Seelân

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Provinsje Seelân
Provinsjeflagge Provinsjewapen
Flagge fan Seelân Wapen fan Seelân
Lokaasje fan de provinsje Seelân
Haadstêd Middelburch
Kommissaris fan
de Keninginne
Karla Peijs (CDA)
Religy (1999) Protestant 35%
Katolyk 23%
Oerflak
- Lân
- Wetter
10e
1.788 km²
1.146 km²
Ynwenners
- Totaal
- Befolkingstichtens
12e
380.965 (2008)
213 inw./km²
Geografyske lizzing 51°30' NB 3°36' EL
Folksliet Sieusk folksliet
Offisjele webside www.zeeland.nl

Seelân (Zeeland) is in provinsje fan Nederlân, mei 380.965 ynwenners (1 augustus 2008), en mei in oerflak fan 3404,03 km².

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Seelân waard al foar de tiid fan de Romeinen bewenne. Ut dy tiid stamme ek de bylden fan û.o. de godinne Nehalennia, dy't troch fiskers út Easterskelde opfiske binne.

Sûnt de midsieuwen is de striid tsjin it wetter en rede tried troch de skiednis fan Seelân. Oanwinning en ferlies fan lân wiskelen elkoar ôf. Benei de heule provinsje (útsein de dunestreek) leit op of ûnder seenivo. It lânskip is in lapetekken fan polders en diken. De geografy fan Seelân is yn de rin fan de tiid bot feroare. De protte lytsere eilannen binne stadichoan oan elkoar fêstgroeid ta de gruttere (skier)eilannen fan no. Guon eardere gebieten stean no ûnder wetter (û.o. it Verdronken Land van Saeftinghe en it Verdronken Land van Zuid-Beveland).

Yn de 16e en 17e ieu hat Seelân, lykas Hollân, in grutte bloeiperioade meimakke. Sieuske stêden sa as Middelburch, Flissingen, Sieriksee en Feere, spilen doe - as ynternasjonale havenstêd - in rol fan belang yn de Lege Lannen. Middelburch wie oant de ein fan de 16e ieu de grutste keapstêd fan de Noardlike Nederlannen en oant en mei it tredde fearnpart fan de 17e ieu, mei 27.000 oant 30.000 ynwenners, de - op fjouwer nei - grutste stêd (grutter as De Haach en Utert) fan it lân. Nei Amsterdam wie Middelburch, oant de ein fan de 17e ieu ta, de grutste havenstêd fan de Republyk. Yn Middelburch wie de Admiraliteit fan Seelân festige. As VOC-stêd hie Middelburch (Keamer fan Seelân) heal safolle macht as Amsterdam; Middelburch wie lykwols like wichtich as de fjouwer oare VOC-stêden: Delft, Inkhuzen, Hoarn en Rotterdam by elkoar.

Yn de 18e ieu roan de wolfeart yn Seelân tebek. Yn 1795 hie Middeburch sa'n bytsje itselde ynwennertal as Haarlim en Grins en wie mei 20.146 sielen (nei de boppe neamde stêden en Amsterdam, Rotterdam, De Haach, Utert en Leien) noch de achtste stêd fan Nederlân. Zierikzee wie yn 1795 mei 6086 ynwenners de twadde stêd fan Seelân. De oare Sieuske stêden fan belang wienen Flissingen, Goes en Feere mei, yn 1795, respektyflik: 5691, 3711 en 1860 ynwenners.

Mei de komst fan it spoar waarden Súd-Bevelân en Walcheren yn de 19e ieu troch damen mei it fêstelân fan Noard-Brabân ferbûn. Sûnt 1872 leit der in spoar tusken Flissingen, Middelburch, Goes, Bergen op Zoom en Roosendaal: de saneamde Sieuske Line. Sieusk-Flaanderen hat wol in goederenspoar en in tunnel ûnder de Westerskelde troch, mar fierders is dat part fan Seelân ôfsnien fan de rest fan Nederlân.

Yn de Twadde Wrâldkriich hat Seelân ferskate kearen fan strategysk belang west. Dêrom hawwe in oantal stêden en gebieten in protte te lijeen hân ûnder fjochterij, bombardeminten en inundaasjes. Benammen it oansjen fan it eilân Walcheren en de Middelburchske binnenstêd is dêrtroch bot feroare. Troch it fûle fjochtsjen yn West-Sieusk-Flaanderen, oan de ein fan de oarloch, waarden in protte plakken, sa as Breskens, Schoondijke, Oostburg en Sluis benei folslein ferwoastge.

In benammen yn de jierren 50 polityk beladen ûnderwerp wie de kwestje fan de frije fearen oer de Westerskelde. Fral yn Sieusk-Flaanderen joech dat de nedige argewaasje.

Yn de nacht fan 31 jannewaris op 1 febrewaris 1953 waard Seelân slim rekke troch in Wettersneed. Om soksoarte rampen yn de takomst foar te wêzen, waarden fan 1960 ôf de Deltawurken útfierd. It by-effekt dêrfan wie dat de ferbiningen mei it oarepart fan Nederlân in stik better waarden. Ek dêroer wie in soad te dwaan, meast oer de ôfsluting fan de Easterskelde, dy't net trochgien is. Yn 1987 waarden de Deltawurken foltôge. De ekonomyske en sosjale struktuer fan de Sieuske eilannen is troch komst fan de fêste ouwerferbiningen bot feroare. It eartiids isolearre gebiet is no yn it oere te berikken fanút de ferskate grutte stêden. It toerisme hat in hege flecht naam.

Gemeenten[bewurkje seksje | edit source]

Sealân bestiet sûnt 2003 út 13 gemeenten.

  1. Borsele
  2. Flissingen
  3. Goes
  4. Hulst
  5. Kapelle
  6. Middelburch (haadstêd)
  7. Noard-Bevelân
  8. Reimerswiel
  9. Skouwen-Duvelân
  10. Sluis
  11. Terneuzen
  12. Tholen
  13. Veere
GemeentenZeelandNrs.png

Bestjoer[bewurkje seksje | edit source]

Yn 2004 wie Wim van Gelder Kommissaris fan Keninginne fan Seelân. Yn 2008 is Karla Peijs Kommissaris fan Keninginne.

Befolking[bewurkje seksje | edit source]

  • 2008 - 380.965 (1 augustus)
  • 2005 - 379.948
  • 2004 - 378.231 (1 jannewaris)
  • 2012 - 381.202 (30 septimber)

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Eksterne ferwizing[bewurkje seksje | edit source]