hja dêr allebeide studearren. Mei har krige er twa soannen.

Yn 2012 feroare Khan syn foarnamme offisjeel fan 'Irfan' yn 'Irrfan' (mei twa r-en). Hy sei dat er wol oer it lûd fan 'e dûbele r yn syn namme mocht. Letter liet er syn efternamme 'Khan' falle en wurke er inkeld noch ûnder de namme 'Irrfan'. Yn in fraachpetear yn 2016 seid er dat er dat die om't er woe dat syn wurk mei himsels ferbûn reitsje soe, en net mei syn famylje.

Yn maart 2018 makke Khan fia in berjocht op Twitter buorkundich dat der by him in neuro-endokrine tumor fêststeld wie. Hy ferbleau in jier yn it Feriene Keninkryk om him dêrfoar behannelje te litten, mar kearde yn febrewaris 2019 werom nei Yndia. Op 28 april 2020 waard Khan hommels opnommen yn it Kokilaben Dhirubhai Ambani Sikehûs yn syn wenplak Bombay mei wat in ynfeksje oan syn terms bliek te wêzen. De behanneling foar dy oandwaning kaam te let, en hy ferstoar de folgjende dei oan 'e gefolgen fan 'e ynfeksje. Irrfan Khan waard 53 jier.

(Yn 'e ûndersteande tabel giet it by Yndiaaske films en searjes om Hindytalige produksjes as it net oars oanjûn stiet, ek as de titel Ingelsktalich is.)

Filmografy as akteur
jier titel rol of funksje opmerkings
tillefyzje
1987 Shrikant man fan Abhaya
1988 Bharat Ek Khoj Abd al-Qadir Bada'uni
1991 Kahkashan Makhdoom Mohiuddin
1991 Jazeere Alfred tillefyzjefilm
1992 Chanakya Senapati Bhadrashaal
1993 Kirdaar ferskaat
1994 Chandrakanta Badrinath / Somnath
1994 The Great Maratha Najib-ud-daula / Gulam Kadir Khan
1995 Banegi Apni Baat Kumar
1996 Just Mohabbat Singh
1997 Jai Hanuman Maharishi Valmiki
1997 Bombay Blue Rameez Britske tillefyzjesearje
1997 Laal Ghaas Par Neele Ghode Lenin
1998 Sparsh Debu
1999 Geeta Rashasya Kans
2000 Star Bestsellers Mahesh ôfl. Ek Shaam Ki Mulaquat
2000 Star Bestsellers Ganesh ôfl. Govind Aur Ganesh
2000 X Zone Rahul ôfl. Kirdar
2000 Darr searjemoardner
2003 Ssshhhh... Koi Hai Amar ôfl. From Reel to Real
2004 Kyaa Kahein n.f.t. presintator
2006 Mano Ya Na Mano n.f.t. presintator
2009–2010 MTV Hero Honda Roadies 7 himsels
2010 In Treatment Sunil Sanyal Amerikaanske tillefyzjesearje
2016 Tokyo Trial Radhabinod Pal Japanske tillefyzjesearje
film
1988 Salaam Bombay! briefskriuwer
1989 Kamla Ki Maut Ajit
1990 Drishti Rahul
1990 Ek Doctor Ki Maut Amulya
1991 Pita dokter Sen
1992 Mujhse Dosti Karoge Mir Hassan
1993 Karamati Coat Jaggu
1994 The Cloud Door Irfan Yndiaask-Dútske koarte film
1994 Vaade Iraade Naresh Tripathi
1994 Purush ûnbekend Maratysktalige film
1995 Adhura homoseksuele man nea útbrocht
1997 Private Detective: Two Plus Two Plus One ynspekteur Khan
1998 Such A Long Journey heit fan Gustad Yndiaaske Ingelsktalige film
1998 Bada Din plysje-ynspekteur
1999 The Goal Anupam Singh
2000 Ghaath Romesh Bhagwat Dogra (Maamu)
2001 Kasoor ofsier fan justysje Nitin Mehta
2001 The Warrior Lafcadia / Warrior
2002 Kali Salwar Shankar
2002 Gunaah Digvijay Pandey
2002 Pratha preester Ninni Pandey
2002 Haathi Ka Anda Badruddin
2002 Bokshu – The Myth tantryske hegepreester Yndiaaske Ingelsktalige film
2003 Dhund Ajit Khurana
2003 Haasil Ranvijay Singh wûn Filmfare Award foar bêste akteur yn in negative rol
2003 Supari Baba
2003 Footpath Sheikh
2003 The Bypass korrupte plysjeman koarte film
2003 Maqbool Miyan Maqbool
2004 Charas resjersjeur Randhir Singh Rathore
2004 Aan: Men At Work Yusuf Pathan
2004 Shadows Of Time Yani Mishra Bingaleesktalige film
2004 Road To Ladakh terrorist koarte film
2005 Rog ynspekteur Uday Rathore
2005 Chehraa Chandranath Diwan
2005 Chocolate Pipi
2005 7½ Phere Manoj
2005 The Film Shamim Bhai as stimakteur
2005 Dubai Return Aftab Angrez
2006 Yun Hota Toh Kya Hota Salim Rajabali
2006 The Killer Vikram / Roopchand Swaroopchand Solanki
2006 The Namesake Ashoke Ganguli Yndiaaske Ingelsktalige film
nom. Independent Spirit Award foar bêste byrol fan in akteur
2006 Deadline: Sirf 24 Ghante Krish Vaidya
2006 Sainikudu Pappu Yadav Telûgûtalige film
2006 Mr. 100% Mr. Perfect
2007 Partition Avtar Singh Yndiaaske Ingelsktalige film
2007 Life in a... Metro Monty wûn Filmfare Award foar bêste byrol fan in akteur
2007 A Mighty Heart Javid Habib Yndiaaske Ingelsktalige film
2007 The Darjeeling Limited de heit Yndiaaske Ingelsktalige film
2007 Apna Asmaan Ravi Kumar
2007 Aaja Nachle Farooque cameo
2008 Tulsi Suraj
2008 Sunday Kumar Mangat
2008 One Two Three ferteller
2008 Krazzy 4 dr. Mukherjee
2008 Mumbai Meri Jaan Thomas
2008 Chamku Vishal Kapoor
2008 Migration Abhay koarte film
2008 Slumdog Millionaire plysje-ynspekteur Britske film
2008 New York, I Love You Mansukhbhai Amerikaanske film; segmint Mira Nair
2008 Dil Kabaddi Samit
2009 Billu Bilas "Billu" Rao Pardesi
2009 New York FBI-agint Roshan Amerikaanske film
2009 Acid Factory Kaiser Amerikaanske film
2010 Right Yaaa Wrong ynspekteur Vinay Patnaik
2010 Knock Out Bachhoo Bhai / Tony Khosla
2010 Hisss ynspekteur Vikram Gupta
2011 Yeh Saali Zindagi Arun
2011 7 Khoon Maaf "Musafir" Wasiullah Khan
2011 Thank You Vikram Chopra
2012 Paan Singh Tomar Paan Singh Tomar wûn National Film Award foar bêste akteur
nom. Filmfare Award foar bêste akteur
2012 The Amazing Spider-Man dr. Rajit Ratha Amerikaanske film
2012 Life of Pi de folwoeksen Piscine Molitor Patel Amerikaanske film
2013 Saheb, Biwi Aur Gangster Returns Indrajeet Pratap Singh alias Raja Bhaiyya
2013 The Lunchbox Saajan Fernandes wûn Asian Film Award foar bêste akteur
2013 D-Day geheim agint Wali Khan
2013 Qissa Umber Singh
2014 Gunday resjersjeur Satyajeet "Satya" Sarkar
2014 The Xpose Alec D'Costa cameo
2014 Haider Roohdaar cameo
2015 Piku Rana Chaudhary
2015 Jurassic World Simon Masrani Amerikaanske film
2015 Jazbaa ynspekteur Yohan
2015 Talvar Ashwin Kumar
2015 Bajirao Mastani ferteller
2016 The Jungle Book Baloo as stimakteur; Amerikaanske fillm
2016 Madaari Nirmal Kumar
2016 Inferno Harry Sims Amerikaanske film
2017 Hindi Medium Raj Batra wûn Filmfare Award foar bêste akteur
2017 Raabta ferteller
2017 Doob: No Bed Of Roses Javed Hasan ek filmprodusint
nom. Filmfare Award foar bêste akteur
2017 The Song Of Scorpions Aadam Switsersk-Frânsk-Singapoereesk-Yndiaaske film, meartalich, de rol fan Khan Radjastaansktalich
2017 Qarib Qarib Singlle Yogendra "Yogi" Kumar Devendra Nath Prajapati
2018 Puzzle Robert Amerikaanske film
2018 Blackmail Dev Kaushal
2018 Karwaan Shaukat
2020 Angrezi Medium Champak Bansal wûn Filmfare Award foar bêste akteur
nom. IIFA Award foar bêste akteur
2021 Murder at Teesri Manzil 302 Shekhar Sharma postúm útbrocht
fideospultsjes
2015 Lego Jurassic World Simon Masrani as stimakteur
2015 Lego Dimensions Simon Masrani as stimakteur

Keppelings om utens

[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes

[boarne bewurkje]
Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: References, op dizze side.