Patronym

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje

In patronym of heitenamme is in namme, al as net offisjeel, dy't oanjout hoe't de heit fan de nammedrager hjit. Yn Fryslân wurde patronimen hjir en dêr noch offisjeus brûkt. De namme fan de heit mei de genityfútgong -s wurdt dêrby soms folge troch de efternamme, lykas yn Piter Jelles (Troelstra). Yn Noard-Nederlân jouwe in soad útgongen as -ma of -sma dit oan (bygelyks Jansma, Broersma en Gjaltema). Dit soe oarspronklik in ferkoarting fan it wurd man wêze kinne.

Europa[bewurkje seksje | edit source]

Nederlân[bewurkje seksje | edit source]

Yn bepaalde gedeeltes fan Súd-Nederlân wie it wenst om én in patronym én in famyljenamme te brûken, bygelyks "Jan Jans van Galder". Soms waarden dêrby meardere generaasjes neamd: Gerrit Peter Wouters Jans van der Schuur (Gerrit, soan fan Peter, soan fan Wouter, soan fan Jan).

Yn rommere sin kinne ek de yn Grinslân, Drinte, Oerisel en Gelderlân foarkommende famyljenammen op -ing of -ink ta de patronimen rekkene wurde: Wiebing = ôfstammeling fan Wiebe; Wesselink = ôfstammeling fan Wessel. Mar omdat it efterheaksel -ing, -inga yn de Nedersaksyske streektalen in rommere betsjutting "hearrende by" hat, wurdt it yn efternammen ek wol oan oare wurden plakt: Banning, Veltink, Waterink. It algemien Germaanse efterheaksel -ing is trouwens tige âld. De ôfstammelingen fan Karel Martel wurde de Karolingen neamd; sjoch ek de namme Wytsingen.

Yn it Noard-Brabânse Liessel spruts men oant koartlyn noch fan Tijsse Toontjes Grardje as men Grard Janssen (1878-1951), soan fan Toon Janssen en pakesizzer fan Tijs Janssen, bedoelde.

Skandinaavje[bewurkje seksje | edit source]

Yn Skandinavyske talen waard it patronym foarme troch -son (letter -sen yn it Deensk en Noarsk), "soan fan" en -dotter (of yn it Yslânsk -dóttir), dochter fan". Yn it Nederlânsk kaam -dochter bytiden ek foar. Op it Skandinavyske fêstelân is de patronimyske nammejouwing, krektas yn Nederlân, ferfongen troch in offisjeel systeem fan famyljenammen, mar op Yslân is it de offisjele manier fan nammejouwing (sjoch: Yslânske nammen).

Grikelân[bewurkje seksje | edit source]

Yn it Gryksk is -ides krekt soksoarte útgong as -ing of -ink yn East-Nederlân. De e yn dizze útgong is in êta, dy't yn it Nijgryksk as i útsprutsen wurdt. In soad Grykske efternammen einigje hjirop. Yn de 17e en 18e ieu waard dizze útgong ek wol troch Nederlanners, dy't sjen litte woenen dat ze harren klassiken koenen, dus studearje kind hienen en dêrmei ta de bettere fermiddens hearden, oan harren efternamme taheakke: Jansonides.

Roemeenje[bewurkje seksje | edit source]

Yn it Roemeensk waarden -escu en -eanu brûkt, lykas yn Petrescu (soan fan Petre).

Slavysk gebiet[bewurkje seksje | edit source]

Yn East-Slavysk taalgebiet makket de saneamde отчество (ottsjestvo, frij oersetten: heitenamme) noch altyd diel út fan de offisjele namme, tegearre mei foar- en efternamme. Yn Ruslân wurdt de heitenamme yn alle offisjele dokuminten (lykas paspoart) fermelden, mar net yn de reispas en oare dokuminten dy't foar it gebrûk yn it bûtelân bedoeld binne. Yn it Russysk wurdt Ivan, soan fan Nikolaj, Ivan Nikolajevitsj (-jevitsj of -ovitsj is "soan fan", -jevna of -ovna is "dochter fan"). Heitenammen helpe om de ferskillende persoanen mei deselde foar- en efternamme út elkoar te hâlden (it jaan fan mear as ien foarnamme wurdt yn Ruslân net dien).

Stadichoan rekken de heitenammen yn Ruslân yn ûnbrûk, hoewol't it oansprekken mei dêrnei foar- en heitenamme (bygelyks Vitali Sergejevitsj) de meast fatsoenlike en offisjele oansprekfoarm bliuwt. It oansprekken mei heitenamme allinnich wurdt as minachtsjend beskôge, hoewol't it ek sympaty útdrukke kin by familiêr gebrûk, bygelyks yn it petear tusken in kastlein mei in (fêste) klant.

Midden-Easten[bewurkje seksje | edit source]

Yn it Arabysk is "ibn", (ek wol "bin"), yn it Hebrieusk "ben" (beide wurden betsjutte "soan") wenst om yn in persoansnamme de heit oan te jaan: Mohammed ibn Joessoef, Baruch ben Samuel.