Damwâld

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Damwâld
Map NL Dantumadiel Damwâld.png
Sifers
Ynwennertal 5610 (2018)
Polityk
Lân Nederlân
Provinsje Fryslân
Gemeente Dantumadiel
Oar
Postkoade 9104
Koördinaten 53° 17' NB, 5° 60' EL
Webside Webstee Damwâld

Damwâld is in doarp yn de gemeente Dantumadiel yn Noardeast Fryslân. It leit sa'n 4 kilometer súdlik fan Dokkum. Damwâld is mei likernôch 5610[1] ynwenners it grutste doarp fan de gemeente. It is dan ek it haadplak fan de gemeente.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Plaknammeboerd fan Damwâld

Damwâld is yn 1971 ûntstien by de gearfoeging fan Dantumawâld, Ikkerwâld en Moarrewâld. De namme DAMwâld ferwiist nei de begjinletters fan de trije doarpen yn it Nederlânsk, Dantumawoude, Akkerwoude en Murmurwoude. It ferkoarte Dam bestie earder ek al en waard brûkt foar Dantumawâld. Bygelyks yn de namme Damwâldster trekwei of de Dammeloane.

De fúzje fan dizze trije doarpen, in yn Nederlân tige seldsum barren, hat in politike achtergrûn. Oant en mei 1881 stie it gemeentehûs fan Dantumadiel yn Rinsumageast. Fanôf 1881 sieten de grytmannen yn Moarrewâld. Dit stie de ynwenners fan De Westereen net oan. Omdat De Westereen eartiids it grutste doarp yn de gemeente wie, mienden hja rjocht op it gemeentehûs te hawwen. Dêrom waard yn 1971 besletten de trije neamde doarpen gear te foegjen ta Damwâld. Omdat de ynwenners fan Damwâld oan de nije namme wenne moasten, ha de âlde plaknammebuorden der noch in skoftke stien. Hjoed-de-dei steane dizze âlde plaknammebuorden der net mear.

Dantumawâld[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De tsjerke moat om 1200 hinne boud wêze en yn 1755 ôfbrutsen. De earste boarnen skriuwe yn 1369 oer "Dointhimwalda", letter wurdt dit yn 1421 "Dontimwalda" en yn 1505 Dantumwald. Dont wiist op in hege sânrêch yn in fierder sompich feangebiet. Dizze dont rint fan Driezum en Damwâld nei Rinsumageast. Op dizze sânrêch hawwe yn de rin fan de tiid in soad foaroansteande famyljes wenne yn Dantumawâld. It docht bliken út de states en stinzen dy't hjir stienen en stean:

Ikkerwâld[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Foardat it gebiet ôfgroeven waard wie de grûn geskikt foar lânbou. It doarp krige dêrtroch har namme. Mar nei de feanterij bleaun der skrale sângrûn oer. Hjir stiene ek aadlike huzen:

Moarrewâld[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It doarp is boud op de Murimma terp, en krige syn namme troch moarre nei de swarte (wiete) feangrûn dêr't letter turf fan stutsen waard. Hjir hawwe ek in soad aadlike huzen stien. Yn Moarrewâld kaam yn 1881 by de Krúswei in nij gemeentehûs te stean.

Foarsjennings[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Damwâld hat in winkelsintrum oan de Conradi-Veenlandstrjitte, mei dêryn in twatal supermerken en noch in stikmannich oare winkels/ytgelegenheden. Neist dit winkelsintrum leit bedriuweterrein De Moarren, wêr't in stikmannich bedriuwen te finen binne. Dêrbûten binne der troch it doarp hinne noch mear winkels en bedriuwen te finen. Herberch De Krúswei is it doarpshûs fan Damwâld. Fierder hat it doarp noch in park, in sporthal[2] en twa fuotbalklups.

Besjenswurdichheden[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

eardere Gemeentehûs
Tsjerke fan Damwâld (Ikkerwâld)

Monuminten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • Bonifatiustsjerke (Foarwei 2)
  • Benediktustsjerke (Doniawei 76)
  • Earder gemeentehûs fan Dantumadiel (Haadwei 46)
  • De Krúswei (Haadwei 42)
  • Oargel fan De Ikker (Hearewei 1)

It âldste diel fan de herfoarme tsjerke dy't wijd wie oan Sint Benediktus is út de 12e iuw.

De Sûkerei[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Kultuerhistoarysk Sintrum de Sûkerei.

De Sûkerei is in museum wêr't it libben yn de Fryske Wâlden rûnom 1900 sintraal stiet. De eardere sûkereidrûgerij, wêroan't it museum har namme ûntlient, fungearret as besikerssintrum. Yn dizze âlde drûgerij is it produksjeproses fan sûkereikofje te sjen, in produkt wat eartiids yn de gemeente Dantumadiel in soad produsearre waard. Fierder binne der yn dit museum in oantal wâldhûskes te bewûnderjen, dy't earne oars yn de gemeente ôfbrutsen binne en hjir opnij opboud binne. Yn 2016 is de poldermûne De Mearmin fan Rinsumageast hjiroan tafoege wurden. Dizze mûne is ôfbrutsen en op it terrein fan De Sûkerei yn Damwâld opnij opboud.

Underwiis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Damwâld hat trije basisskoallen, in skoalle foar fuortset ûnderwiis en in ynstelling foar dreech learjende en/of beheinde bern.

Basisskoallen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • KBS De Bron (Kristlik)
  • KBS De Fontein (Kristlik)
  • Dr J. Botkeskoalle (Iepenbier)

Fuortset ûnderwiis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Sûnt 1919 hat Damwâld in feriening foar fuortset ûnderwiis, de feriening foar Kristlik MULO yn de gemeente Dantumadiel. Op 1 augustus 1921 waard de (M)ULO iepene, yn in pân oan de haadwei dêr't hjoed-de-dei in meubelsaak sit. De skoalle stiet hjoed-de-dei oan de Nijewei, ûnder de namme Kristlike Mafû De Saad.

Spesjaal ûnderwiis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn Damwâld stiet ek noch in ynstelling foar dreech learjende en/of beheinde bern: De Wingerd. De wingerd is in Kristlike skoalle foar learlingen mei in ûntwikkelingsachterstân. Der kin sawol basisûnderwiis as fuortset ûnderwiis folge wurde.

Mienskip[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Befolking[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

  • 1974: 4814
  • 2004: 5934
  • 2008: 5568
  • 2014: 5640
  • 2016: 6067
  • 2018: 5610

Bekende ynwenners[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Ferieningen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Alle strjitten yn Damwâld.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. https://allecijfers.nl/gemeente-overzicht/dantumadiel/
  2. Sporthal De Boppeslach is yntusken ôfbrutsen, der wurdt in nijen ien boud.