West-Fryslân: ferskil tusken ferzjes

Ut Wikipedy
Content deleted Content added
útwreiding artikel (-stobbe)
No edit summary
Rigel 1: Rigel 1:
[[Ofbyld:Kaart West Frieslandkopie.gif|right|thumb|200px]]
[[Ofbyld:Kaart West Frieslandkopie.gif|right|thumb|200px]]


'''West-Fryslân''' ([[Westfrysk]]: ''West-Friesland'') is in regio yn it noarden fan de provinsje [[Noard-Hollân]], omsletten troch de Westfryske Ringdyk. It is ûntstien út de yn de [[Midsieuwen]] selstannige Westfryske [[goa]] ''[[Westflinge]]''. Tsjintwurdich wenne der 303.000 minsken, de haadstêd is Hoorn en it folsleine oerflak is 781,8km².
'''West-Fryslân''' ([[Westfrysk]]: ''West-Friesland'') is in regio yn it noarden fan de provinsje [[Noard-Hollân]], omsletten troch de Westfryske Ringdyk. It is ûntstien út it yn de [[Midsieuwen]] selstannige Westfryske [[goa]] ''[[Westflinge]]''. Tsjintwurdich wenne der 303.000 minsken, de haadstêd is [[Hoorn]] en it folsleine oerflak is 781,8km².


West-Fryslân hat in agraryske útstraling en wurdt kenmerke mei lange lintdoarpen. Der binne in oantal gruttere stêden lykas Hoorn (sintrumfunksje foar West-Frieslând), Enkhúzen, Skagen, Medemblik en Heerhugowaard. De havenpleatsen Hoorn en Enkhuizen hawwe in ald-Hollansk karakter fanwege harren VOC-ferline. West-Fryslân is benammen yn trek by de wettersport, dit komt trochdat de regio oan it Yselmar en it Markermar leit. Fanwege alle sleaten en fearten is West-Fryslân ek goad berikber mei de boat, En op de fiets is it der ek goed fertoefen, want der leit in hiel netwurk fan fietspaden.
West-Fryslân hat in agraryske útstraling en wurdt kenmerke troch lange lintdoarpen. Der binne in oantal gruttere stêden lykas Hoorn (sintrumfunksje foar West-Frieslând), [[Enkhúzen]], [[Skagen]], [[Medemblik]] en [[Heerhugowaard]]. De havenpleatsen Hoorn en Enkhuizen hawwe in ald-Hollânsk karakter fanwege harren VOC-ferline. West-Fryslân is benammen yn trek by de wettersport, dit komt trochdat de regio oan it [[Yselmar]] en it [[Markermar]] leit. Fanwege alle sleaten en fearten is West-Fryslân ek goad berikber mei de boat, En op de fiets is it der ek goed fertoefjen, want der leit in hiel netwurk fan fietspaden.


==West-Fryske Gemeenten==
==West-Fryske Gemeenten==
Rigel 42: Rigel 42:


==Dialekt==
==Dialekt==
Yn West-Frieslân wurdt it Hollanske dialekt [[West-Frysk]] sprutsen. Dit dialekt is in mingtaal fan it [[Hollânsk]] en de oarspronklike [[Frysk|Fryske taal]]. Tjsintwurdich likket dit dialekt mear op it Hollânsk dan op it Frysk, mar der binne ek wol oerienkomsten mei it Frysk.
Yn West-Frieslân wurdt it Hollânsk dialekt [[West-Frysk]] sprutsen. Dit dialekt is in mingtaal fan it [[Hollânsk]] en de oarspronklike [[Frysk|Fryske taal]]. Tjsintwurdich likket dit dialekt mear op it Hollânsk dan op it Frysk, mar der binne ek wol oerienkomsten mei it Frysk.


==Skiednis==
==Skiednis==
West-Fryslân waard al foar de tiid fan de [[Romeinen]] bewenne troch minsken. Sa om-ende-by [[600 f. Kr.]] festigden de [[Friezen]] harren in dizze kontrijen. In skofke makke it part út fan it Romeinske ryk ([[12 f. Kr.]] - [[47|47 n. Kr.]]. De skiednis fan West-Fryslân is foaral ferbûn west mei de rivier de ''[[Flehi]]'', dy't troch it [[Flevomar]] (Almere) yn de [[Waadsee]] útmûnnet. Yn de rin fan ieuwen waard mar en rivier hieltyd breder en ûntstie wierskynlik troch ôfslach fan de wâlkant, it ôfgrave fan it fean en mei it rizen fan de seespiegel de Súderzee.
West-Fryslân waard al foar de tiid fan de [[Romeinen]] bewenne troch minsken. Sa om-ende-by [[600 f. Kr.]] festigden de [[Friezen]] harren in dizze kontrijen. In skofke makke it part út fan it Romeinske ryk ([[12 f. Kr.]] - [[47|47 n. Kr.]]. De skiednis fan West-Fryslân is foaral ferbûn west mei de rivier de ''[[Flehi]]'', dy't troch it [[Flevomar]] (Almere) yn de [[Waadsee]] útmûnnet. Yn de rin fan ieuwen waard mar en rivier hieltyd breder en ûntstie wierskynlik troch ôfslach fan de wâlkant, it ôfgrave fan it fean en mei it rizen fan de seespiegel de Súderzee.


Fanôf de [[7e ieu]] makke West-Fryslân part út fan it [[Fryske ryk]] dat ûnder kening [[Aldgilles]] en [[Redbad]] harren grutste útwreiding berikke. Nei de dea fan dizze lêste kenning fierde hofmeier [[Karel Martel]] kriich tsjin de Friezen dy't troch him yn [[720]] ferslein waarden. De Friese gebieten westlik fan it Flie, en der't ek West-Fryslân ta hearde kaam dermei yn [[Franken|Frankyske]] hannen.
Nei it fertrek fan de Romeinen makke West-Fryslân sûnt de [[7e ieu]] part út fan it [[Fryske ryk]] dat ûnder kening [[Aldgilles]] en [[Redbad]] harren grutste útwreiding berikke. Nei it bewâld fan kenning Redbad, fierde hofmeier [[Karel Martel]] kriich tsjin de Friezen dy't troch him yn [[720]] ferslein waarden. De Friese gebieten westlik fan it [[Flie]], en der't ek West-Fryslân ta hearde kaam dermei yn [[Franken|Frankyske]] hannen.


Sûnt dy tiid wie West-Fryslân ûnderdiel fan it [[Frankyske ryk]] en hiete it doe [[West-Flinge]]. Under de Franken waard West-Fryslân wer in selstannich gebiet en fierden har Fryske bewenners wol gauris kriich mei de grêven fan [[Hollân]]. Yn [[1297]] waarden sy troch de grêve Jan ferslein en waard West-Fryslân beset. Sûnt dy tiid wie West-Fryslân in part fan Hollân, earst fan it [[Grêfskip Holland]], ferfolgjens it [[Grêfskip Hollân en West-Fryslân]]. Letter waard dit de [[Steaten fan Hollân en West-Fryslân]], en sûnt [[1840]] fan de provinsje [[Noard-Hollân]].
Sonttiid wie West-Fryslân ûnderdiel fan it [[Frankyske ryk]] en hiete it doe [[West-Flinge]]. Yn de [[9e ieu]] waard West-Fryslân stadich oan wer in selstannich gebiet en fierden har Fryske bewenners sa no en dan kriich mei de grêven fan [[Hollân]]. Yn [[1297]] waarden sy troch de grêve [[Jon fan Hollân]] ferslein en waard West-Fryslân troch him beset en ûnderdiel makke syn grûngebiet. Sûnt dy tiid wie West-Fryslân in part fan Hollân, earst fan it [[Grêfskip Holland]], ferfolgjens it [[Grêfskip Hollân en West-Fryslân]]. Letter waard dit de [[Steaten fan Hollân en West-Fryslân]], en sûnt [[1840]] de provinsje [[Noard-Hollân]].


==Eksterne keppelings==
==Eksterne keppelings==

De ferzje fan 24 jun 2007 om 16.58

West-Fryslân (Westfrysk: West-Friesland) is in regio yn it noarden fan de provinsje Noard-Hollân, omsletten troch de Westfryske Ringdyk. It is ûntstien út it yn de Midsieuwen selstannige Westfryske goa Westflinge. Tsjintwurdich wenne der 303.000 minsken, de haadstêd is Hoorn en it folsleine oerflak is 781,8km².

West-Fryslân hat in agraryske útstraling en wurdt kenmerke troch lange lintdoarpen. Der binne in oantal gruttere stêden lykas Hoorn (sintrumfunksje foar West-Frieslând), Enkhúzen, Skagen, Medemblik en Heerhugowaard. De havenpleatsen Hoorn en Enkhuizen hawwe in ald-Hollânsk karakter fanwege harren VOC-ferline. West-Fryslân is benammen yn trek by de wettersport, dit komt trochdat de regio oan it Yselmar en it Markermar leit. Fanwege alle sleaten en fearten is West-Fryslân ek goad berikber mei de boat, En op de fiets is it der ek goed fertoefjen, want der leit in hiel netwurk fan fietspaden.

West-Fryske Gemeenten

Fryske namme Westfryske namme
Alkmar Alkmare
Andyk Andìk
Drechterlân Drechterland
Harenkarspel Harenkarspel
Heerhugowaard Heregewaard
Hoarn Hoorn
Inkhuzen Inghúze
Koggelân Koggeland
Langedyk Lengedìk
Medemblik Memelik
Niedoarp Nierup
Opmar Opmar
Skagen Skagen
Stêde Broec Stee Broek
Wervershoof Werfershouf

Dialekt

Yn West-Frieslân wurdt it Hollânsk dialekt West-Frysk sprutsen. Dit dialekt is in mingtaal fan it Hollânsk en de oarspronklike Fryske taal. Tjsintwurdich likket dit dialekt mear op it Hollânsk dan op it Frysk, mar der binne ek wol oerienkomsten mei it Frysk.

Skiednis

West-Fryslân waard al foar de tiid fan de Romeinen bewenne troch minsken. Sa om-ende-by 600 f. Kr. festigden de Friezen harren in dizze kontrijen. In skofke makke it part út fan it Romeinske ryk (12 f. Kr. - 47 n. Kr.. De skiednis fan West-Fryslân is foaral ferbûn west mei de rivier de Flehi, dy't troch it Flevomar (Almere) yn de Waadsee útmûnnet. Yn de rin fan ieuwen waard mar en rivier hieltyd breder en ûntstie wierskynlik troch ôfslach fan de wâlkant, it ôfgrave fan it fean en mei it rizen fan de seespiegel de Súderzee.

Nei it fertrek fan de Romeinen makke West-Fryslân sûnt de 7e ieu part út fan it Fryske ryk dat ûnder kening Aldgilles en Redbad harren grutste útwreiding berikke. Nei it bewâld fan kenning Redbad, fierde hofmeier Karel Martel kriich tsjin de Friezen dy't troch him yn 720 ferslein waarden. De Friese gebieten westlik fan it Flie, en der't ek West-Fryslân ta hearde kaam dermei yn Frankyske hannen.

Sonttiid wie West-Fryslân ûnderdiel fan it Frankyske ryk en hiete it doe West-Flinge. Yn de 9e ieu waard West-Fryslân stadich oan wer in selstannich gebiet en fierden har Fryske bewenners sa no en dan kriich mei de grêven fan Hollân. Yn 1297 waarden sy troch de grêve Jon fan Hollân ferslein en waard West-Fryslân troch him beset en ûnderdiel makke syn grûngebiet. Sûnt dy tiid wie West-Fryslân in part fan Hollân, earst fan it Grêfskip Holland, ferfolgjens it Grêfskip Hollân en West-Fryslân. Letter waard dit de Steaten fan Hollân en West-Fryslân, en sûnt 1840 de provinsje Noard-Hollân.

Eksterne keppelings