Wytliphart
| Wytliphart | ||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
.jpg) bok .jpg) hine | ||||||||||||
| taksonomy | ||||||||||||
| ||||||||||||
| soarte | ||||||||||||
| Cervus albirostris | ||||||||||||
| Przewalski, 1883 | ||||||||||||
IUCN-status: 
| ||||||||||||
| ferspriedingsgebiet | ||||||||||||
 |
It wytliphart (Cervus albirostris, foarhinne ek wol Przewalskium albirostris) is in grutte hartesoarte dy't lânseigen is yn 'e heechlizzende greiden en bosken fan it Tibetaansk Heechlân yn Sina. De soarte tanket de namme oan it opfallende wite hier om 'e noas en lippen hinne.
Ferskining
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]It wytliphart is ien fan 'e grutste hartesoarten. De bisten wurde 190 oant 230 sintimeter lang, mei in skofthichte fan likernôch 120 oant 130 sintimeter. Folwoeksen bokken kinne in gewicht fan 180 oant 230 kilo berikke, wylst de hinen (wyfkes) wat lytser binne.
It hier is dik en rûch, wat nedich is om te oerlibjen yn it kâlde klimaat op grutte hichte. De kleur is meastentiids donkerbrún mei in ljochtere búk, mar de lippen, de snút en de kiel binne suver wyt. In oar opfallend skaaimerk binne de grutte, brede hoeven, dy't it hart helpe om stevich op steile, rotsige hellingen te stean. It gewei fan 'e bokken is grut en kin wol 1,3 meter lang wurde, faak mei fiif of seis einen oan 'e stange.
Fersprieding en systematyk
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]It wytliphart komt foar yn 'e Sineeske provinsjes Tibet, Qinghai, Gansu, Sichuan en Yunnan. De bisten libje op hichten tusken de 3.500 en 5.100 meter.
Hoewol't it wytliphart soms yn it aparte skaai Przewalskium set waard (nei de ûntdekkingsreizger Nikolaj Przjevalski), wurdt de soarte hjoed-de-dei troch de measte taksonomen, op basis fan genetysk ûndersyk, weromset yn it skaai fan 'e echte harten (Cervus). Der wurde gjin ûndersoarten erkend.
Ekology
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Wytlipharten binne tige sosjale bisten en libje faak yn groepen. Bûten de peartiid om libje de bokken en hinen meastentiids yn aparte groepen. Se binne benammen aktyf by it lemieren en it skimerjen.
Harren dieet bestiet foar it grutste part út gers en krûden, mar se ite ek wol blêden fan strûken as der minder gers beskikber is. Troch harren tsjokke hier en fysiologyske oanpassings kinne se goed oerwei mei de lege soerstofgehaltes en de ekstreme kjeld op it Tibetaansk Heechlân.
Status en bedriging
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]De soarte wurdt troch de IUCN klassifisearre as kwetsber (Vulnerable). Hoewol't de populaasje yn guon reservaten stabyl liket, wurdt de hiele populaasje op minder as 15.000 eksimplaren rûsd. De grutste bedrigings binne kompetysje mei fee (gruttere keppels fee fan hoeders soarget foar minder fretten foar de harten), habitatfragmintaasje (troch de oanlis fan wegen en oare ynfrastruktuer) en jacht (streuperij foar it fleis en it gewei dat brûkt wurdt by it meitsjen fan tradisjonele medisinen). De soarte wurdt lykwols strang troch de oerheid beskerme.
| Boarnen, noaten en/as referinsjes: | ||
|
