Ferskil tusken ferzjes fan "De Nederlannen"

Springe nei navigaasje Springe nei sykjen
st
(noch net klear)
 
(st)
De '''Lege Lannen''' oftewol de '''Nederlannen''' is it leechlizzende gebiet yn West-Jeropa dêr't de steaten [[Nederlân]] en [[Belgje]] lizze. Soms wurdt ek [[LuksemburchLúksemburch (lân)|LuksemburchLúksemburch]] byta de Lege Lannen rekenerekkene. De beneaming wurdt fral brûkt troch de skiedskriuwerij om it gebiet mei oan te tsjutten doe't beide (of alle trije) steaten noch net bestiene.
 
== Namme ==
[[Image:Benelux satellite image.PNG|300px|thumb|Het westen van de Benelux geografischgeografysk]]
[[Ofbyld:Map Low Countries 14th century-Nl.svg|thumb|300px|De LageLege landenlannen inyn de 14e eeuwieu.]]
De namme 'de Lege Lannen' is tige tapaslik omdat it gebiet in leechlizzende flakte is, datdy't ûntstien is as [[rivierdelta|delta]] fan in tal grutte rivieren, de [[Ryn]], de [[Maas]], de [[IsselIsel]] en de [[Skelde]]. LykwolsDochs is dizze namme, likegoed as de namme '''Nederlân''', histoarysk sjoenbesjoen op oare grûnen ta stân kommen. <ref> Filips de Goede, hertochhartoch fan BourgondjeBoergonje (1396-1467), brocht it grutste part fan it grûngebiet fan de hjoeddeiske BeneluksBenelúks tegearregear mei parten fan it noarden fan Frankryk ûnder syn bewâld. Syn besittingen waarden fan út syn eigen eachpunt oantsjutten, en omdat er meastentiids yn Flaanderen of BrabantBrabân ferbleautahâlde: ''les pays de par deça'', 'de lannen fan herwaartsherwerts oer'. Dat holdehold yn 'dizze lannen hjir, fuortendaliks om ús hinne' en dat yn tsjinstelling wie mei ''les pays de par delà'', 'de lannen fan dêrwaartsdêrwerts oer, de lannen dêr', nammentlik it einlikseigentlike Boergonje, sjoch: [http://dutchrevolt.leidenuniv.nl/Nederlands/verhaal/verhaal01.htm]. <br>In lettere opfolger fan him [[keizer Karel V]] hantearehantearre in lyksoartige twadieling, mar kearde as [[Habsburger]] it perspektyf om en tsjutte de Nederlânske gewesten fan him oan as ''les pays d'em bas'' (oftewol ''les Pays-Bas''). </ref>
 
== Skiednis fan de Lege Lannen ==
Yn de [[Romeinske Ryk|Romeinske tiid]] makken de lettere Lege Lannen te suden fan de Ryn part út fan it Romeinske Ryk en wie ferdield oer de Romeinske provinsjes [[Gallia Belgica]] en [[Germania Inferior]]. Noardlik fan de Ryn lei [[Germaanje|Germania]], dat mar koarte tiid ûnder Romeinsk bewâld stien hat. Nei de fal fan it [[West-Romeinske Ryk]] waarden de Lege Lannen in part fan it [[Frankyske Ryk|Frankyske]] of [[Karolingen|Karolingyske]] ryk, en letter it [[Hillige Roomske Ryk]]. It [[hertochdom Lotaringen]] foel lang om let útinoar yn ferskatteferskate dielgebieten, dy, diedy't metmei de naamnamme [[hertogdomhartochdom]] of [[GraafGreve (titel)|graafschapgreefskip]] werdenoantsjutten aangeduidwaarden.
 
Under de [[Midsieuwen]] waarden de hertoggenhartoggen fan [[HertochdomHartochdom BrabantBrabân|BrabantBrabân]] en [[HertochdomHartochdom Gelre|Gelre]], en de greven fan [[Hollân]] en [[Flaanderen]] hearskers oer de lytsere gebieten fan de Lege Lannen. Troch feroverjen en fral troch [[houlikspolityk]] fûn skealfergrutting plak. Sadwaande kaam Hollân ûnder ynfloed fan de greven fan [[Henegouwen]] te stienstean, en beide tegearre ûnder ynlfoedynfloed fan it [[Beieren|Beierske]] [[Wittelsbach|HúsHûs Wittelsbach]].
 
[[Ofbyld:Flag - Low Countries - XVth Century.png|[[BourgondischBoergondysk kruiskrús|De flagflagge fan de Nederlannen]]|thumb|left|100px]]
Yn de [[15e ieu]] kaam in grut tal dielgebieten yn mienskiplike hannen fan de hartoggen fan [[Hartochdom BourgonjeBoergonje|BourgonjeBoergonje]] en begjint de skiednis fan de Lege Lannen as ienheid.
 
Mei de dea yn [[1482]] fan [[Maria fan BourgonjeBoergonje (hertoginhartoginne)|Maria fan BourgonjeBoergonje]], dy't trouttroud wie mei [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan fan Eastenryk]], gongen de gebieten oer fan de invloedssfeerynfloedssfear vanfan hetit FranseFrânske [[HuisHûs Valois]] naarnei diedy vanfan hetit [[Habsburg|HuisHûs Habsburg]]. De gebiedengebieten blevenbleauwen formeel gescheidenskeiden, maarmar vormdenfoarmen samentegearre eenin [[personele unieuny]]. HetIt bestuurbestjoer werdwaard doortroch [[landvoogdlânfâd]]en waargenomenwaarnomd.
 
Yn [[1549]] bepaalde [[Karel V fan it Hillige Roomske Ryk|keizer Karel V]] yn de [[PragmatiekePragmatike SanctieSanksje|PragmatiekePragmatike SanctieSanksje (1549)]] dat de [[BourgondischeBoergondyske Kreits]] voortaantenei ondeelbaarûndielber zouwêze zijnsoe en bijby overervingoererving overoergean zou gaansoe binnen de mannelijkemanlike en vrouwelijkefroulikke lijnline vanfan zijnsyn familiefamylje. DaarmeeDêrmei scheidde hij de '''Nederlanden''' (de naam die hij voor dit gebied introduceerde) af van [[Frankrijk]] en van het [[Duitse Rijk]].
 
Nadat Karel V as lânshear ôfstân dy fan de troan en in jier letter as kening fan [[Spanje]], kamen de Lannen yn hannen fan syn soan [[Filips II fan Spanje]]. Hy wie gjin militêr krekt as syn heit, mar in burokratysk bestjoerder en leauwensfanatikus.
 
De opsplitsing fan de Nederlannen yn in noardlik en súdlik part stammet út de tiid fan de Spaanske oerhearsking. Filips II woe it yntusken [[kalvinisme|kalvinistyske]] wurden Noardlike Nederlannen op 'e nij ta it [[Roomsk-katolike Tsjerke|Roomsk-katolisisme]] bekeare, itjinge ta in protte ferset liede. Dat ferzet of [[de Nederlânske Opstân]] wurdt de [[Tachtichjierrige Oarloch]] neamd en rûn fan [[1568]] oant [[1648]], mei in [[Tolvejierrich Bestân]] yn de jierren [[1609]] oant [[1621]]. By dizze opstân fûn de iensidige ûnôfhinkliksferklearingûnôfhinkliksferklearring plak fan de Noardlike Nederlannen, troch de proklamaasje fan it [[Plakkaat van Verlatinghe]], dat yn [[De Haach]] ûndertekene waard op [[26 july]] [[1581]]. Aan dizze tastân kaam foarfêst in ein mei de [[Frede fan Münster]] fan [[1648]].
 
==== Noarden ====
Yn it '''Noarden''' ûntstie yn it tiidrek [[1581]]-[[1588]] de [[Republyk der Sân Feriene Nederlannen]]. Dizze Republyk bestie ûnûnderbrutsen oant [[1795]] doe't Frânske revolúsjonêren in ein makken oan de selstannigens fan de republyk en opfolge wurde soe troch de [[Bataafske Republyk]]. Yn [[1801]] folge it [[Bataafske Mienebest]], dat yn [[1806]] omfoarme waard ta it [[Keninkryk Hollân]]. Dizze trije rezjimen wienen feitlike fazalsteaten fan Frankryk. Fan [[1809]]/[[1810]] oant [[1813]] hearde it Noarden offisjeel ta it [[Earste Frânske Keizerryk]].
 
==== Suden ====
It '''Suden''' fan de Nederlannen bleau fierders yn Spaanske hannen. Neidat de Spaanske tûke fan de Habsburgers útstoarn wie, waard by de [[Frede fan Utert]] ([[1713]]) regele dat it gebiet oergong nei Eastenrykse Habsburgers. Sy bleauwen oer it gebiet hearsken oant [[1795]]. Dernei hearde it by Frankryk en bleau oant en mei [[1815]] yn Frânske hannen.
 
Nei de nederlaach fan [[Napoleon Bonaparte]] yn [[1815]] waard op it [[Kongres fan Wenen]] beslist dat ook het '''Zuidelijke deel''' hierbij gevoegd. It Het waswie de bedoeling vanfan de overwinnaars een sterke [[bufferstaat]] ten noorden van Frankrijk te doen ontstaan.
 
InYn [[1830]] vielen Noord en Zuid weer uit elkaar en werden het twee aparte koninkrijken.
 
=== 19e-21e eeuwieu: NoordNoard en ZuidSúd blijvenbliuwe gesplitstsplitst ===
Sedertdien zijn [[België]] en [[Nederland]] onafhankelijke soevereine staten. In [[1839]] moest het [[Groothertogdom Luxemburg]] grote gebiedsdelen afstaan aan België. In [[1890]] werd de personele unie tussen Nederland en Luxemburg verbroken en was het Groothertogdom Luxemburg ook soeverein.
 
* [[Machthebbers van de Lage Landen]]
 
== ExterneKeppeling linksom utens ==
* [http://home.online.no/~vlaenen/lage_landen/index.htm De Lage Landen (uitgebreide informatieve website)]
* [http://www.zannekin.org Zannekin (Heel-Nederlandse organisatie)]
56.977

bewurkings

Navigaasjemenu