Ferskil tusken ferzjes fan "Eastfrysk (Nederdútsk)"

Springe nei navigaasje Springe nei sykjen
gjin bewurkingsgearfetting
{{Taaltabel|
[[Ofbyld:OstfriesischesPlatt.png|thumb|Taalgebiet]]
namme = Eastfrysk (Nederdútsk) |
'''Eastfrysk''' of '''Eastfrysk Nederdútsk''' (ek: ''Eastfrysk Plat'', Eastfrysk: ''Oostfreesk'', ''Ōstfräisk'' of ''Ōstfräiske tóól''<ref> Holger Weigelt: Ōstfräisk Plat - Düütsk, 2009 </ref>) wurdt sprutsen yn [[East-Fryslân]] en is in [[Friso-Saksyske dialekten|Friso-Saksyske dialekt]]. It hat yn 'e lette midsiuwen de oarspronklike Fryske taal fan East-Fryslân ferdreaun.
oare nammen = Eastfrysk Plat |
Ingelske namme = East Frisian Low Saxon |
eigen namme = oostfreesk, ōstfräisk |
sprutsen yn = [[Dútslân]] |
taalgebiet = It Eastfryske skiereilân |
tal sprekkers = ~200.000 | teljier = 1998 |
dialekten = Sjoch dialekten |
taalklassifikaasje = [[Yndo-Jeropeesk]] - [[Germaansk]] - [[Westgermaansk]] - [[Noardwestgermaansk]] - [[Nederdútsk]] - [[Friso-Saksyske dialekten|Friso-Saksysk]] - '''Eastfrysk Plat''' |
skrift = it [[Latynske alfabet]] |
bibeloersetting = gjin |
taalstatus = erkend as [[Nederdútsk]] |
taalkoade ISO 639-1 = n.f.t. |
taalkoade ISO 639-2 = frs |
taalkoade ISO 639-3/DIS = frs |
}}
[[FileOfbyld:Lânkaart lokaasje Friso-Saksyske Talen.gif|right|thumb|Fersprieding fan 'e Friso-Saksyske dialekten.]]
'''Eastfrysk''' of '''Eastfrysk Nederdútsk''' (ek: ''Eastfrysk Plat'', Eastfrysk: ''Oostfreesk'', ''Ōstfräisk'' of ''Ōstfräiske tóól''<ref> Holger Weigelt: Ōstfräisk Plat - Düütsk, 2009 </ref>) wurdt sprutsen yn [[East-Fryslân]] en is in [[Friso-Saksyskefariant dialekten|Friso-Saksyskefan dialektit [[Nederdútsk]]. It hatEastfrysk ynPlat 'een letteit midsiuwenGrinslânsk dewurde oarspronklikemeastal Fryskeas taalien fan East-Fryslândialekt ferdreaunbeskôge.
 
It Plat of Nederdútsk hat tusken de 15e en 18e iuw de oarspronklike Fryske taal fan East-Fryslân ferdreaun. Troch it Fryske substraat is it in bysûndere fariant fan it Nederdútsk en wurdt dêrom ek wol oantsjutten as [[Friso-Saksyske dialekten|Friso-Saksysk dialekt]]. Hjoed-de-dei wurdt mei ''Eastfrysk'' faak it Eastfrysk Plat bedoelt, de oarspronklike [[Eastfrysk]]e taal libbet allinnich noch yn it [[Sealterlân]].
 
== Klassifikaasje ==
[[File:Lânkaart lokaasje Friso-Saksyske Talen.gif|right|thumb|Fersprieding fan 'e Friso-Saksyske dialekten.]]
It Eastfrysk Plat is ûnderdiel fan it [[Nederdútsk]]. Lykwols is de oarsprong fan de taal net it [[Aldsaksysk|Aldnederdútsk]], krekt as by de oare Nederdútske tongfallen (útsein it Grinslânsk) wol it gefal is. Yn de midsiuwen wie it [[Aldfrysk]] yn Grinslân en Eastfryslân de algemiene omgongstaal. Yn dy sin is it Eastfrysk, krekt as it eardere Eastnederdútsk, in saneamd „koloniaal dialekt“. It Grinslânsk en Eastfrysk Plat hienen yn de tiid fan it [[Middelnederdútsk]] ien mienskiplik skriuwdialekt.<ref>Robert Peters: ''Überlegungen zu einer Karte des mittelniederdeutschen Sprachraums.'' In: ''Niederdeutsches Wort.'' 24, 1984, siden 51–59.</ref> It Eastfrysk Plat is ien fan de [[Friso-Saksyske dialekten]].
 
 
== Dialekten ==
[[Ofbyld:OstfriesischesPlatt.png|thumb|Taalgebiet]]
De dialekten fan it Eastfrysk Plat kinne fan doarp ta doarp ferskille. Meast binne dy ferskillen net botte grut. It Frysk Plat hat winliken twa haaddialekten. Yn it easten fan it taalgebiet wurdt it Harlingerlanner Plat sprutsen, it lytsere haaddialekt. It dialektgebiet komt sawat oerien mei it hjoeddeistige [[Landkreis Wittmund]]. Dy dialekten komme sterker oerien mei de buordialekten fan it Nederdútsk en der is gjin hurde grins ta it Jeverlanner en Aldenboarger Plat. De westlike dialekten ferskille sterk fan it Nederdútsk fan Aldenboarch en it Iemslân. Fan de westlike dialekten steane it Reiderlanner en Boarkumer Plat hiel tichtby it [[Grinslânsk]].
 
 
Yn in publikaasje fan [[Marron Curtis Fort]] oer it dialektferskaat fan it Grinslânsk, Eastfrysk Plat en Sealterfrysk wurde in stikmannich eksimpels jûn út de doarpen/eilannen: [[Boarkum]], [[Bunde]] ([[Reiderlân (regio)|Reiderlân]]), [[Auwerk]], [[Baltrum]], [[Wittmund]] ([[Harlingerlân]]) en [[Rhauderfehn]].<ref>Marron C. Fort: [http://www.bis.uni-oldenburg.de/bisverlag/hv1/9a2-fort.pdf ''Niederdeutsch und Friesisch zwischen Lauwerzee und Weser.''].</ref>
 
In oare dialektyndieling kin makke wurde op basis fan it ''au''-lûd:
 
# [[Auwerk]], [[Emden]], [[Brookmerland]], [[Krummhörn]]: au
# [[Leer]], [[Reiderland (regio)|Reiderlân]] en [[Westoverledingen]]: eau
# [[Rhauderfehn]], [[Ostrhauderfehn]], [[Jümme]], [[Großefehn]]: öy
# [[Harlingerlân]]: ou
 
Yn it foarbyld hjirûnder wurdt de skriuwwize fan Holger Weigelt brûkt:
# Mauder, dau mī däi bauken, ik maut nóó d' sğaul tau.
# Meauder, deau mī däi beauken, ik meaut nóó d' sğeaul teau.
# Möyder, döy mī däi böyken, ik möyt nóó d' sğöyl töy.
# Mouder, dou mī däi bouken, ik mout nóó d' sğoul tou.
 
== Skiednis ==

Navigaasjemenu