Romeinske keizers

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje

De Romeinske keizers wienen de hearskers fan it Romeinske Ryk fan 27 f. Kr. oant, yn it westen, likernôch 476. Formeel wie harren funksje dy fan prinseps, mar dêrmei kombinearre wienen ferskate oare funksjes dy't harren byelkoar de macht fan in keizer joegen. Der wie lykwols ien ferskil mei dy funksje: Om't it erflike, keningsskip fan Rome ta grutte swierrichheden laat hie, wie dizze nije foarm fan de prinseps-funksje net erflik.

Augustus jildt as earste Romeinske Keizer.

It prinsipaat[bewurkje seksje | edit source]

Begjin fan it Keizerryk[bewurkje seksje | edit source]

Julius Caesar hie foar syn dea de macht oer it Romeinske Ryk yn syn persoan ferienige. Dêrta wie er lykwols ta diktator beneamd, wat it normale funksjonearjen fan de republyk stopsette. Hjirút kaam in protte wjerstân fuort, wat úteinlik late ta syn dea. Syn adoptyf soan, Augustus Oktavianus joech yn 27 f. Kr. in nije ynfolling oan it prinsipaat, wêrtroch't er deselde macht yn ien persoan ferienigje koe sûnder de organen fan de republyk alle macht ôf te nimmen. Hy waard

  • Prinseps - earste fan de senaat
  • Augustus - ferheven bestjoerder
  • Tribún - korrektor fan it regear, hoewol't er net dy titel hie, om't er dy formeel net hawwe koe
  • Imperium maius - oerbefelhawwer
  • Pontifeks maksimus - oerpreester

Augustus sels lei klam op syn funksje fan prinseps en op it doel it ryk byelkoar te hâlden. Troch syn opfolger en adoptyf soan Tibearius waard de kombinaasje fan machten lykwols ta in fêste funksje makke, ûnôfhinklik fan de omstannichheden.

Under de opfolgers begûn it keizerryk stadichoan hieltyd mear op in monargy te lykjen, al bleau yn teory de keizer in amtner fan de Res Publica (republyk; letterlik: "saak fan de steat", steatssaken). De keizer koe nammentlik de titel fan kening (rex) net drage, omdat sûnt ieuwen in taboe op dizze funksje rêste, troch de ûntspoaring dy't plak fûn hie ûnder de lêste kening Tarquinius Superbus. It ûntbrekken fan in dynastike tradysje wie in swakke skeakel yn it systeem, omdat de opfolging net offisjeel regele wie. Yn it begjin soarge de sittende keizer troch adopsje foar in folwoeksen - en hooplik - betûft opfolger. Letter gong de opfolging faak troch moard op de keizer en it útroppen fan in nije troch it leger. Earst yn de 4e ieu waard it keizerskip erflik mei bern op de troan wylst it regear waarnomd waard troch in regint.

Ein fan it West-Romeinske Diel[bewurkje seksje | edit source]

Yn de tiid fan Romulus Augustulus wie fan it westlik diel fan it keizerryk allinnich noch Itaalje, in stik fan Joegoslaavje en in lyts stikje fan Galje oer. Dizze keizer hat net langer as 10 moannen regearre, wierskynlik oant 4 septimber 476. Op dy datum, of mooglik koart dêrnei, waard hy oan de kant set troch Odoaker, lieder fan de opstannige Germaanske troepen, dy't himsels kening fan de Germanen yn Itaalje neamde, ûnder it (teoretyske) keizerskip fan it easten. Sadwaande wurdt it jier 476 yn it generaal beskôge as de ein fan it West-Romeinske keizerskip. It teoretyske net opdielde keizerskip fan de east-Romeinske keizers oer it hiele Romeinske ryk bleau yn stân oant Karel de Grutte troch Konstantinopel, lykwols mei tsjinsin, erkend waard as nije 'Keizer fan het Westen'. Dat 'wernijde West-Romeinske Ryk' gie de skiednis yn as it 'Hillige Roomske Ryk'.

List mei Keizers fan Rome[bewurkje seksje | edit source]

Dizze list is opdield neffens dynastyën en wichtige kearpunten.

Julysk-Klaudyske dynasty[bewurkje seksje | edit source]

Fjouwerkeizerjier[bewurkje seksje | edit source]

Flavyske dynasty[bewurkje seksje | edit source]

Adoptyfkeizers & Antonynske dynasty[bewurkje seksje | edit source]

Boargeroarloch fan 193-197[bewurkje seksje | edit source]

Severyske dynasty[bewurkje seksje | edit source]

Romeinske krisis fan de 3e ieu[bewurkje seksje | edit source]

Separatistyske riken[bewurkje seksje | edit source]

Werstel fan de Romeinske krisis fan 'e 3e ieu[bewurkje seksje | edit source]

De Tetrargy[bewurkje seksje | edit source]

Dynasty fan Konstantyn[bewurkje seksje | edit source]

Ein fan 'e Konstantyn dynasty[bewurkje seksje | edit source]

Dynasty fan Falentinianus[bewurkje seksje | edit source]

Dynasty fan Teodosius[bewurkje seksje | edit source]

Keizers fan't West-Romeinske Ryk[bewurkje seksje | edit source]

Dynasty fan Teodosius[bewurkje seksje | edit source]

Ein fan Teodosius-dynasty[bewurkje seksje | edit source]

- Interregnum fan 18 moannen -