Kristen Demokratysk Appèl

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Kristen Demokratysk Appèl
CDA.svg
Partijlieder Sybrand van Haersma Buma
Partijfoarsitter Ruth Peetoom
Oprjochting 1980
Haadsit De Haach
Ledetal 67.592 (2010)[1]
Jongereinorganisaasje CDJA
Rjochting Sintrum-rjochts
Ideology Kristendemokrasy, konservatisme
Wittenskiplik buro Wetenschappelijk bureau CDA
Europeeske fraksje EFP
Ynternasjonaal gearwurkingsorgaan Kristlike Demokraten Ynternasjonaal
Webside www.cda.nl

It Kristen Demokratysk Appèl, Nederlânsk: Christen Democratisch Appèl, koartwei CDA, is in Nederlânske politike partij. De grûnslach is kristlik-konfesjonalistysk, de politike filosofy is sintralistysk mei konservative eleminten. De partij hat in soad macht yn sawol de nasjonale polityk as yn in soad gemeentes.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

Fânâlds wie polityk yn Nederlân sterk kristlik kleure. Yn de jierren sechtich en santich naam de steun lykwols ôf foar de trije grutte kristlike partijen, de protestantse ARP en CHU en de katolike KVP. Dêrtroch waarden sûnt 1967 plannen foar in fúzje besprutsen. Op 11 oktober 1980 krige dizze fúzje syn beslach en waard it CDA oprjochte.

It ferfal like mei de fúzje wol stoppe: de nije partij bleau yn de hiele jierren tachtich om de 50 sitten yn de Twadde Keamer. Under de garismatyske premier Ruud Lubbers helle de partij yn 1986 en 1989 sels 54 sitten. Lubbers liede trije kabinetten mei it CDA as grutste partij: it Lubbers I en II mei de VVD, Lubbers III mei de PvdA.

De kristlike partijen, en ek it CDA, hie altiten wis west fan it sitten yn it regear, omt de oare partijen yn de Twadde Keamer har ûnderling útslueten troch te grutte ideologyske ferskillen. Benammen PvdA en VVD liken net yn ien regearing te kinnen. Yn 1994 kaam dêr lykwols feroaring yn. By dizze ferkiezings waard it CDA pleage troch in krisis om de nije listlûker Elco Brinkman. It CDA sakke yn de peilings hieltiten fierder en by de ferkezings ferlear de partij úteinlik 20 sitten, wêrmei't se op 34 útkaam. PvdA, VVD en D66 foarmen doe in kabinèt, Kok I, better bekend as it earste pearse kabinet.

Yn de opposysje gie it mei it CDA ek net goed. De liedslju wikselen inoar ôf, en de úteinlike primus inter pares, Jaap de Hoop Scheffer, hie ek net it garisma om de trend te kearen: yn 1998 ferlear it CDA wer fiif sitten en kaam op 29 út. Mei de ferkezings fan 2002 kaam ûnferwachts de omkear. De Hoop Scheffer waard ferfongen troch Jan Peter Balkenende, en ûndanks dat in soad minsken de gek mei him hienen kaam de partij út op 43 zetele, wêrmei't it wer de grutste partij wie. Yn it folgjende kabinèt naam de partij dan net allinnich sitting mar levere se ek de premier: dat waard Balkenende sels. It Kabinet-Balkenende I, bestie út CDA, LPF en VVD, mar it foel al nei 86 dagen troch ynstabiliteit yn de LPF. By de ferkezings yn 2003 krige de partij sels noch in sit mear, wêrmei't it de grutste bleau, al kaam de PvdA mei 42 dêr krekt ûnder. Balkenende liede ek it nije kabinèt, Kabinet-Balkenende II, no besteande út CDA, VVD en D66. Dit kabinet foel yn 2006 en kaam it Kabinet-Balkenende III, besteande út CDA en VVD. Troch grutte krityk op it rezjym fan it Kabinet-Balkenende II ferlear it CDA wel wer yn de peilings. Dit ferlies waard lykwols yn de oanrin nei de ferkiezings fan 2006 goedmakke: it CDA ferlear trije sitten (44 nei 41). It Kabinet-Balkenende IV, bestie út CDA, PvdA en KristenUny, kaam yn 2007. Dit kabinet foel yn 2010. Yn de ferkiezings fan 2010 ferlear it CDA 20 sitten (41 nei 21). Yn oktober 2010 kaam it Kabinet-Rutte, besteande út VVD, CDA (en PVV).

Europeesk parlemint[bewurkje seksje | edit source]

It CDA makket diel út fan de Europese Kristendemokraten, de EVP, dy't, ûnder lieding fan foarsitter Wilfried Martens de partij fan Berlusconi (de F.A., dy't in fúzje oangie mei de Italjaanske fassisten) yn harren midden opnamen om sa oan in mearderheid te kommen.

Bekende CDA-politisy[bewurkje seksje | edit source]

Kabinèt[bewurkje seksje | edit source]

Earste en Twadde Keamer[bewurkje seksje | edit source]

Bûtenlân[bewurkje seksje | edit source]

Yn it ferline[bewurkje seksje | edit source]

Fertsjintwurdiging Twadde Keamer[bewurkje seksje | edit source]

Fan de hûndert leden fan de Twadde Keamer:

  • 1918 - 50 - (RKSP 30, ARP 13, CHU 7)
  • 1922 - 59 - (RKSP 32, ARP 16, CHU 11)
  • 1925 - 54 - (RKSP 30, ARP 13, CHU 11)
  • 1929 - 53 - (RKSP 30, ARP 12, CHU 11)
  • 1933 - 48 - (RKSP 28, ARP 14, CHU 10)
  • 1937 - 56 - (RKSP 31, ARP 17, CHU 8)
  • 1946 - 53 - (KVP 32, ARP 13, CHU 8)
  • 1948 - 54 - (KVP 32, ARP 13, CHU 9)
  • 1952 - 53 - (KVP 30, ARP 12, CHU 9)

Fan de hûndertfyftich leden fan de Twadde Keamer:

  • 1956 - 77 - (KVP 49, ARP 15, CHU 13)
  • 1959 - 75 - (KVP 49, ARP 14, CHU 12)
  • 1963 - 76 - (KVP 50, ARP 13, CHU 13)
  • 1967 - 69 - (KVP 42, ARP 15, CHU 12)
  • 1971 - 58 - (KVP 35, ARP 13, CHU 10)
  • 1972 - 48 - (KVP 27, ARP 14, CHU 7)
  • 1977 - 49 - (CDA)
  • 1981 - 48
  • 1982 - 45 → 43
  • 1986 - 54
  • 1989 - 54
  • 1994 - 34
  • 1998 - 29
  • 2002 - 43
  • 2003 - 44
  • 2006 - 41
  • 2010 - 21
  • 2012 - 13

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Forse ledenwinst D66 op telegraaf.nl (sjoen op 071210