Apia

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Apia
Apia op Upolu
Apia op Upolu
Sifers
Ynwennertal 37.708 (2006)
Oerflak 60 km²
Befolkingstichtens 6.534,27/ km²
Hichte 2 m
Polityk
Lân Samoä
Distrikt Tuamasaga
Oar
Stifting 1850/60
Haadstêd 1959
Tiidsône SST (UTC-11)

Apia is de haadstêd fan de Oseanyske eilannekloft en lân Samoä. De stêd leit oan de noardkust fan Upolu, Samoä's twads grutste eilân, oan in natuerlike haven by de mûning fan de rivier Vaisigano. Dêr wurdt Ingelsk en Samoaansk praat. Apia is in lytse stêd mei sa'n 38.000 ynwenners (2006). It is Samoä's ienige stêd en haven.

Apia hat in mjuks fan âlde koloniale huzen en moderne westerske bouwurken, gewoanwei oantsjut as Fale Palagi ('hûs fan de wite man'); de tradysjonele wenten fan Samoä wurde Fale Samoa neamd.

De ferneamde 19e ieuske Skotske skriuwer Robert Louis Stevenson is begroeven op in hichte oan de râne fan de stêd; syn hûs dêre, Vailima, is no in museum ta syn eare.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

In haadman fan Apia, Seumanutafa Pogai, om 1890-1910 hinne.

Apia wie oarspronklik in lyts doarp dêr't de lettere haadstêd de namme fan oernaam hat. It âlde doarp Apia bestiet noch yn it moderne Apia, dêr't no ek in protte oare doarpen ta beheare.

It moderne Apia waard stifte yn de fyftiger jierren fan de 19e ieu en hat de offisjele haadstêd fan Samoä west sûnt 1959.[1]

Begjin 20e ieu begûn Samoä's stiid foar ûnôfhinklikens, organisearre yn de nasjonale Mau-beweging. Apia wie doe it plak dêr't geweldleaze protestmarsen holden waarden en dêr't doe in protte Samoänen arrestearre binne. Op de saneamde 'Swarte Sneon' roan in freedsume Mau-gearkomst út op it deadwaan fan haadman Tupua Tamasese Lealofi III troch Nij Seelânske plysjes, dat wie op 28 desimber 1929.[2]

Klimaat[bewurkje seksje | edit source]

Apia hat in tropysk reinwâld klimaat mei frijwat fêst waar en temperatueren it hiele jier troch. Apia's meast droege moannen binne july en augustus mei in trochsneed delslach fan sa'n 80 mm. December oant maart falt it measte wetter, maklik mear as 300 mm. Trochsneed temperatuer foar Apia 26 graden Celsius.

Bestjoer[bewurkje seksje | edit source]

Apia is in part fan it polityk distrikt Tuamasaga en fan it kiesdistrikt Vaimauga-west en Faleata-east. Apia hat gjin stedsbestjoer. Apia bestiet nammentlik út sa'n 45 selstannige doarpen. It eigentlike Apia proper is mar in doarpke tusken mûningen fan de rivieren Vaisigano (east) en Mulivai (west) en de doarpen Vaisigano en Mulivai; meielkoar foarmje dy 'de stêd Apia'.


Underwiis[bewurkje seksje | edit source]

Apia hat in oantal beuker-, legere- en middelbere-skoallen en ek ynstituten foar fuortset ûnderwiis,[3] dêr't ek de iennichste universiteit fan Samoä ta heart, de Nasjonale Universiteit fan Samoä. Fierders hat de Lânbouskoalle fan de Universiteit fan de Súd-Pasifyk in kampus [4] at Alafua oan de râne fan Apia.

Universiteiten[bewurkje seksje | edit source]

De haven fan Apia

Boarnen, noaten en referinsjes[bewurkje seksje | edit source]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. "Samoa", Encyclopedia Britannica
  2. http://www.nzhistory.net.nz/politics/samoa/rise-of-mau
  3. Encyclopedia of the Nations: Samoa Education
  4. University of South Pacific: Alafua Campus