Aksje T4

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Yn de kelder fan dit gebou yn Pirna-Sonnenstein waarden yn 1940/41 13.720 minsken mei in kognitieve of psychyske steurnis, mar ek teminsten 1.031 finzenen út konsintraasjekampen, fergast.
Hitlers oarder foar Aktion T4

Aktion T4 wie de koadenamme fan nazi-Dútslân syn eugenetyske eutanasy- en ferplichte sterilisaasjeprogramma. It programma waard yn oktober 1939 mei úteinset fawege Adolf Hitler.[1] It buro dat dit Sonderprogramm útfoere moast wurke ûnder de lieding fan de rykslieder fan de kânselarij fan de Führer, Philip Bouhler, en fan Hitlers liifdokter, Dr. Karl Brandt. De namme T4 is ôflaat fan it adres fan it kantoar, Tiergartenstraße 4 yn Berlyn.

Doel[bewurkje seksje | edit source]

It doel fan it programma wie it behâld fan genetyske suverheid fan it Germaanske folk. Minsken dy't misfoarme of lichamlik beheind wienen of dy't te lijen hienen fan in psychiatrtske sykte, waarden systematysk fermoarde. Ien argumint om de moard te rjochtfeardigjen wie, dat it sinleaze bestean en it sinleaze lijen fan dy pasjinten in goede redn wie om ta eutanasy oer te gean. De nazi-artsen brochten it as in die fan barmhertigens en it waard foarsteld as de meast humane metoade om dy siken om te bringengezien als een daad van barmhartigheid (sa woe Dr.Karl Brandt it hawwe, de liifarts fan Adolf Hitler, Gruppenführer yn de SS en Generalleutnant yn de Waffen-SS.

Metoade en resultaat[bewurkje seksje | edit source]

Faak stie it útroegjen fan dizze minsken ûnder tafersjoch fan de psychiaters Carl Hans Heinze Sennhenn en Werner Villinger. Sennhenn levere hûnderten breinen oan nazi-ûndersikers. Werner Villinger fierde eksperiminten mei minsken út foardat sy de dea ynstjoerd waarden.

Tsjin de ein fan 1941 wie ien op de trije bewenners fan in psychiatryske ynrjochting yn Dútslân al dea, of troch moard of troch ferhongering, mar ek troch smoaren, ynjeksjes, fergiftiging en tefolle medikaasje. Dat betsjutte doe 93.000 frije bêden.

Op 18 augustus 1941 liet Hitler it programma tydlik stopje troch druk fan de Katolike Tsjerke (Clemens August kardinaal von Galen[2]), de oare kerken en de famyljes fan de slachtoffers; 70.000 minsken wienen doe al deadien. Der wurdt rûsd dat totaal 200.000 minsken stoaren ûnder it Aktion T4-programma. De aksje einige lykwols net yn 1941. Artsen en ferpleechkundigen gienen der mei troch yn sikehuzen yn Dútslân en Eastenryk. It waard sa oanpakt dat it wantrouwen fan de Dútske befolking beheind bleau. Sokke foarsoarchsmaatregels bekroade men him net om yn de besette gebieten.

Nei de kriich[bewurkje seksje | edit source]

Artsen en ferplegend personeel dy't belutsen wienen by it eutanasyprogramma waarden lang net altyd foar de rjochter brocht. Lang nei de stifting fan de nije Dútse steaten in 1949 (Bûnsrepublyk Dútslân) koenen hege amtners oan ferfolging ûntkomme en oan it wurk bliuwe yn de Dútse sûnenssoarch.

Sjoch ek[bewurkje seksje | edit source]

Literatuer[bewurkje seksje | edit source]

Keppelings om utens[bewurkje seksje | edit source]

Commons Commons: Aksje T4 – foto, fideo en harktriemmen

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. (dú) Biografy fan Philipp Bouhler, mei in kopy fan de brief dêr't Adolf Hitler it programma mei begûn, www.polunbi.de (Datenbank Schrift und Bild 1900-1960)
  2. (in) Homily fan kardinaal von Galen, 3 augustus 1941