Londen
| Londen | ||
 |
||
| Sifers | ||
| Ynwennertal | 7.556.900 (2007)[1] | |
| Oerflak | 1.572,1 km² | |
| Befolkingstichtens | 4.807 km² | |
| Stêdekloft | 8.278.251 (stêdekloft, 2001)[2] 13.945.000 (Metropolitan Area, 2001) |
|
| Hichte | 24 m. boppe seenivo | |
| Polityk | ||
| Lân |  Feriene Keninkryk |
|
| Lân (yn it FK) | Ingelân | |
| Regio | Greater London | |
| Oar | ||
| Tiidsône | UTC +0 | |
| Koördinaten | 51° 31' NB, 0° 7' WL | |
| Webside | london.gov.uk | |
Londen (Ingelsk: London) is de haadstêd fan Grut-Brittanje en fan Ingelân. London leit yn it súdeasten fan Ingelân oan de Teems, sa'n 80 km. fan de Noardsee ôf.
Ynhâld |
Skiednis [bewurkje seksje]
Londinium waard yn it jier 43 nei Kristus stifte troch de Romeinen, op in plak oan de noardkant fan de Teems. Yn dy tiid wienen de Britske eilannen bewenne fan Kelten. Yn 61 n. Kr. fernielen de Britten (Kelten) Londinium. De stêd waard wer nij opboud. Yn de 2e ieu waard de earste brêge oer de Teems makke. Londinium wie ien fan de grutste plakken yn it Romeinske ryk, mar doe't it Romeinske Ryk yn it neigean rekke hie dat ek kwealike gefolgen foar de stêd.
Mei de bou fan in katedraal troch Eatelbert fan Kent groeide de stêd wer. Yn de 12e ieu waard Londen de haadstêd fan Ingelân.
Yn 1348 stoar in treddepart fan de befolking troch de Swarte Dea, yn 1665 stoaren 70.000 minsken oan de pest. Troch de grutte brân fan Londen yn 1666 baarnde mear as de helte fan de stêd ôf, dêrtroch is hjoed de dei mar in lyts stik fan de âlde stêd bewarre bleaun. Tusken 1825 en 1925 wie Londen de grutste stêd op de wrâld.
Yn de Twadde Wrâldkriich wienen grutte stikken fan Londen ferneatige troch Dútske bombardeminten. Yn 1944-45 foelen ferskate Dútske V1 en V2 raketten op de stêd. Sa'n 30.000 minsken rekken dêrby dea. Yn 1965 waard Greater Londen as bestjoerlike ienheid formeel oprjochte.
Ferkear [bewurkje seksje]
De Teems hat altyd belangryk foar de ûntjouwing fan Londen west. Omdat de Teems fan de see oan de stêd ta goed befarber wie, koenen grutte havengebieten ûntstean. Lytse rivierkes, al of net ferbûn mei de Teems, binne kanilisearre of mei kanalen ferbûn mei de Teems.
Der binne ferskate maatregels naam om de ferkearsbelesting yn it sintrum minder te meitsjen. Yn de 19e ieu waard de earste metro oanlein omdat de strjitten fan Londen fol en lyts wienen. Hjoed de dei is de metro noch hieltyd in goed ferkearsmiddel om fan it iene nei it oare plak te kommen.
Fleanfjilden [bewurkje seksje]
It grutste fleanfjild fan Londen is Londen Heathrow, en leit 24 km westlik fan Londen. Oare fleanfjilden binne:
- City, sa likernôch 15 km fan Londen City.
- Gatwick, 45 km súdlik fan Londen.
- Luton, 50 km noardwestlik fan Londen.
- Stansted, 55 km noardeastlik fan Londen.
Befolking [bewurkje seksje]
Al yn 140 hie Londen al 30.000 ynwenners, yn 1300 wienen dat 100.000 en yn 1801 wie Londen nei Rome de twadde stêd yn de skiednis fan it minsdom mei mear as 1 miljoen ynwenners.
By de folkstelling fan 2007 hie Londen 7.554.236 ynwenners. De stêdekloft (ek wol; Grutter-Londen) hie 12.629.020 ynwenners.
- 50: 7.500
- 140: 30.000
- 500: 500
- 1000: 10.000
- 1300: 100.000
- 1600: 200.000
- 1750: 675.000
- 1801: 1.096.784
- 1851: 2.651.939
- 1901: 6.506.889
- 1939: 8.615.050
- 1951: 8.196.807
- 1981: 6.608.598
- 2001: 7.172.091
- 2007: 7.554.236
- 2011: 8.173.900
Geografy [bewurkje seksje]
It gruttere Londen beslacht in gebiet fan 1,579 km², dêrtroch is it ien fan de grutste stêden op 'e wrâld. De Teems is in befarbere rivier dy't fan it súdwesten nei it easten troch de stêd rint.
Klimaat [bewurkje seksje]
De stêd leit yn in gebiet mei in seeklimaat; gjin ekstreem waarme simmers en gjin ekstreem kâlde winters. De trochsneed temperatoer yn it jier is 14,4 °C.
| Moanne | Jan | Feb | Maa | Apr | Maa | Jun | Jul | Aug | Sep | Okt | Nov | Des | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Trochsneed temperatoer heech °C (°F) | 7.2 (45.0) | 7.6 (45.7) | 10.3 (50.5) | 13.0 (55.4) | 17.0 (62.6) | 20.3 (68.5) | 22.3 (72.1) | 21.9 (71.4) | 19.1 (66.4) | 15.2 (59.4) | 10.4 (50.7) | 8.2 (46.8) | |
| Trochsneed temperatoer leech °C (°F) | 2.4 (36.3) | 2.5 (36.5) | 3.8 (38.8) | 5.6 (42.1) | 8.7 (47.7) | 11.6 (52.9) | 13.7 (56.7) | 13.4 (56.1) | 11.4 (52.5) | 8.9 (48.0) | 5.1 (41.2) | 3.4 (38.1) | |
| Totale reinfal yn mm | 53 | 36 | 48 | 47 | 51 | 50 | 48 | 54 | 53 | 57 | 57 | 57 | |
| Tal dagen rein | 14.8 | 10.8 | 13.4 | 12.7 | 12.5 | 10.5 | 10.1 | 10.9 | 10.5 | 11.6 | 14.0 | 13.2 | |
| Boarne: Worldweather.org | |||||||||||||
Sport [bewurkje seksje]
Londen hat 13 betelle fuotbalklups. Yn de beide heechste klassen fan it Ingelske fuotbal spylje Arsenal, Chelsea, Fulham, Tottenham Hotspur, Queens Park Rangers, Crystal Palace, Millwall en West Ham United.
Yn it stedsdiel Wembley stiet it romrofte Wembley stadion. De finales fan it WK fuotbal 1966 en it EK fuotbal fan 1996 waarden dêr spile. Yn it jier 2007 waard de nijbou fan Wembley oplevere. Yn it stadion wurdt alle jierren de finale fan de FA Cup holden, it bekertournoai fan it Ingelske fuotbal. Sûnt 1929 hâldt de Rugby League syn Challenge Cup finale yn it stadion. Wembley is ek it plak foar sporteveneminten dy't net struktureel holden wurde lykas moterwedstriden en wrakselwedstriden.
Yn Wimbledon wurdt alle jierren it Grand Slam toernoai holden. Yn it Twickenham Stadium wurde nasjonale en ynternasjonale Rugby wedstriden holden. De maraton fan Londen wurdt alle jierren yn april holden. Cricket is in populêre sport yn Londen. It tiim fan de Middlesex County Cricket Club spilet yn Lord’s, it ferneamdste cricketstadion op ierde.
Yn 1908, 1948 en 2012 waarden de Olympyske Simmerspullen yn Londen holden. Londen is de iennichste stêd dêr't de Olympyske Spullen trije kear holden binne.
Keppeling om utens [bewurkje seksje]
Commons: Londen – foto, fideo en harktriemmen- Webside fan de stêd Londen Ingelsk
| Boarnen, noaten en/as referinsjes: |
