Múnster

Ut Wikipedy
(Trochwiisd fan "Munster")
Gean nei: navigaasje, sykje
Múnster
Muenster Innenstadt.jpg
Flagge Wapen
Flagge der kreisfreien Stadt Münster (Westfalen).svg Stadtwappen der kreisfreien Stadt Münster.svg
Sifers
Ynwennertal 302.178 (2014)
Oerflak 303,28 km² (ynkl. wetter)
Befolkingstichtens 997 / km²
Stêdekloft: (2012)
Hichte 60 m
Polityk
Lân Flag of Germany.svg Dútslân
Dielsteat Flag of North Rhine-Westphalia.svg Noard-Rynlân-Westfalen
Gemeente:
Oar
Stifting 793
Tiidsône UTC+1
Simmertiid UTC+2
Koördinaten
Webside Webstee gemeente
Lizzing Múnster yn Dútslân

Múnster (Dútsk: Münster) is in stedsdistrikt (kreisfreie Stadt) en in regeardistrikt (Regierungsbezirk ) yn it noardlik part fan Noard-Rynlân-Westfalen yn Dútslân. De stêd is ek de haadstêd fan it regeardistrikt. De Universiteit fan Múnster is ien fan de âldste universiteiten fan Dútslân.

Yn it sintrum stiet it Hûs fan de Nederlannen.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De namme Múnster komt fan it Latynske monasterium ('kleaster') en referearret oan de oprjochting fan it bisdom Múnster troch Karel de Grutte yn 793. De earste biskop wie Liudger. Yn de Midsiuwen wie Múnster in bloeiende Hânzestêd.

Yn 1127, 1197 en 1383 hie Múnster te lijen fan grutte stedsbrânen.

Yn 1382 wurdt Múnster rekke troch de pest mei tûzenen deaden fan gefolgen. Yn 1383 baarnt in grut part fan de stêd op yn de slimste brân sûnt 1197. Noch alle jierren wurdt yn Múnster de Grosse Prozession hâlden ta oantins fan dizze twa needlotsjierren[1].

Yn 1534 ferjoegen de werdopersken de doetiidske biskop Frâns fan Waldeck. Doe't sy de macht yn hannen krige hiene, waard der grute dat Múnster it Nije Jeruzalem wie. De nije lieder fan de stêd, Jan Matthijs, woe allinnich hawwe dat doopte werbernen harren yn Múnster festigen; wa't dat net wiene waarden ferdreaun. De biskop organisearre in nij leger mei stipe fan sawol protestanten as katoliken en belegere de stêd. Wilens radikalisearre de beweging yn Múnster. Jan fan Leien waard de oanfierder en stelde gemienskip fan goederen en polygamy yn. In jier letter (1535) foel de stêd. Jan fan Leien waard terjochtsteld. Oan de Lambertustsjerke hinget noch altyd de koai dêr't syn lyk yn útstald waard.

De Frede fan Múnster en Osnabrück yn 1648 makke fan Múnster in ûnôfhinklik bisdom: it gebiet bleau dêrtroch roomsk-katolyk. In oar wichtich ûnderdiel fan de Frede fan Múnster wie it beëinjen fan de Tachtichjierrige Oarloch en de erkenning fan de ûnôfhinklikens fan Nederlân troch Spanje. Yn 1672 foel Múnster laat fan biskop Bernhard von Galen de Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen yn. Yn Grins wurdt noch alle jierren de oerwinning op de biskop fan Múnster ("Bommen Bearend") betocht, mei it Grinzer Untset.

Yn 1802 waard Múnster ferôvere troch de Prusen en ta haadstêd fan Westfalen makke. Under de Twadde Wrâldoarloch waard Múnster foar it grutste part ferwoastge troch alliëarde bombardeminten, mar nei de kriich waard Múnster op 'en nij yn âlde styl boud.

Múnster hat tegearre mei Osnabrück in eigen fleanfjild: Lofthaven Múnster-Osnabrück.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. J. Buisman, Pest en brand in Münster - 1382/3

Berne yn Múnster[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

 
Noardryn-Westfalen
Flagge fan Noardryn-Westfalen
Regierungsbezirke

Arnsberg - Detmold - Düsseldorf - Keulen - Münster

Landkreise
Aken - Borken - Coesfeld - Düren - Ennepe-Ruhr-Kreis - Rhein-Erft-Kreis - Euskirchen - Gütersloh - Heinsberg - Herford - Hochsauerlandkreis - Höxter - Kleef - Lippe - Märkischer Kreis - Mettmann - Minden-Lübbecke - Rhein-Kreis Neuss - Oberbergischer Kreis - Olpe - Paderborn - Recklinghausen - Rheinisch-Bergischer Kreis - Rhein-Sieg-Kreis - Siegen-Wittgenstein - Soest - Steinfurt - Unna - Viersen - Warendorf - Wesel

Kreisfreie Städte
Aken (stêd) - Bielefeld - Bochum - Bonn - Bottrop - Keulen - Dortmund - Duisburg - Düsseldorf - Essen - Gelsenkirchen - Hagen - Hamm - Herne - Krefeld - Leverkusen - Mönchengladbach - Mülheim an der Ruhr - Münster - Oberhausen - Remscheid - Solingen - Wuppertal