Waaksens (Súdwest-Fryslân)

	Waaksens
	De herfoarme tsjerke yn 1959
	Emblemen
	Bestjoer
Lân	Nederlân
provinsje	Fryslân
gemeente	Súdwest-Fryslân
	Sifers
Ynwennertal	80 (1 jannewaris 2023)
Oerflak	2,67 km² (2,62 km² lân, 0,05 km² wetter)
Befolkingsticht.	31 ynw. /km²
	Oar
Postkoade	8845
Netnûmer	0517
Tiidsône	UTC +1
Simmertiid	UTC +2
Koördinaten	53° 7' NB, 5° 32' EL
	Himrik fan Waaksens (grien) yn de eardere gemeente Littenseradiel
	Offisjele webside
	Side Waaksens
	Kaart
	;

Waaksens is in doarp yn de gemeente Súdwest-Fryslân, tusken de doarpen Lollum en Burchwert, westlik fan Wommels. De Lathumer Feart rint noardlik fan it doarp. Waaksens hat 80 ynwenners (1 jannewaris 2023).

Ta de himrik heart ek de buorskip De Bieren.

Namme

It doarp waard foar it earst neamd as Waxlinge yn 1275. Lykas by alle âlde nammen mei de útgong -ing feroare de stavering dêr yn 'e 14e iuw fan. Yn 1440 wurdt Waxlinze neamd en yn 1482 Waxens. Yn 'e 16e iuw komme Waechsens, Waexens en Wassens foar. Op kaarten mei de Fryske farianten komt Vachsens foar. Fan de 17e iuw ôf komt Waaxens benammen foar. De earste part fan de namme giet mooglik om in persoansnamme Wachsa^[2] dy't ferbân hâldt mei "wachens". It twadde part -ingi betsjut sokssawat as "hearrende by".

Skiednis

It doarp is al in âld doarp en is ûtstien op in terp. It doarp bleau lyts fanwegen de minne berikberens oer lân. Ynearsten waard de wetterferbining ferbettere, mar yn 'e rin fan 'e 19e iuw waard it doarp mei in dyk ferbûn út 'e Tjaard fan Aylvapolder, súdlik fan it doarp, en sadwaande rekke it doarp út syn isolemint. It doarp bleau in agrarysk doarp bebouwing fan in pear huzen en guon pleatsen, dy't sûnder patroan om de tsjerketer hinne pleatst binne. De kop-hals-romppleats Sminiastate waard yn 1874 boud. In rychje arbeiderwenten waarden oan it paad nei de tsjerke oan 'e eastkant boud.

Oant de gemeentlike weryndieling yn 1984, makke Waaksens diel út fan de gemeente Hinnaarderadiel dat doe mei Baarderadiel gearfoege waard ta de gemeente Littenseradiel. Yn 2018 kaam Waaksens ûnder de gemeente Súdwest-Fryslân.

Tsjerke

De tsjerke stiet op in heech tsjerkhôf op de foar in part ôfgroeven terp en moat al tige âld wêze, mooglik út 'e 13e iuw. It is oplutsen út eartiids ôfbraakmateriaal. Dy tsjerke hat in saneamd westwurk, in "ynsletten" toer. It gebou hat in rûne koersluting. De spitsbôgige finsters en de stúklaach waarden yn 'e 19e iuw oanbrocht.

Mienskip

Waaksens docht in soad yn de mande mei buordoarp Lollum, en de twa doarpen diele it doarpsbelang. It doarpshûs yn Lollum hjit De Nije Haven.

Ferienings

Foar de list fan ferienings, sjoch op de side fan Lollum.

Tsjerke

Befolkingsferrin

1954	1959	1964	1969	2004	2013	2025
88	77	77	66	80	85^[3]	80^[3]

Strjitten

Buorren -
De Bieren - De Bieren
Toarnwerterleane - Yn 1576 stie der in pleats mei de namme Toarnwerter zate. Ein 17e iuw wurdt neamd de plaknamme Tornwerd en yn de 19e iuw wurdt it skreaun as Tornwert. Torn soe komme kinne fan toarne.

Sjoch ek

Fryske doarpen

Keppeling om utens

Wikiwurdboek-side - Waaxens

Boarnen, noaten en referinsjes

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

↑ Tabel: Befolking; moannesifers de gemeente en oaree regionale yndieling, 1 jannewaris 2023, Sintraal Buro foar de Statistyk, Foarburch/Hearlen
↑ Nederlandse plaatsnamen verklaard G. van Berkel en K. Samplonius, 2018 yn etymologiebank.nl
1 2 Alle Cijfers

Karel F. Gildemacher, "Friese Plaatsnamen", Ljouwert, Friese Pers Boekerij 2007, Waaksens
Peter Karstkarel, Friesland Wonderland, Waaksens

53° 7' NB, 5° 32' EL

	Súdwest-Fryslân
Stêden: Boalsert • Drylts • Hylpen • Snits • Starum • Warkum
Doarpen en útbuorrens: Abbegea • Aldegea • Allingawier • Arum • Blauhús • Boazum • Breesândyk • Britswert • Burchwert • Dearsum • Dedzjum • Easterein • Easterwierrum • Easthim • Eksmoarre • Ferwâlde • Folsgeare • Gaast • De Gaastmar • Gau • Goaiïngea • Greonterp • Hartwert • Heech • It Heidenskip • Hichtum • Hidaard • Hieslum • Himmelum • Hinnaard • De Hommerts • Idzegea • Iens • Yndyk • Ypekolsgea • Ysbrechtum • Itens • Jutryp • Kimswert • Koarnwert • Koarnwertersân • Koudum • Kûbaard • Kûfurderrige • Laaksum • Lytsewierrum • Loaiïngea • Lollum • Longerhou • Makkum • Molkwar • Nijhuzum • Nijlân • Offenwier • Parregea • Penjum • Piaam • Poppenwier • Raerd • Reahûs • Rien • Sânfurd • Sibrandabuorren • Skarl • Skearnegoutum • Skettens • Skraard • Skuzum • Smelbrêge • Surch • Tersoal • Toppenhuzen • Tsjalhuzum • Tsjerkwert • Turns • Twellingea • Waaksens • Wâldsein • Warns • Westhim • Wytmarsum • Wiuwert • Wolsum • Wommels • Wûns
Buorskippen: Aaksens • Abbegeasterketting • Altena • Andelahuzen • Annebuorren • Arkum • Atsebuorren • Baarderbuorren • De Band • Barsum • Beabuorren • Bessens • Bernsterbuorren • De Bieren • Bittens • De Blokken • Blomkamp • Boatlân • Bonjeterp • Boppebuorren • De Burd • Dyksterbuorren • Doanjebuorren • Doanjewier • Draeisterhuzen • Eangterp • Easthim (Wytmarsum) • Eksmoarstersyl • Feytebuorren • Fiifhûs • Filens • Fiskersbuorren • Fjouwerhuzen • Flânsum • It Fliet • Galamadammen • Goaiïngamieden • Goaium • Grauwe Kat • De Grits • Grutte Wiske • Greate Wierrum • Haaium • Harkesyl • De Hel • Hiemert • Hidaardersyl • Hiddum • Hoekens • Hoarnsterbuorren • Hou • Idserdabuorren • Ymswâlde • Yndyk (Boazum) • Ingwert • Ingwier • Ytsum • Jeth • Jonkershuzen • Jousterp • Jouswert • Kathuzum • De Kampen • De Kat • Kathuzum • Klaeiterp • De Kliuw • Knossens • Koaihuzen • Kromwâl (Boalsert) • Kromwâl (Britswert) • Laerd en Saerd • Lippenwâlde • De Lytse Gaastmar • Lytse Wiske • Lytshuzen • Lonjé • Makkum (Boazum) • Meilahuzen • Montsamabuorren • Mountsjewier • De Nes • Nijbuorren • Nijekleaster • Nijesyl • Osingahuzen • Pikesyl • De Pôle • Rea Skuorre • Remswert • Rytseterp • Saard • Sânfurder Ryp • Sylsterbuorren • Syswert • Sjongedyk • Skearnebuorren • Skrok • Sotterum (Koarnwert) • Sotterum (Skettens) • Spears • Spyk • It Strân • Swaanwert • Swarte Beien • Trijehuzen (Hidaard) • Trijehuzen (Snits) • Trijehuzen (Wommels) • Tsjerkebuorren • De Wearen • Westerbuorren • Westerlittens • De Wieren • Wolsumer Ketting • Wonnebuorren
· ·

[1] Tabel: Befolking; moannesifers de gemeente en oaree regionale yndieling, 1 jannewaris 2023, Sintraal Buro foar de Statistyk, Foarburch/Hearlen

[2] Nederlandse plaatsnamen verklaard G. van Berkel en K. Samplonius, 2018 yn etymologiebank.nl

[AlleCijfers-3] 1 2 Alle Cijfers

[1]

[2]

[3]