Ferskil tusken ferzjes fan "Magma (stiente)"

Springe nei navigaasje Springe nei sykjen
L
st
L (st; fl)
L (st)
 
Magma bestiet meastal út floeibere silika mei dêryn oploste [[ion (dieltsje)|ioanen]] fan [[alkalimetaal|alkalimetalen]] (llykas natrium en kalium), [[ierdalkalimetaal|ierdalkalimetalen]] (lykas magnesium en kkalsium) en izer. Magma's wurde krektas lava's ferdield nei [[pH|soergraad]], fan [[felsysk]] ([[soer (gemy)|soer]]) oant [[mafysk]] ([[base (skiekunde)|basysk]]). De pH fan in raand stiente hinget ôf fan it persintaazje raande silika.
 
It silikaat-ion foarmet op molekulêre skeal in [[tetraëdertetraeder]], wêrby't in [[silisium]]-ion omjûn wurdt troch fjouwer [[Okside|soerstof-ioanen]]. Yn silikaten mei in heech gehalte oan SiO<sub>2</sub> sille de tetraëderstetraeders keatlings foarmje, wêrby't ien of meardere soerstof-ioanen op de hoeken fan de tetraëderstetraeders dield wurde. Yn in magma sitte de tetraëderstetraeders fansels net fêst, mar de molekulêre struktuer yn de raan komt ticht by de struktuer fan fêste stoffen mei fergelykbere gearstalling, as de temperatuer oant flak boppe it raanpunt sakket. Yn relatyf koel magma foarmje de silika-tetraëderstetraeders dêrom faak losse binings. Yn in mafysker magma sit minder silika as yn in felsysker magma, sadat de silika-tetraëderstetraeders faker los lizze. Dit makket in felsysk magma [[fiskositeit|fiskeuzer (sjerperiger)]] as mafysk magma; en relatyf koel magma sjerperiger as relatyf hjit magma. As de earste mineralen útkristallisearje, ûntstiet in mingsel fan magma en kristallen, dat him noch sjerperiger gedraacht.<ref name="winter46">Winter (2001), p 46</ref>
 
Net allinnich it persintaazje silika hat ynfloed op de fiskositeit. [[Wetter|Water (H<sub>2</sub>O)]] en de ioanen fan [[alkalimetaal|alkalimetalen]] kinne yn it magma ek biningen oangean mei silika-tetraëderstetraeders. Magma dat ryk is oan dizze bestândielen, is dêrom relatyf minder fiskeus.<ref name="winter46"/>
 
De fiskositeit fan magma hat grutte ynfloed op hoe't it [[yntrúzje|yntrudearje]] kin of útfloeie kin by in erupsje. Fiskeus felsysk magma (mei hege konsintraasjes silika) beweecht traach en sjerperich. Wetter en gassen (volatiles) dy't by it omheechkommen frijkomme troch it ôfnimmen fan de druk, kinne minder maklik ûntsnappe út it raande stiente. Dêrtoch ûntsteane eksplosive erupsjes lykas by [[stratofulkanen]]. Oer it generaal ferrint in erupsje rêstiger nei gelang it magma mafysker is.
11.721

bewurkings

Navigaasjemenu