Kwak

kwak (nachtreager)
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift pilekaaneftigen (Pelecaniformes) famylje reagerfûgels (Ardeidae) skaai kwakken (Nycticorax)
soarte
Nycticorax nycticorax
Linnaeus, 1758
IUCN-status:
ferspriedingsgebiet
stânfûgel      simmerfûgel      wintergast

De kwak of nachtreager (Nycticorax nycticorax) is in fûgel út de famylje fan 'e reagerfûgels.

Ferskining

De kwak hat in swarte krún en rêch dy't ôfstekt tsjin de grize wjukken en de ljochte ûnderkant. Syn eagen binne opfallend bloedread. Yn 'e briedtiid hat er in pear lange, wite sierfearren achter op 'e kop. De poaten binne koarter as by de measte oare reagers en wurde yn 'e briedtiid rôze of readich. Se wurde likernôch 58 oant 72 sm lang mei in spanwiidte fan hast 120 sm. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin opfallende ferskillen; ornaris is it mantsje wat grutter as it wyfke.

Juvenilen binne brún mei ljochte plakjes en giele eagen. It duorret likernôch trije jier foardat se in folwoeksen fearrekleed krije.

Juvenyl	Briedkleed folwoeken fûgel

Fersprieding

De kwak is ien fan 'e meast fersprate reagersoarten op 'e wrâld en komt op hast alle kontininten foar, útsein Antarktika en Austraalje. De fûgel is ferdield yn fjouwer ûnderskate ûndersoarten mei de folgjende fersprieding:

• Nycticorax nycticorax nyticorax (Gmelin, 1789) – de nominaatfoarm briedt yn Europa en [[Aazje] oant Yndoneezje, yn Afrika en op Madagaskar.
• Nycticorax nycticorax hoactli - súdlik Kanada oant noardlik Argentynje en Sily.
• Nycticorax nycticorax obscurus (Bonaparte, 1857) - noardlik Sily en noard-sintraal Argentynje oant Tierra del Fuego.
• Nycticorax nycticorax falklandicus (Hartert, 1914) - Falklâneilannen

De ûndersoarten ferskille fan inoar yn ferspriedingsgebiet, boarstkleur, de kleuren fan 'e poaten yn 'e briedtiid en it formaat:

Skaaimerk	nycticorax	hoactli	obscurus	falklandicus
Regio	Alde Wrâld	Noard-Amearika	Súd-Amearika	Falklâneilannen
Boarstkleur	Ljochtgriis	Bleek	Donkergriis	Fariabel / donker
Briedpoaten	Djipread	Salmrôze	Rôze / read	Rôze / read
Formaat	Middel	Grut	Grutst	Lyts

Nederlân

Yn it lêste fearn ferdwûn de lêste fan 'e grutte koloanjes dy't Nederlân ea ryk wie mei it drûchlizzen fan 'e lêste grutte sompegebieten. Hjoed-de-dei is de kwak yn Nederlân in briedfûgel, mar yn lytse oantallen. Foar 2024 waard it oantal pearkes op 40 oant 50 rûsd. Faak binne de briedpearen yn Nederlân ûntsnapte fûgels út finzenskip. De measte briedgefallen wurde yn it westen fan it lân waarnommen.

Hâlden en dragen

De populaasjes dy't bûten de tropyske dielen fan it ferspriedingsgebiet briede, binne trekfûgels, wylst de oaren stânfûgels binne. Yn in soad gebieten migrearet de fûgel ek lokaal. Fûgels fan 'e Alde Wrâld oerwinterje yn tropysk Afrika en súdlik Aazje. De Noardamerikaanske populaasje oerwinteret yn Meksiko, it suden fan 'e Feriene Steaten, Midden-Amearika en de West-Yndyske eilannen.

Aai fan 'e kwak.

De kwak foerazjearret benammen by it skimerjen en nachts nei fretten, lykas fisken, kikkerts en wetterynsekten. Oerdeis hâldt er him meastentiids skûl yn tichte strûken of beammen tichteby it wetter.

It brieden bart yn koloanjes yn sompen, by fivers en kanalen mei gaadlike nêstbeammen. Faak briedt de fûgel mei oare reagersoarten. It nêst is ienfâldich en boud yn in beamholte of tusken ticht reid. In lechsel bestiet út trije oant acht aaien.

Status

De soarte hat in tige grut ferspriedingsgebiet en in grutte wrâldpopulaasje mar mei in ûndúdlike ûntwikkeling. De Ynternasjonale Uny foar it Behâld fan 'e Natuer (IUCN) kategorisearret de soarte dêrom as net bedrige (Least Concern 2025). De wrâldpopulaasje wurdt tusken sawat 440.000 en krekt ûnder twa miljoen folwoeksen yndividuen rûsd (2023).

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife, oproppen 14 febrewaris 2026. Birds of the World, oproppen 14 febrewaris 2026. Fûgelbeskerming, oproppen, 14 febrewaris 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Sompereager fan Wikimedia Commons.