Mordekai
| Mordekai | ||
 | ||
| Triomftocht fan Mordekai | ||
| Persoanlike gegevens | ||
| alternative nammen | Mordechai | |
| berteplak | (ûnwis; Joadske ballingskip) | |
| folk | Joadsk | |
| Famylje | ||
| heit | Jaïr (Ester 2:5) | |
| mem | net neamd yn 'e Bibel | |
| Bibelske rol | ||
| titel / funksje | hofamtner; twadde nei de kening | |
| rol | fersoarger fan Ester; foarman fan 'e joaden | |
| perioade | 5e iuw f.Kr. | |
| bekend fan | ûntdekken fan in moardoanslach op 'e kening; fal fan Haman; ynstelling fan Poerim | |
| neamd yn | Ester (bibelboek) | |
| religieuze tradysje | joadedom; kristendom | |
Mordekai is foar joaden ien fan 'e helden, dy't yn 'e tiid fan 'e Babyloanyske ballingskip tegearre mei syn omkesizzer Ester harren folk foar in folsleine útroeging wist te behoedzjen.
Bibelsk ferhaal
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]De joad Mordekai wenne yn Sûsan, yn 'e âldheid in grutte stêd yn it hjoeddeiske Iran. Hy wie in soan fan Jaïr en syn oerpake wie Kisj, in Benjaminyt dy't mei oare ballings út Jeruzalim weifierd wie nei Babyloanje. Nei't har heit en mem ferstoaren, adoptearre Mordekai syn omkesizzer Hadassa (Ester 2:7), de lettere keninginne Ester, dy't er as ien fan syn eigen grutbrocht. Doe't der jonge fammen socht waarden foar de kening, waard ek de kreaze Ester fan hûs helle en hja kaam yn 'e harem fan kening Ahasvearos telâne. Mordekai hie Ester mei klam hjitten nea oer har joadske komôf te praten. Fan alle froulju hie de kening Ester it leafste, hja soe it plak ynnimme fan 'e troch de kening ferstjitten keninginne Wasty.[1]
Mordekai siet yn dy tiid in soad by de poarte fan it keninklik paleis. By tafal hearde er ris it praat fan twa poartewachters, dy't fan doel wiene in oanslach op 'e kening út te fieren. Mordekai fertelde it oan Ester, dy't de kening ynformearre sadat de plannen mislearren en de gearspanners ophongen waarden.
Driigjende útroeging
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]![](http://fy.wikipedia.org/wiki/Ofbyld:Поль_Леруа_"Аман_и_Мордехай".jpg)
(Paul Leroy)
Om't Mordekai altiten koppich wegere te bûgjen foar Haman, ien fan 'e heechste amtners fan it ryk, krige dy sa bot it mier oan Mordekai, dat er him dea dwaan woe. En doe't er hearde dat Mordekai in joad wie, woed er net allinne Mordekai dea ha, mar ek alle oare joaden yn it Perzyske Ryk útroegje. Hy wist kening Ahasfearos te oertsjûgjen dat de joaden net yn syn ryk pasten, hja hiene eigen wetten, libben apart en wegeren it befel fan 'e kening út te fieren. Dêrom krige Haman in frijbrief fan 'e kening om te dwaan mei de joaden wat er woe. De massaslachting soe op 'e 13e dei fan 'e moanne Adar plakfine en de tariedings wiene al op folle gong.
Nei't Mordekai foar de safolste kear Haman net de eare joech dy't him takaam, liet er yn oerlis mei syn frou in hege peal by syn eigen hûs delsette, dêr't Mordekai op 'e dei fan 'e slachting ophongen wurde soe.
Mordekai's triomftocht
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Mordekai brûkte no Ester, dy't yntusken keninginne wie, om Haman's grousume plannen tefoarren te kommen. Earst soe Haman lykwols nochris goed fernedere wurde. Doe't Ahasfearos gjin wink yn 'e eagen krije koe, liet er him op in nacht foarlêze út de kroniken. Ek it ferhaal fan 'e oanslach, dy't Mordekai mislearre litten hie, waard him foarlêzen en sa kaam de kening der efter dat Mordekai dêr nea in beleaning foar hân hie. Dêrom frege de kening oan Haman wat te dwaan mei de man dy't de kening grutte eare jaan woe. Haman tocht dat de kening him dy eare ferliene woe en stelde in triomftocht troch de stêd út, op it hynder fan 'e kening, yn de klean fan 'e kening en mei de kroan fan 'e kening op. Ien fan 'e heechste amtners yn it ryk soe foarop rinne en it folk dúdlik meitsje moatte dat soks de wize wie wêrop't de kening immen eare joech. En sa barde it: net Haman, mar Mordekai waard yn keningsklean op it hynder troch de stêd fierd mei Haman foarop, lûd roppend dat sa de kening die mei immen dy't er eare bewize woe.
Befrijing
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Nei dy foar Haman sa fernederjende tocht hied er noch in útnoeging stean om mei de kening by Ester te iten. Dêr makke Ester de kening bekend dat Haman fan doel wie har en har folk út te moardzjen. Kening Ahasfearos liet Haman fuort oppakke en ophingje oan 'e peal, dy't foar Mordekai ornearre wie.
(Arent de Gelder)
Ester krige it hûs fan Haman en Mordekai krige syn funksje. Alle joaden krigen it rjocht harren te ferdigenjen en te organisearjen en op 'e dei dat hja ôfslachte wurde soene, hiene de joaden it rjocht om harren wreken. Op 'e dei dat Haman's plan útfierd wurde soe, waarden net de joaden, mar de antysemiten útroege. Tsientûzenen tsjinstanners fan 'e joaden waarden ombrocht by de gefjochten. Mordekai wie in machtich man woarn en skreau alle foarfallen op. Ek stelde Mordekai in feest fan twa dagen yn, dêr't alle joaden harren oan hâlde moasten, dat ûnder de namme Poerim bekend waard. Mordekai waard kening, de earste yn rang nei kening Ahasfearos.
Grêf
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Neffens de joadske tradysje stiet de tombe fan Ester en Mordekai yn Hamadan, Iran. Foar Iraanske joaden is de tombe it wichtichste pylgerplak yn it lân.
| Boarnen, noaten en/as referinsjes: | ||
|
