Macquarie-eilân

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Lizzing yn de Súdlike Oseaan
Kaart fan Macquarie-eilân

Macquarie-eilân (Ingelsk: Macquarie Island) is in eilân yn de Súdlike Oseaan, sa'n 1500 km súdeastlik fan Tasmaanje op it plak dêr't twa tektonyske platen inoar reitsje.

It eilân is 34 km lang en 5 km breed. It is yn 1997 op de Wrâlderfgoedlist set.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

De Australyske Brit Frederick Hasselborough ûntdekte it eilân tafallich yn july 1810 doe't er socht nei nije seehûnejachtgrûnen.[1] Hy kleemde Macquarie-eilân foar Britanje en broch it ûnder it bestjoer fan de koloanje Nij Súd Wales yn 1810. It waard neamd nei kolonel Lachlan Macquarie, gûverneur fan Nij Súd Wales fan 1810 oant 1821. Fabian Gottlieb von Bellingshausen, dy't dizze kriten ferkende foar tsaar Alexander I fan Ruslân, makke de earste kaart fan Macquarie-eilân. Bellingshausen lâne dêr op 28 novimber 1820, bepaalde de posysje en ruile rum en iten foar bisten mei de robbejagers fan it eilân. Tusken 1810 en 1919 waarden de seehûnen en pinguins dêr bejage, dat hja kamen it punt fan útstjerren ticht benei.

Yn 1890 die Nij Súd Wales it eilân oer oan Tasmaanje, dy't it tusken 1902 en 1920 ferhierde oan Joseph Hatch (1837–1928) dy't dêr in bedriuw hie dat oalje út penguins wûn.

Tusken 1911 en 1914 waard it eilân in basis foar de Australyske poalekspedysje ûnder Sir Douglas Mawson. George Ainsworth hie der in meteorologyskstasjon fan 1911 oant 1913, hy waard opfolge troch Harold Power (1913 oant 1914) en Arthur Tulloch fan 1914 oant de sluting yn 1915. Yn 1933 waard it eilân in natoerreservaat en lang om let kaam it by it Mienebest fan Austraalje, ûnder it bestjoer fan de Australian Antarctic Territory, op 26 desimber 1947. De Australyske Nasjonale Antarktyske Undersyks Ekspedysjes (ANARE) fêstigen harren haadkertier op 25 maaie 1948 op Macquarie.

Ekologysk lykwicht[bewurkje seksje | edit source]

De ekology fan it eilân waard al rillegau oantaasten nei de komst fan de earste Jeropeanen yn 1810. De bisten waarden bejage foar harren pels en blabber. Ratten en mûzen dy't mei de skippen meikamen, diene it goed sûnder natuerlike fijannen dat men fierde al gau katten yn om foar te kommen dat de kjifdieren ta it minslik fiedsel sieten. Om 1870 hinne waarden kninen op it eilân brocht om as fiedsel foar seelju tsjinje te kinnen. Dat yn de 70er jierren fan de 20e ieu wiene 130.000 kninen ferantwurdlik foar grutte skea oan it plantelibben.[2]

De ferwyldere katten hiene in ferneatigjende ynfloed op de seefûgelpopulaasje; men rûst it tal slachtoffers op 60.000 yn it jier. Fan 1985 ôf docht men war om it tal katten werom te kringen. Yn juny 2000 waarden sa'n 2500 katten dea dien om de seefûgels te sparjen,[3] mar dat hie fan gefolgen dat it tal ratten en kninen tige tanaam en in soad skea feroarsaken oan de floara.

Om 1980 hinne wiene der sa'n 10.000 kninen, dat men yntrodusearre doe miksomatoaze, mar it holp net. Rillegau wienen der wer sa'n 100,000 op it eilân.[4] De kjifbisten soargen dat boaimeroasje taslaan koe op grutte skaal en frieten de jongen fan de fûgels op. Yn 2006 feroarsake in grutte lânferskowing by de Lusitania baai in grut tal deaden yn in pinguinkoloanje. De oarsaak wie in gearrin fan fûle rein mei it effekt fan de kninen.[5]

Yn jannewaris 2009 sizze wittenskippers dat it tebeksetten fan de ferwyldere katten de kninen tige yn de kaart spile hawwe, mei fan gefolgen in grutte feroaring oan de floara.[6]

Yn juny 2007 tinkt men noch sa'n sân jier nedich te hawwen om it ekologysk lykwicht te beoarderjen.

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. The Australian Geographic book of Antarctica, Scott, Keith, 1993; Australian Geographic |Terrey Hills, New South Wales; isbn=1862760101; side 14
  2. Macquarie Island faces 'ecosystem meltdown' after conservation efforts backfire. The Guardian, sjoen 12 jannewaris, 2009.
  3. Cull upsets island's ecological balance - Telegraph
  4. [1] Fears for sub-antarctic island plagued by rabbits , News Online, Australian Broadcasting Corporation, 2006-07-15
  5. [2] Rabbits blamed for penguin deaths in landslide News Online, Australian Broadcasting Corporation 2006-10-21
  6. [3] Lessons learned from devastating effects of cat eradication on Macquarie Island