Skandinavysk Heechlân

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Skandinavysk Heechlân
De berch Galdhøppigen, yn súdlik Noarwegen, is it heechste punt fan it Skandinavysk Heechlân.
De berch Galdhøppigen, yn súdlik Noarwegen, is it heechste punt fan it Skandinavysk Heechlân.
geografy
regio Skandinaavje
lân Flag of Finland.svg Finlân
Flag of Norway.svg  Noarwegen
Flag of Sweden.svg Sweden
sifers
lingte 1.700 km
heechste punt Galdhøppigen
hichte 2.469 m
geology
âldens 390-490 miljoen jr
stiensoarte sedimintêr stiente

It Skandinavysk Heechlân (Noarsk: Skandinaviske Fjellkjede; Sweedsk: Skanderna; Finsk: Skandit) is in berchtme dat yn it binnenlân fan it Skandinavysk Skiereilân oer in lingte fan 1.700 km fan noard nei súd rint. It is trochinoar 320 km breed, en beslacht dielen fan Noarwegen, Sweden en Finlân. De Noarsk-Sweedske grins is fierhinne útset by de heechste toppen fan it Skandinavysk Heechlân lâns.

In lânkaart fan it Skandinavysk Heechlân.

It Skandinavysk Heechlân is net in tige heech berchtme, mei't de berchtoppen yn it prehistoaryske tiidrek ûnder ferskate iistiden efterinoar troch gletsjers ôfsliten binne. It heechste punt wurdt foarme troch de berch Galdhøppigen, yn súdlik Noarwegen, dy't in hichte fan 2.469 m hat. De heechste berch oan 'e Sweedske kant is de Kebnekaise (2.104 m), wylst yn Finlân it heechste punt de berch de Halti (1.324 m) is. Wat noardliker oft men komt, wat leger oft it Skandinavysk Heechlân wurdt, al is it oan 'e râne fan 'e poalsirkel noch altyd 2.000 m heech. Tsjin 'e tiid dat it de Noardkaap berikt, bestiet it lykwols út net folle mear as heuvels.

Oan 'e westkant is der in steile delgong nei de fjelden en fjorden fan 'e Noarske kust en de Atlantyske Oseaan, wylst de eastside fan it heechlân folle stadiger oergiet yn it Sweedske leechlân. It berchtme rint rûchwei yn in noard-súdrjochting, mar krommet yn it suden nei it westen ta fuort. Yn noardlik Noarwegen hat de eastkant fan it Skandinavysk Heechlân permafrost fan 500-600 m hichte ôf, en de westkant fan 800-900 m hichte ôf. It berchtme bestiet út Prekambryske en Paleosoyske rotsen, en makket diel út fan in stelsel fan bergen dêr't yn geologysk opsjoch it Kaledoanysk Heechlân fan Skotlân en de Appalachen yn Noard-Amearika ek ta hearre.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: References, op dizze side.