Napoleon III

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Napoleon III

Napoleon III, offisjeel Karel Loadewyk Napoleon (Parys, 20 april 1808 - Chislehurst by Londen, 9 jannewaris 1873), wie keizer fan de Frânsen fan 1852 oant 1870.

Karel Loadewyk Napoleon wie de tredde soan fan Loadewyk Napoleon, kening fan Hollân, en Hortense de Beauharnais. Hy gie yn 1815 tegearre mei syn mem yn ballingskip. Hy stribbe nei de weroprjochting fan it Napoleonistyske ryk yn 'mear moderne geast'. Nei twa fergeefske besikings om troch steatsgrepen in ein te meitsjen oan it boargerkeningskip (Straatsburch 1636, Boulogne 1840) waard hy ta finzenisstraf feroardele. By de presidintsferkiezings dy't nei de febrewarisrevolúsje fan 1848 holden waard, segefiere hy oer Cavaignac en waard op 20 desimber 1848 presidint fan de Twadde Republyk. In op 2 desimber 1851 (jierdei fan de keizerskroaning fan Napoleon I) ûndernommen steatsgreep makke him ta allinnich hearsker.

Op 2 desimber 1852 lit er him ta keizer fan de Frânsen útroppen. As bûnsmaat fan de Ingelân stipe hy de Ingelsen yn de Krimoarloch tsjin Ottomanen. Neidat troch de Italjaan Orsini in misleare oanslach op syn libben plige wie, stipe hy de troch Cavour late Italjaanske frijheidsbeweging en fierde yn 1859 kriich tsjin Eastenryk wêrby't troch him oerwinnings behele waarden by Magnenta en Solferino; yn 1860 liifde hy dêrfoar Savoye en Nizza by Frankryk yn. De Lúksemboargse kwestje brocht him in nederlaach. Binnenlânsk besiket hy, as gefolch fan tanimmende opposysje, yn 1870 syn diktatuer troch in parlemintêr ministery te ferfangen.

Yn de Frânsk-Dútske Oarloch (1870-1871) late syn legers nederlaach op nederlaach. By Sedan wurdt er sels op 2 septimber 1870 yn finzen en kriichsfinzene. Hy komt pas wer frij op 9 maart 1871 en ferlit Frankryk nei Chislehurst by London.

Napoleon III wie, yn 1853 trout mei de Spaanske grevinne Eugénie de Montijo.