Ponzifraude

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje

Ponzifraude is in metoade om misken te besoademiterjen troch in belizzing oan te bieden mei in ekstreem heech rendemint, wêrby't de útbetelle jilden finansiere wurde út de ynlis fan nije klanten.

Namme[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De ponzifraude is neamd nei Charles Ponzi, in Amerikaanske gelokssiker fan Italjaanske komôf.

Mei ponzifraude wurdt de skyn jûn fan in tige súksesfolle belizzing, dêr't hieltiten mear minsken troch oanlutsen wurde: dielnimmers wurdt fersocht harren bydrage yn te lizzen, wêrby't harren ek hege rendeminten foarspegele wurde. Yn werklikheid wurdt it ynleine jild hielendal net brûkt om yn produktive aktiviteiten te ynvestearen. Faak wurdt beweard dat der in revolúsjonêre belizzingsmetoade útfûn is. De rendeminten lykje yn it earstoan ek helle te wurden en útkeard, wêrnei't mear minsken har ynskriuwe litte. Hjirby wurde ek de útkearings betelle mei de bydragen fan nijkommers.

Ponzifraude hat in protte oerienkomsten mei de piramidespullen al binne der ek inkele ferskillen: By ponzifraude binne it net de besteande dielnimmers dy't nije dielnimmers sykje moatte, mar dogge de organisatoaren dat. Dielnimmers krijen gjin útkearing ôfhinklik fan it tal nijelingen dat se yn bringe, mar ôfhinklik fan de tiidsdoer en de grutte fan de ynlis. Dit makket it ek maklik om de konstruksje te "fermommen" as in belizzingsprodukt. In gefal fan ponzifraude sil yn stân bliuwe salang de nijkommers genôch ynlizze om de saneamde "winsten" út te beteljen. It soe der sa útsjen kinne:

  • A start in ponzifraudeskema en belooft in rendemint fan 50% per moanne. B en C skriuwe elk foar 1000 yn; (A hat no 2000)
  • Moanne 1: A betellet B en C harren ynlis plus rendemint út. (A hat no -1000)
  • Moanne 2: B en C fertelle oan oaren dat se safolle fertsjinne hawwe fia A. Hjirtroch skriuwe D, E, F, G en H har yn en bringe 5000 yn; (A hat no 4000)
  • Moanne 3: Ek D o/m H binne entûsjast dêr't I o/m Z har troch ynskriuwe foar in totaal fan 17000. D o/m H krijen yn totaal 7500. (A hat no 13500).
  • Moanne 4: I o/m Z binne ek wol entûsjast mar der is nimmen mear oer dy't it fertrout en noch net ynskreaun is. A fynt dus gjin ynteressearren mear en ferdwynt mei syn winst, I o/m Z binne harren jild kwyt.

Omdat yn dit foarbyld "de baat foar de kost út giet", sil de organisator de beloofde rendeminten maklik betelje kinne en der sels in flink bedrach oan oerhâlde. Dit bliuwt goed gean oant der op in stuit te min dielnimmers bykomme. Ek hjir sil de konstruksje ynstoarte en bliuwe in protte dielnimmers mei in ferlis efter.

Ponzifraude liket op in piramidespul mar hâldt langer stân omdat der minder nije dielnimmers nedich binne. De merk wurdt dus minder hurd leechfiske". Ponzifraudeskema's wurde bytiden by fersin ek piramidespullen neamd.

De sakeman René van den Berg is op 14 augustus 2006 feroardield fanwege it hantearjen fan ponzifraude. De fan de moard op Ida Klijnstra út De Blesse fertochte man út Frjentsjer dy't himsels yn 2008 deasketten hat wurdt fertocht fan ponzifraude.

Ek de sakeman Bernard Madoff is op 11 desimber 2008 arrestearre fanwegen it oplichten fan belizzers yn syn bedriuw foar mear as 50 miljard dollar. Dit is berikt troch it hantearjen fan ponzifraude. It is ien fan de grutste fraudesaken ea. Madoff joech ynvestearders de garânsje fan in rendemint fan 10 persint.

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes: