Geale' Sliepke

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Geale' Sliepke
auteur Eeltsje Hiddes Halbertsma
taal Frysk
foarm gedicht
1e publikaasje 1829, Dimter
oarspr. útjwr. fa. J. de Lange
bondel De Lapekoer fan Gabe Skroar
(no: Rimen en Teltsjes)

Geale' Sliepke, tsjintwurdich ek wol op 'e moderne wize Geales Sliepke neamd, is in gedicht fan 'e hân fan 'e Fryske skriuwer en dichter Eeltsje Hiddes Halbertsma (1797-1858). It waard foar it earst publisearre yn 1829, as ûnderdiel fan 'e ferhale- en dichtbondel De Lapekoer fan Gabe Skroar, dy't letter, yn 1871, mei it oare wurk fan 'e bruorren Halbertsma útgroeie soe ta de ferneamde samling Rimen en Teltsjes.

Beskriuwing[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Geale' Sliepke wurdt beskôge as ien fan 'e bêst slagge gedichten fan Eeltsje Halbertsma, yn it foarste plak troch de wûndermoaie klankpatroanen yn it fers,[1] en teffens troch it idyllyske byld dat deryn sketst wurdt fan it Fryske plattelân.

It gedicht giet oer it jonkje Geale, dy't, nei't er temûk kersen gnobbe hat yn it hôf fan pake, op in sideplak yn it reid yn 'e sinne yn 'e sliep fallen is. Hy wurdt wekker makke troch in boartlik kealtsje en is dan earst rare kjel om't er mient dat pake ('oarreheit') him fûn hat. It fers einiget mei de moraal dat in kwea gewisse net te ûntrinnen is.

Tekst[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Geale' Sliepke
Yn pôpeslom bedobbe
Lei Geale yn 't leavich reid;
Hy hie de kersen gnobbe
Yn 't hôf fan oarreheit


De pet oer 't holtsje hinne,
En oer de eagen del;
Want waarm wie de sinne,
De brimzen stieken fel.


En oan in wyljenstobbe,
Dêr hong syn baitsje oan,
En oan it baitsje sobbe
In tsjurre kealtsje oan.


De rûge holders sûzen
Troch blomkes en troch krûd,
En troch de stânen rûzen
De simmertwirkes lûd.


De wettergulpen fleagen
En gûlden yn 'e fljocht,
En nei de terpen teagen
De hoantsen yn 't gefjocht.


De skouwe teaperts songen
De âlde lange team,
En d' ekster wipt' mei sprongen,
En gloep fan beam ta beam.


En Toon de seine harre
Fier yn 't lege mêd,
En Doeke mopke narre,
Fan 't swyljen wurch en sêd.
En kuozze yn 'e doeren,
Dy haff'le yn 'e brij,
Lei hymjend loai te poeren
En joech de sinne frij.


En op 'e daam dêr blaaide
In eike sêd en slûch,
En oer de lânen waaide
Sint-Janstried wyt en rûch.


Swiet yn 'e sliep fertize
Wist boai fan nimmen kwea,
As sêftkes him wat kize
Oer holle, boarst en lea.


Hy gapp' en rekt' en sette
Syn dôve skonkjes út,
As by de noas him fette
In kâlde keallesnút.


"Hoei!" skrille er, "Oarre, oarre!"
En sprong hast út it fel,
En seach no as in bloarre
Op 't earme kealtsje del.


Och, Geale' wroechwjirm kneage;
't Wie oeral: "Oarreheit!"
Hy waard der jit troch pleage
Bedobb' yn 't leavich reid.


Krûp yn in syd'ne wrine,
't Kwea lit dy nearne rêst;
Do kinst it net ontwine:
It fret dy, sliep en rêst.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Dykstra, Klaes, en Oldenhof, Bouke, Lyts Hânboek fan de Fryske Literatuer, Ljouwert, 1997 (Afûk), ISBN 9 07 00 10 526, s. 40.