Neolitikum

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Trijeperioadesysteem
Holo-
seen
Histoaryske Tiid
La Tène-tiidrek   Proto-
histoarje
Hallstatt-tiidrek
Izertiid
  Let  
Midden
Ier
Brûnstiid
Neolitikum Kopertiid  
Let Pre-
histoarje
Midden
Ier
Mesoli- tikum of
Epipaleo-
litikum
Let
Midden
Ier
Pleis-
toseen
Paleo- litisum Let
Midden
Ier
Stientiid

It Neolitkum of jonge stientiid is in tiidrek út de skiednis fan de minskheid dat typearre wurdt troch technyske en sosjale feroarings. Der is sprake fan in oergong fan jeien en sammeljen nei lânbou en it hoedzjen fan keppels fee. It tiidrek einiget mei de ûntdekking fan de metaalbewurking (koper, letter brûns), wêrnei de brûnstiid begjint.

It Neolitkum is op meardere plakken yn de wrâld om-ende-by deselde tiid en ûnôfhinklik fan inoar ûntstien en hat har dêrnei oer de hiele wrâld ferspraat. De foarnaamste fernijingen wienen: it gebrûk fan ark fan glânzge stien, keramysk diggelguod (bakte potten), de ûntdekking fan de metaalbewurking (koper), it tsjil en it skrift.

De âldste koperfynsten binne fan ± 5000 f. Kr. yn Anatoalje (Turkije). Dêrom wurdt it lêste part fan de jonge stientiid ek wol de kopertiid neamd.

Nederlân[bewurkje seksje | edit source]

Yn Nederlân wennen doedytiids de Hunebêdbouwers. Sy bouden hunebêden dêr't sy har deaden yn begroeven. Dizze hunebêden komme foaral foar yn Drinte. Op ferskate plakken yn Nederlân binne fjoerstiennen bilen fûn.

Ek Stonehenge yn Grut Brittanje stammet út de jonge stientiid.

Fryslân[bewurkje seksje | edit source]

noch oan te follen

Stiennen byldsjes út it neolitikum fûn yn súdwest-Drinte

Otzy[bewurkje seksje | edit source]

Ien fan de wichtichste resinte fynsten út de jonge stientiid is Otzy, in iismummy dy't sawat 3000 foar Kristus libbe hat. Syn lichem waard oantroffen op in gletsjer op in berch tusken Itaalje en Eastenryk. Hy hie typyske foarwerpen út de stientiid by him, lykas learen klean en pylk en bôge, en ek in koperen bile.