Sint-Fitustsjerke (Stiens)

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Sint-Fitustsjerke
De Sint-Fitustsjerke

De Sint-Fitustsjerke is de herfoarme tsjerke fan Stiens.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Om 1100 hinne hat de tsjerke Sint Vitus fan Aldehou yn Stiens in tsjerke boud foar Stiens en omkriten. De tsjerke waard wijd oan Sint Fitus en Sint Anne. De tsjerke is foar in doarpstsjerke in foars gebou. Der wurdt tocht dat de tsjerke fan dowestien boud is. Dêr binne fragminten fan oer. De tsjerke hie in protte besit en der wienen trije geastliken. In pastoar, in fikarius (kapelaan) en in sakristsist. Dit wie in legere geastlike dy’t it behear oer de sakristy hie.

Ek de ‘nije lear’ krige ynfloed in Stiens. De pastoar Ees Ekius hat yn 1567 in ‘herfoarme’ tsjinst holden. Ek de fikarius Henricus wie de ‘nije lear’ tadien. Se binne letter flechte, mar Ees Eckuis is letter weromkommen en is de earste dûmny fan Stiens wurden. Der wurdt wol tocht dat Hendricus yn 1599 ek dûmny fan Stiens west hat. Se hawwe in grut tal opfolgers hân. Guon dêrfan binne sels professor yn Frjentsjer wurden. In bekende dûmnysnamme hat dy fan ds. J.A. Bruins jr. west.

Om’t der in protte rjochtsinnigen yn Stiens kamen te wenjen, waard der neist de tsjerke in evangelisaasje met in eigen evangelist stifte. Nei de oarloch binne de leden fan de evangelisaasje wer in folslein part fan Herfoarme Gemeente wurden.

Preekstoel[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De preekstoel is oarspronklik út de 17e iuw. Yn 1914 waard it koar ôfskieden fan de tsjerke. De preekstoel krige doe in oar plak. Dit liket net sa sêftsinnich bard te wêzen. By de restauraasje yn 1974-76 is de preekstoel wer op syn âlde plak werom brocht. Dit kaam út op in hast komplete fernijing yn âlde styl.

Tsjerkhôf[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Om de tsjerke leit in tsjerkhôf yn in aaifoarm. Om it hôf hinne steane der 120 beammen fan sa’n 200 jier âld. De tagong is troch draaihikjes. Dit wie om’t feemerk om de tsjerke holden waard. Losrinnende kij koenen sa net op it tsjerkhôf komme. It tsjerkhôfstek is út 1820.

Grêfstiennen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn en om de tsjerke binne der noch sa’n 13 âlde grêfstiennen. De moaiste sark is dy fan Phillip fan Boschhuyzen (ferstoarn yn 1652) en syn frou Anna fan Eysingha (ferstoarn yn 1655). Phillip fan Boschhuyzen wie grytman fan It Bilt, en wenne yn Stiens. Anna fan Eysingha har namme libbet noch yn it troch har stifte Boschuyzer Gasthûs oan it Jakobiner Tsjerkhôf yn Ljouwert.

Hearebanken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Der binne ek noch in tal hearebanken. De moaiste is de saneamde Burmaniabank.

It oargel[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn 1555 en 1567 wurdt der yn Stiens in oargelist neamd. Fan dat oargel is der neat mear fan bekend. Om 1648 hinne joegen de tsjerkfâden de opdracht om in nij oargel te bouwen oan de Dútske bruorren Bader, dy’t yn Ljouwert mei oargelbouwen begûn wienen. Yn 1776 en 1777 krige it oargel in nij kas. Yn 1829 krigen de bruorren L. en J. Van Dam de opdracht om in nij oargel te bouwen. Se hawwe hjir gebrûk makke fan de âlde pipen fan de Baders oanfold troch pipen fan de Baders út it âlde oargel fan de Galleister Tsjerke fan Ljouwert. By de restauraasje fan de tsjerke hat Oargelmakkerij Bakker & Timmenga it oargel wer ûnder hannen hân. It oargel is wer op syn âlde plak wer werom brocht en is restaurearre sa as dat der 1830 oplevere wie.

Dizze foto is makke doe’t de klokken út de toer helle wienen, foar’t se ôffierd waarden

De toer en de klokken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

By de restauraasje is ek de 15e-iuwske toer op ‘e nij restaurearre. Yn de toer hingje trije klokken dy’t de klokkerôf yn de oarloch oerlibbe hawwe. De âldste is yn 1381 getten en hat as namme Maria. De twadde is út 1509 of 1560. Dizze draacht de nammen fan de beide patroanhilligen. Sint Anna en Sint Fitus. De jitter wie Arent van Wou. De tredde draacht de namme Jehsus. Yn 1607 is dy makke troch Gregorius fan Hall. Der wurdt wol tocht dat de Marije-klok tsjinne hat as misklok.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  • Stenvert, Ronald [et.al.] (2000) Fryslân. Monumenten in Nederland, diel 6. Zeist: Ryksttsjinst foar de Monumintesoarch / Swol: Waanders. ISBN 90-400-9476-4