Olof Palme

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Olof Palme

Sven Olof Joachim Palme (Stockholm, 30 jannewaris 1927 - dêre, 28 febrewaris 1986) wie in Sweedsk politikus. Hy wie lieder fan de Sweedske Sosjaal-demokratyske Partij (Socialdemokratiska arbetarepartiet) en twa kear premier fan Sweden, earst fan 1969 oant 1976, de twadde kear fan 1982 oant it stuit dat er yn Stockholm (1986) fermoarde waard.

Libben en oplieding[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Palme waard yn Stockholm berne en grut brocht yn de begoedige wyk Östermalm. Hy kaam út in 'upper-class' húshâlding. Nettsjinsteande dat waard er sosjalist. Dat kaam trochdat hy yn syn studintetiid as in soartemint wurdfierder hiel Jeropa trochluts.

Hy studearre yn 1947-1948 oan it Kenyon College yn Ohio (Feriene Steaten) en wie in jier letter ôfstudearre. Ynspirearre troch de protte debatten dy't er fierd hie, skreau hy in krityske skripsje oer The Road to Serfdom fan Friedrich Hayek. Nei ferskate rûnreizen troch de Feriene Steaten gong hy nei Sweden werom om oan de universiteit fan Stockholm fierder te studearjen. Yn dy tiid waard er ek polityk aktyf doe't er him by de Sweedske Uny fan Studinten ynskreau. Yn 1952 waard hy ferkeazen as foarsitter fan dizze ferieniging. Syn fakânsjes fierde hy op it foar bûtenlanners ferbean eilantsje Fårö.

Palme joech sels trije redenen wêrom't hy sosjalist wurden wie.

Politike karriêre[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Yn 1953 waard Palme troch de sosjaal-demokratyske premier Tage Erlander ûntdekt. Hy frege Palme om op syn sekretariaat te wurkjen. Yn 1955 naam Palme sitting yn it besjtoer fan de partij en yn 1958 waard hy troch de ferkiezings yn it parlemint keazen.

Olof Palme hat in protte posten beset yn it regear fan Sweden. Yn 1967 wied er minister fan Underwiis, hy wie fraksjelieder fan de sosjaal-demokraten yn it parlemint en waard lang-om-let premier fan Sweden.

Dat amt besette der 125 moannen. Nei syn ûnferwachte dea waard hy oer de hiele wrâld ien fan de bekendste Sweedske politisy, njonken Raoul Wallenberg en Dag Hammarskjöld.

Omstriden[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Palme as politikus wie in striidkestje. Hy hie hurde krityk op de rol fan de Feriene Steaten yn de Fietnamoarloch. Ek striid hy tsjin de oanwaaks fan nukleêre wapens, de apartheid yn Súd-Afrika en de finansjele malêze yn Afrika. Om sjen te litten dat er goedwillich tsjinoer elkenien yn de wrâld stie, gong er yn debat mei ûnder oaren Fidel Castro.

Linkse oanhingers fan him krigen mei in protte fijannigens fan rjochts Sweden te krijen. Yn it tiidrek foar syn dea waard Palme fan pro-Sowjet-gedrach beskuldige. Hy soe de Sweedske belangen net goed behertige hawwe. Om dy reden wienen der al ôfspraken makke om nei Moskou te gean om ûnder oaren de yllegale Sowjetdûkboaten yn Sweedske wetters te besprekken.

Moard[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De moard op Olof Palme foel foar op 28 febrewaris 1986. Olof Palme ferskynde in protte yn it iepenbier sûnder liifwachten; op de jûn fan de moard, wie dat net oars. Tegearre mei syn frou Lisbet wied er ûnderweis nei hûs fan de bioskoop oan de Sveavägen strjitte yn it sintrum fan Stockholm. Om middernacht waard it echtpear oanfallen troch in man mei in pistoal. Palme waard twa kear rekke yn syn bûk, syn frou rekke ferwûne oan har rêch.

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Wikimedia Commons Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Olof Palme fan Wikimedia Commons.