Sitrusflinter

Sitrusflinter
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme ledefuotten (Arthropoda) klasse ynsekten (Insecta) skift flinters (Lepidoptera) famylje paazjes (Papilionidae) skaai swellesturtflinters (Papilio)
soarte
Papilio demodocus
Esper, 1798
IUCN-status: net bedrige

De sitrusflinter (Papilio demodocus) is in grutte, opfallende flinter út de famylje fan 'e paazjes (Papilionidae). Hy komt rûnom foar yn Afrika besuden de Sahara en op it eilân Madagaskar. Om't de soarte fral om 'e Kryst hinne fleant, hat de sitrusflinter yn it Ingelsk ek de namme Krystflinter (Christsmas butterfly) krige.

Ferskining

De sitrusflinter hat in spanwiidte fan likernôch 90 oant 120 millimeter. De basiskleur fan 'e wjukken is swart, mei in patroan fan giele plakken en bannen. Op 'e efterwjukken sitte twa opfallende eachplakken: ien donkerblau eachplak oan 'e boppekant en ien readbrún plak oan 'e binnenkant fan 'e wjuk.

Oars as in soad oare paazjes hat de sitrusflinter gjin 'sturtjes' oan 'e efterwjukken. De mantsjes en wyfkes ha in soad fan inoar, al binne de wyfkes faak wat grutter.

• 
  De rûp.
• 
  De pop.
• 
  Flinter yn it Krugerpark, Mpumalanga.

Fersprieding en leefgebiet

De sitrusflinter is ien fan 'e meast foarkommende flinters yn Afrika. It ferspriedingsgebiet rint fan Etioopje oant Súd-Afrika en op 'e eilannen yn 'e Yndyske Oseaan, lykas de Seysjellen en Mauritsius. De soarte past him maklik oan en komt ek yn tunen, parken, boskrânen en op lânbougrûn foar. Benammen yn gebieten dêr't sitrusfruchten ferboud wurde, is de flinter in bekende ferskining.

Ekology en libbenssyklus

De namme sitrusflinter komt fan 'e foarkar fan 'e rûpen foar planten út de sitrusfamylje (Rutaceae), lykas sitroen-, sinesappel- en limoenbeammen.

Rûp mei útstutsen osmetarium.

It wyfke leit de lytse, gielige aaikes ien foar ien op it jonge blêd fan 'e gasthearplant. Ynearsten lykje de jonge rûpkes op fûgelstront (mimikry), wat harren beskermet tsjin rôfdieren. Letter wurde de rûpen grien mei brune en wite bannen. As se bedrige wurde, stekt de rûp in foarke-eftich orgaan út 'e kop (it osmetarium) dat in aaklike rook ferspriedt.

De ferpopping fynt plak oan in tûke, wêrby't de pop fêstsit mei in spintried. De kleur fan 'e pop kin ferskille fan grien oant brún, ôfhinklik fan 'e ûndergrûn en wurdt bepaald troch it oerflak dêr't de rûp him op ferpopt.

De folwoeksen flinters binne flugge fleaners en komme by in breed ferskaat oan blommen om nektar te drinken.

Status

De sitrusflinter wurdt troch de IUCN net as bedrige beskôge. Yn 'e lânbou kin de soarte as in pleach beskôge wurde, om't de rûpen grutte hoemannichten blêden fan jonge sitrusbeammen frette kinne. Yn tunen wurdt de flinter lykwols faak wolkom hjitten fanwegen syn grutte en moaie kleuren.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

Papilio demodocus, iNaturalist, oproppen 4 april 2026. LepiMap: African Lepidoptera Conservation, oproppen 4 april 2026. Papilio demodocus, Ingelske Wikipedia, foar technyske details. Reddit, oproppen 4 april 2026. IUCN, oproppen, 4 april 2026. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Papilio demodocus fan Wikimedia Commons.