Jakob van Hoddis

Ut Wikipedy
Jump to navigation Jump to search
Jakob van Hoddis
Livro preto.svg skriuwer
Jakob van Hoddis
Jakob van Hoddis
persoanlike bysûnderheden
echte namme Hans Davidsohn
nasjonaliteit Dútsk
berne 16 maaie 1887
berteplak Berlyn
stoarn 1942
stjerplak Kamp Sobibór
wurk
taal Dútsk
streaming ekspresjonisme
bekendste
  wurk(en)
Weltende

Jakob van Hoddis, echte namme Hans Davidsohn, (Berlyn, 16 maaie 1887 - Sobibór, 1942) wie in Dútsk-Joadsk ekspresjonisyske dichter.

Biografy[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Nei de middelbere skoalle studearre Jakob van Hoddis arsjitektuer yn München, Gryksk en filosofy yn Jena en Berlyn. Under syn stúdzje krige er kunde oan Kurt Hiller, mei wa't er (yn'e mande mei ûnder oaren Erwin Loewenson) yn 1909 de Neue Club yn Berlyn oprjochte. Wat letter waard it Neopathetisches Cabaret yn Berlyn oprjochte, wêr't ek Georg Heym oan bydroegen hie. Der waarden doe mear as ien kear literêre jûnen organisearre; Hoddis lies dan faak foar út eigen wurk. Al ein 1912 hie er de earste symptomen fan de geastessykte skizofreny. Sûnt 1914 wenne er yn kliniken en gestichten. Yn 1942 waard er troch de nasjonaalsojalisten earst nei in joadsk gesticht ûnder Koblenz deportearre en in skofte letter yn it ferneatigingskamp Sobibór fermoarde.

Weltende[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Hoddis waard benammen bekend mei syn gedicht Weltende, dat yn 1911 yn het Berlynske wykblêd Der Demokrat ferskynde.

Weltende
Dem Bürger fliegt vom spitzen Kopf der Hut,
In allen Lüften hallt es wie Geschrei,
Dachdecker stürzen ab und gehn entzwei
Und an den Küsten - liest man - steigt die Flut.
Der Sturm ist da, die wilden Meere hupfen
An Land, um dicke Dämme zu zerdrücken.
Die meisten Menschen haben einen Schnupfen.
Die Eisenbahnen fallen von den Brücken.

Fryske oersetting fan Marten Sikkema:

Ein fan ‘e wrâld
De boarger fljocht fan ‘t puntholtsje de hoed,
Yn alle loften set in gjalpen ta,
Reiddekkers falle fan ‘e naal midstwa
En oan ‘e kusten – hjit it – riist de floed.
De stoarm is kaam, de seeën net te hâlden
Bespringe ‘t lân dêr’t tsjokke diken leinen.
De measte minsken binne snotferkâlden.
Fan alle brêgen tommelje de treinen.

Wurk[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Allinne Weltende waard doe't er noch libbe publisearre, yn 1918.

Postúm útbrochte sammelbondels:

  • Paul Pörtner (red.): Jakob van Hoddis, Weltende. Gesammelte Dichtungen. Arche, Surich, 1958
  • Regina Nörtemann (red.): Jakob van Hoddis. Dichtungen und Briefe. Wallstein, Göttingen, 2007