Victoriamar

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Victoriamar
Reliëf yn de Victoriamar
Victoriamar en de kleau

De Viktoriamar (ek wol Victoria Nyanza) is de grutste mar fan Afrika en de op ien nei grutste swietwettermar op ierde. It leit yn East-Afrika tusken de steaten Tanzania, Oeganda en Kenia yn. Mei in oerflak fan 69.484 km² is it ûngefear sa grut as it eilân Ierlân. De Viktoriamar is de boarne fan de Viktorianyl. De mar is net sa djip, heechút 81 meter. It grutste eilân is mei 560 km² it Ukerewe-eilân. Yn de mar lizze in grut tal lytsere eilannen.

De Viktoriamar waard yn 1858 ûntdekt (alteast foar de westerske wrâld) troch de Britske ûntdekkingsreizger John Speke. De mar krige har namme ta eare fan keninginne Viktoria, de destiidske kenininginne fan it Feriene Keninkryk. De Viktoriamar is geologysk besjoen in tige jong mar fan mar sa'n 500.000 jier âld. Der binne oanwizings dat de mar 14.700 jier lyn folslein opdroege. Doe't it wetter wer weromkaam waard de mar befolke mei fisken út de rivieren. Dy pasten har gau oan en der ûntstie in lytse evolúsjonêre eksploazje wêrút in tige rike fauna ûntstie. Yn de Viktoriamar libje sa'n 2500 ferskillende fisksoarten (wylst hiel Europa mar goed 200 soarten swietwetterfisken hat). De mar wurdt dêrom as in tige populêr modelsysteem en ûndersyksobjekt yn de evolúsjeteory beskôge.

De rike fauna is lykwols foar in grut part ferdwûn. Yn de jieren fyftich waard de nylbears, in grutte rôffisk, yn de mar útsetten om de fiskfangst te befoarderjen. Nei 20 jier wie der in hommelse eksploazje fan de nylbearspopulaasje. De fisk fersprate him sa hurd dat in grut part fan de fisksoarten (benammen de cichliden) yn de mar útstoarn is. De biolooch Tijs Goldschmidt die der ûndersyk nei. De nylbears wurdt massaal fongen troch de lokale befolking en nei bewurking yn fabriken oerflein nei Europa. Fanwege dizze hannel en it ekstra wurk foar de earme befolking prakkeseart Tanzania der net oer om de fisksoarte út te roegjen, wat de problemen yn de streek seker net foarúthelpt. Mar de lokale befolking profitearret hielendal net fan dizze hannel en libbet yn earmoede en hongersneed. Yn de mar swmme fierder in soad nylhoarsen. It kjifdier Pelomys isseli komt allinnich foar op inkele eilannen yn de mar.

De Victoriamar is de op ien nei wichtichste boarne fan wetter foar de Nyl omdat de mar it reinweter sammelt fan de rivieren dy't der yn útkomme. Dizze rivieren rinne fanút westlik Kenia, it noarden fan Tanzania, Bûrûndy en Rwanda.

befolkingstichtheid om de Victoriamar
talen om de Victoriamar