Feandam

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Gemeente Feandam
Flagge fan de gemeente Feandam        Wapen fan de gemeente Feandam
(Flagge fan Feandam) (Wapen fan Feandam)
Lokaasje fan de gemeente Feandam
Provinsje Grinslân
Boargemaster Sipke Swierstra (VVD)
Haadplak Feandam
Oerflak
- wetter
78,68 km²
-  2,61 km²
Ynwenners 27.496 (361/km²)
Ferkearsieren N33, N366, spoarline Grins-Feandam
Netnûmer 0598
Postkoades 9630-9633, 9640-9648
Offisjeel webstee www.veendam.nl
Topografyske gemeentekaart fan Feandam (2017)
Herfoarme tsjerke fan Feandam
Gemeentehûs fan Feandam

Feandam (Nederlânsk: Veendam, Grinslânsk: Veendaam) is in doarp en gemeente yn de provinsje Grinslân. De gemeente hat in oerflak fan 78,7km², dêr't der 2,6 km² wetter fan is. De gemeente hie op 31 maaie 2018 in ynwennertal fan 27.496. Haadplak fan de gemeente is it doarp mei deselde namme. It doarp leit oan de rykswei N33, de wei tusken Iemshaven en Assen. Yn 2017 hie it doarp 19.920 ynwenners[1].
Amtlik is de gemeente mei de buorgemeente Pekela fusearre. De amtlike organisaasje hjit De Kompanjie. De gemeente krige har hjoeddeiske grinzen yn 1969 doe't it in part fan de eardere gemeente Wylderfank krige.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Tsjerkedoarpen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn 1655 waard it kerspel (= tsjerkedoarp) ûnder Muntendam ôfskaat fan Muntendam en Súdbroek. It nije tsjerkedoarp hiet Feandam en Wylderfank. Yn 1687 waard de Grutte Tsjerke boud. Yn 1702 waarden Feandam en Wylderfank selsstannige kerspels. Feandam krige it wapen, dy't earder mei de skiednis fan Wylderfank te krijen hie as dy fan Feandam. Mei de gemeentlike weryndieling waard de gemeente Wylderfank op 1 jannewaris 1969 opheft en waard it ferparte ûnder Feandam en Stedskanaal.

Feankoloanjes[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Feandam hie yn it gebiet fan de Grinzer Feankoloanjes altyd in bysûnder plak. De skiednis sette 350 jier lyn út ein mei de feanterij. Feandam hat foar in part de typyske feankoloniale lintbebouwing, útsein yn de omkriten fan it sintrum. Dy bebouwing waard feroarsake troch it rivierke de Munte, dêrtroch't de lykop rinnende Easter- en Westerdjip yn noardlike rjochting fan inoar wike moasten. Sa ûntstie winliken Feandam syn foarke-eftige foarm, dêr't tuskenyn in kom ûntstean koe. Dêrtroch krige Feandam in wier sintrum ynstee fan in langhalich lintdoarp. Romte, grien en wetter binne tekenjend foar it sintrum (Parkstêd Feandam). Dat skaaimerk hat de bewenners in soad oanlutsen.

Kustfeart en lânbou-yndustry[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ut de oarspronklike turffeart ûntstie stadichoan de wichtige kustfeart. It Ingelske Lloyds Register fêstige yn 1868 syn earste kantoaren op it fêstelân yn Amsterdam, Rotterdam en Feandam. De Feandamske ssekapitein Hendrik Pieter Hazewinkel wie de krêft efter de oanwêgens fan Lloyds Register yn Nederlân. Hy wie heechoplaat yn bûtelânske hannel en públisearre yn 1870 in lyts boekje mei de namme A short sketch of the English Lloyd’s. Hjoed-de-dei soe men dat beskôgje kinne as in saaklike brosjuere dêryn't de skiednis en de tsjinsten omskreaun steane.
Njonken de seefeart spile de lânbou yn de njoggentjinde iuw in wichtige rôl. Nei de feanterij waard de grûn foar de lânbou brûkt. Ut de lânbou kaam in wichtige agraryske yndustry út fuort: de ierdappelmoal- en de derivate-yndustry. De hjoeddeiske koöperaasje Avebe is dêrút fuortkaam en hat syn haadkantoar noch hieltyd yn Feandam. Yn de twadde helte fan de njoggentjinde iuw rekke de skipfeart en de skipbou yn it neigean en waard der oergien op bygelyks de metaalferwurkjende yndustry.

Yndustriële gemeente[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De gemeente Feandam is in yndustriële gemeente, dêr't in wichtich part fan de yndustry ornearre is foar lânbouprodukteferwurkjende bedriuwen. Der binne stikmannige bedriuwen dy't harren ta ynternasjonale grutbedriuwen ûntjûn hawwe. Sa wurde yn Feandam tûsenen konteners yn it jier opslein op ien fan de grutste binnelânske konteneropslachplakken yn Nederlân. De provinsje Grinslân hat Feandam in regionale funksje foar kantoarfêstigings jûn.

Ynwenners[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Feandam en Wylderfank kenne troch de feanterij in befolking fan mingd komôf. In part fan de feanters kamen út Fryslân, de Kop fan Oerisel en it grinsgebiet yn Dútslân. Ek wie der in frij grutte Joadske mienskip. Der wie sels in pleatslike ôfdieling fan de Maatschappij tot Nut der Israëlieten (Maatskippij ta Nut fan de Israëliten) yn Nederlân. Yn de tweintichste iuw waard der in Feriening foar Help oan Palestina-pioniers oprjochte en in Joadske kulturele jongereinferiening. Ek namen ferskate Joadske ynwenners fan Feandam-Wylderfank diel oan it iepenbier bestjoer. Nei 1900 naam it tal Joadske ynwenners wer ôf. Yn de Twadde Wrâldkriich wisten inkelden de holokaust te oerlibjen. Mei it kommen fan gastarbeiders yn de lânbou- en tekstylyndustry ûntstie der in Turkske mienskip yn Feandam. Yn de rin fan de tweintichste iuw woeks it ynwennertal ta in goed 20.000 ynwenners. De skiednis fan Feandam is it ûnderwerp fan it Feankoloniaal Museum, dat yn it sintrum fan it doarp stiet[2].

Wiken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It doarp Feandam kent de folgjende wiken:

  • Sintrum
  • Noard
  • Sorghvliet
  • Buitenwoel

Oare plakken en buorskippen yn de gemeente[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn de gemeente Feandam lizze de folgjende plakken en buorskippen:
Doarpen: Barefjild, Boargerkompanjy (foar in part), Ommelannerwyk, Tripskompanjy (foar in part), Wylderfank
Buorren: Kibbelgaarn, Numero Dertien, Wildervanksterdallen
Buorskippen: Boven Veensloot (foar in part), Koarte Ikkers, Westerdiepsterdallen, Zuidwending

Ferfier[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Arriva-trein komt oan yn it stasjon fan Feandam

Sûnt 2011 is Feandam it einstasjon fan de nije spoarferbing Grins - Feandam

Sport[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Oant 2013 wie SC Veendam de profesjonele fuotbalklup fan Feandam. Fierder is der de amateurklup VV Veendam 1894.

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

 
Grinslân
Flagge fan de provinsje Grinslân
Aldamt - Appingedam - Delfsyl - Feandam - Grins (haadstêd) - It Hegelân - Loppersum - Midden-Grins - Pekela - Stedskanaal - Westerkertier - Westerwâlde