Woerstfrysk

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search

It Woerstfrysk wie in opmerklik Frysk dialekt dat sprutsen waard yn it Lân Woersten, noardlik fan Bremerhaven. It hearde, tegearre mei it Harlingerfrysk, it Wangereagersk en it noch libjende Sealterfrysk, ta it Eastfrysk.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It Lân Woersten hearde net ta it Fryske kolonisaasjegebiet, mar yn de iere midsiuwen (sa likernôch achtste iuw) fêstigen de Friezen har dêr. Sa oan 'e ein fan de fyftjinde iuw begûn it Frysk yn East-Fryslân yn grutte dielen stadichwei út te stjerren, mar yn it Lân Woersten koe it him noch lang hanthavenje. Oan 'e ein fan de santjinde iuw ferskynden der Woerstfryske twa wurdlisten. It Woerstfrysk is nei ale gedachten yn de earste helte achtjinde iuw útdôve.

Skaaimerken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It Woerstfrysk wie in folslein eigen tael: yn in protte wurden ferdwûn it stamlûd en bleau de net-beklamme fokaal oer (sterker noch: hy waakste faak út ta in lang lûd), wylst it yn alle oare Germaanske dialekten krekt oarsom is. Sa waard it aldfryske sunu "soan" ta snuh, en sumur "simmer" ta smuhr.[1]

Der is ien folsleine sin yn it Woerstfrysk oerlevere: Kma wit hart ick will di wit tell („Kom hjir, ik wol dy wat fertelle“).

Woerster substraat[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn it Platdútsk dialekt fan it Lân Woersten binne hjoed de dei noch in pear Fryske substraatwurden oerlevere. Nils Århammar neamde yn 1984 de foarbylden „Maon“ (hân en spântsjinsten), „Bau(d)n“ (rem), „Schuur/Schuulschotten“ (libelle) en „jill'n“ (raze/skreauwe). Fan de fonologyske eigenheden fan it Woerstfrysk is lykwols neat bewarre bleaun.[2]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Versloot, Arjen (2002): Grundzüge älterer ostfriesischer Sprache und Literatur. Yn: Munske, Horst H. e.o.: Handbuch des Friesischen. Tübingen: Niemeyer. Side 743.
  2. Allers, K. & Århammar, N: Wurster Plattdeutsch. Yn: Jahrbuch der Männer vom Morgenstern 63 (1984). Siden 43–68.