Petrustsjerke (Garyp)

Ut Wikipedy
Springe nei navigaasje Springe nei sykjen
Petrustsjerke
Garyp - Petrustsjerke.jpg
lokaasje
lân Flag of the Netherlands.svg Nederlân
provinsje Frisian flag.svg Fryslân
gemeente Tytsjerksteradiel flag.svg Tytsjerksteradiel
plak Garyp wapen.svg Garyp
adres Tsjerkepaed 18
bysûnderheden
type bouwurk Tsjerke
boujier 1838
monumintale status Monumentenbordje 2014.svg ryksmonumint
monumintnûmer 35650
webside Side PKN Garyp

De Petrustsjerke is de eardere herfoarme tsjerke fan Garyp en tsjintwurdich yn fan de twa tsjerken dy't de protestanske gemeente fan it doarp ryk is.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Gevelstien

De tsjintwurdige tsjerke ferfong in midsiuwske tsjerke, dy't nei in stoarm yn 1834 net mear renovearre wurde koe. Oan de tsjerke hat sûnt de bou yn de jierren 1834-1838 fierder gjin feroaring mear plakfûn.

Yn 1887 keazen dûmny J. Wisse en de tsjerkeried foar de tsjerke-oarder fan 1619 en dêrmei waard Garyp in dolearjende gemeente. It rjochtsinnige Garyp loek lykwols oan it koartste ein oer it behâld fan de tsjerke en moasten nei in rjochtsaak it gebou ôfstean en in eigen tsjerke bouwe.

Sûnt 1993 foarmen de Garypster grifformearden en herfoarmen in Samen-op-Weg-gemeente, dy't yn 2004 oergyng yn in federaasje. Sûnt 2004 foarmje de eardere herfoarme en grifformearde gemeente ien PKN-gemeente.

Ynterieur[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Tsjin it 19e iuwske gebrûk yn krige de preekstoel út 1782 yn de nijbou in plak oan de súdlike muorre. Op de hoeken fan de kânsel binne foluten mei blêddekoraasjes oanbrocht. It foarpaneel is in wapen oanbrocht mei de wurden H.P. van Sminia 1782. De panelen ûnder oan de kûp binne fersierd mei palmtakjes.[1]

Fan de twa hearebanken stamt ien út 1672. In grutte koperen kroanluchter is 18e iuwsk.

Bakker en Timmenga-oargel

It mechanyske oerwurk waard yn 1953 troch de klokkenjitterij Van Bergen út Midwolda makke. Yn de toer fan de tsjerke hinget in klok út 1628 mei in diameter fan 105 sintimeter.[2]

Oargel[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

It ienmanualige oargel waard yn 1886 boud troch Bakker & Timmenga. Deselde oargelmakkerij fierde ek yn 2003-2004 in restauraasje fan it ynstrumint út. It is ien fan de lêste ambachtlike oargels dy't folslein fan Fryske makkelei is[3]

Krusen[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Op it hôf binne trije smei-izeren krusen mei herten út 1702, 1704 en 1705.

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Friese Preekstoelen, S. ten Hoeve
  2. Rijksmonumenten.nl
  3. Frysk Deiblêd, 07.03.2003