Mâle Tiisdei

Ut Wikipedy
(Trochwiisd fan Dolle Dinsdag)
Jump to navigation Jump to search

Mâle Tiisdei, ek Dolle Tiisdei (Nederlânsk: Dolle Dinsdag) is de oantsjutting foar tiisdei 5 septimber 1944. Fanwege berjochten dat Nederlân op elts stuit fan de Dútske besetting befrijd wurde koe, giene de minsken de dyk op en spilen him oeral emosjonele tafrelen ôf.

Dûnsjende minsken yn Rotterdam op Mâle Tiisdei

De Alliearden hiene nammentlik de dagen dêrfoar bot oanwûn. Snein 3 septimber wie Brussel befrijd en moandei 4 septimber wie Antwerpen op de Dútskers ferovere. Dat mei in dei as wat soene Rotterdam, Utert en Amsterdam ek wol befrijd wêze kinne ornearren in protte minsken.

Geroften waarden bot oanset en rillegau waard der grute fan de befrijding fan guon plakken yn Súd-Nederlân. In Britsk radioboadskip woe hawwe dat Breda yndie befrijd wêze soe. De oare deis giene in soad Nederlanners de dyk op om harren befrijders yn te heljen. Flaggen en oranje findels waarden foar it ljocht helle. Under Dútskers en NSB'ers ûntstie panyk; administraasje waard hastich ferneatige en in protte lju flechten. In protte NSB'ers flechten nei it easten fan it lân as bedarren foar in skoft op de Lüneburger Heide yn Dútslân. Anton Mussert ferhuze nei de Bellinckhof ûnder Almelo.

De Nederlânske befolking koe doe net witte dat de alliearde haadmacht noch yn Frankryk wie. De troepen dy't Antwerpen berikten hiene mar in smelle korridor yn België befrijd en dy foarhoede hie te krije mei fiersten te lange oanfierlinen. De Nederlânske grins wie noch net iens berikt. Oan wjerskanten wie de krite noch beset en de foarútskode troepen soene wolris ôfsnien wurde kinne. Der wiene oanwizings dat de Dútskers harren fannijs groepearren. It alliearde heechste befel doar dêrom de trochstjit nei it noarden net oan; boppedat wie it foarneamste doel, Antwerpen mei har haven, al berikt.

Doe't ek Operaasje Market Garden ein septimber mislearre troch de Dútske oerwinning yn de slach om Arnhim, wie it dúdlik dat benammen Noard-Nederland noch in skoft op de befrijding wachtsje moast. West-Nederlân moast nei Mâle Tiisdei noch in Hûngerwinter trochstean, ear't it 5 maaie 1945 befrijd waard.

De term 'Dolle Dinsdag' waard it earst fûn yn De Gil, in sabeare fersetsblêd, mar feitlik in propagandakrantsje dat fan de besetter bekostige waard. Op 15 septimber hie it bledsje oer it barren op 5 septimber de kop: GENERALE REPETITIE - DURE LES VAN DOLLEN DINSDAG. De alliterearjende rigels waarden skreaun troch Willem van den Hout, dy't nei de oarloch ferneamd wurde soe as Willy van der Heide, de skriuwer fan jeugdboekerige Bob Evers.

Keppelings om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]