Ferwûning

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Esculaap4.svg     Tink derom dat de Wikipedy gjin medyske konsultaasje jout!
In sneed yn in fingertop.

In ferwûning of wûne is in type fan lichaamlik letsel dat foarkomt as de hûd útskuord, trochsnien of trochboarre wurdt (in iepen wûne) of as der troch útwindich geweld in kniezing plakfûn hat, mei in ûnderhûdske bloedútstoarting ta gefolch (in tichte wûne). Yn 'e patology wurdt de term 'wûne' allinnich mar brûkt foar iepen wûnen.

By iepen wûnen kin it gean om:

Ienfâldiger iepen wûnen, lykas skrammen, lytse skaafwûnen, lytse punktuerwûnen en simpele snijwûnen, betterje ornaris út harsels wer oer. Foar slimmere iepen wûnen moat men help fan in dokter sykje, dy't gauris in hechting pleatse sil om 'e rânen fan in ferwûning flugger oaninoar fêst groeie te litten. Ek foar skea oan ûnderhûdsk weefsel en organen hat men fansels ferlet fan medyske help. Iepen wûnen binne tige fetber foar ûntstekkings. As dêr alhiel gjin sprake fan is, sprekt men fan in skjinne wûne. As de wûne, meastal koart nei it oprinnen, noch net skjinmakke is, giet it om in besmette wûne. As men in ûntstekking oprûn hat, neamt men it in ûntstutsen wûne, en as de wûne sa ûntstutsen is dat er net mear genêze wol, sprekt men fan in kolonisearre wûne (nammentlik: kolonisearre troch baktearjes).

By tichte wûnen kin it gean om:

  • kniezings (wêrby't ûnderhûdsk weefsel troch útwindich geweld mei in stomp oerflak skansearre rekke is, bgl. troch in fal of troch jin te stompen)
  • blierren (feroarsake troch oanhâldende wriuwing op in plak dêr't de hûd dêr net oer kin)
  • bloedblierren (feroarsake troch it knipen fan in diel fan 'e hûd)
  • brânblierren (feroarsake troch ekstreme hjitte of kjeld)
  • drukwûnen (feroarsake troch in grutte krêft oer langere tiid, bgl. as men fêst komt te sitten ûnder in omfallen beam of yn in ynstoart gebou)

Tichte wûnen moatte yn prinsipe út harsels genêze. Ofhinklik fan it it gefal kin de medyske stân wol skansearrings oan ûnderlizzende organen en/of bonken behannelje.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: References, op dizze side.