Súdwest-Fryslân

Ut Wikipedy
(Trochwiisd fan "Súdwest Fryslân")
Gean nei: navigaasje, sykje
Súdwest-Fryslân
De Kolk Sneek.jpg
De haven fan Snits.
flagge wapen
Flagge fan Súdwest-Fryslân.png Súdwest Fryslân wapen nieuw.svg
Wapen fan Súdwest-Fryslân
lokaasje
Map - NL - Municipality code 1900 (2014).png
polityk
lân Flag of the Netherlands.svg Nederlân
provinsje Frisian flag.svg Fryslân
boargemaster Haijo Apotheker (D66)
sifers en geografy
haadplak Snits
grutste plak Snits
ynwennertal 84.028 (2017)
befolkingstichtens 182,8 / km²
oerflak 841,56 km²
● wêrfan lân 459,64 km²
● wêrfan wetter 381,92 km²
tal stêden 6
tal doarpen 68
ferkearsieren A7,A31 N354, N359
skiednis
oprjochte 2011
oant 1851 Bolsward wapen.svg Gemeente Boalsert
Doniawerstal wapen.svg Gritenij Doanjewerstâl (diel)
IJlst wapen.svg Gemeente Drylts
Hindeloopen wapen.svg Gemeente Hylpen
Hemelumer Oldeferd wapen.svg Grit. Himmelumer Aldefurd
Sneek wapen.svg Gemeente Snits
Stavoren wapen.svg Gemeente Starum
Workum wapen.svg Gemeente Warkum
Wymbritseradeel wapen 1975.svg Gritenij Wymbritseradiel
Wonseradeel wapen.svg Gritenij Wûnseradiel

1851 – 1984 Bolsward flag.svg Gem. Boalsert
Flagge fan Doanjewerstâl.png Gem. Doanjewerstâl (diel)
IJlst vlag.svg Gem. Drylts
Flagge fan Hylpen.png Gem. Hylpen
Flagge fan Himmelumer Aldefurd.png Gem. Himm. Aldefurd
Flagge fan Snits.png Gem. Snits
Flagge fan Starum.PNG Gem. Starum
Flagge fan Warkum.PNG Gem. Warkum
Flagge fan Wymbritseradiel (foar 1984).PNG Gem. Wymbritseradiel
Flagge fan Wûnseradiel.png Gem. Wûnseradiel

1984 – 2011 Bolsward flag.svg Gem. Boalsert
Flagge fan Nijefurd.PNG Gem. Nijefurd
Flagge fan Snits.png Gem. Snits
Wymbritseradiel flag.svg Gem. Wymbritseradiel
Flagge fan Wûnseradiel.png Gem. Wûnseradiel
oar
netnûmer 0514, 0515, 0517
postkoade 8529–8774, 9012–9014
tiidsône UTC +1
simmertiid UTC +2
webside www.gem...sudwestfryslan.nl

Súdwest-Fryslân (offisjeel Frysk; Nederlânsk: Zuidwest-Friesland) is in gemeente yn it westen en súdwesten fan 'e provinsje Fryslân. Dizze gemeente kaam op 1 jannewaris 2011 ta stân troch in fúzje fan 'e fiif eardere gemeenten Boalsert, Nijefurd, Snits, Wymbritseradiel en Wûnseradiel. Yn 2014 waard Súdwest-Fryslân útwreide mei in diel fan 'e gemeente Boarnsterhim, en yn 2018 komt rûchwei de helte fan Littenseradiel derby. Súdwest-Fryslân hie op 30 april 2017 in befolking fan 84.028 minsken, en beslacht in oerflak fan 841,56 km², wêrfan 381,92 km² wetter.

Geografy[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De gemeente Súdwest-Fryslân leit yn it súdwesten en westen fan 'e Nederlânske provinsje Fryslân. It moat net betize wurde mei de Súdwesthoeke, dat in histoaryske lânstreek yn Fryslân is. Súdwest-Fryslân beslacht feitliks inkeld it westlike diel fan 'e Súdwesthoeke (it eastlike diel heart ta De Fryske Marren), en omfiemet dêropta ek noch in gebiet dat bûten de grinzen fan 'e Súdwesthoeke falt, ntl. it grutste part fan it eardere Wûnseradiel en it eardere Raerderhim. Súdwest-Fryslân wurdt fan 2018 ôf begrinzge troch de gemeenten Harns en De Waadhoeke yn it noarden, Ljouwert en It Hearrenfean yn it easten en De Fryske Marren yn it súdeasten. Yn it noardwesten leit Súdwest-Fryslân oan 'e kust fan 'e Waadsee en yn it westen en suden oan 'e kust fan 'e Iselmar.

Topografyske kaart fan gemeente Súdwest-Fryslân.

Sûnt de tafoeging fan in diel fan it eardere Boarnsterhim, yn 2014, hat de gemeente in totaal oerflak fan 841,56 km², wêrfan 459,64 km² lân en 381,92 km² wetter. As allinnich nei lânoerflak sjoen wurdt, is Súdwest-Fryslân dêrmei de grutste gemeente fan Nederlân, mar as wetteroerflak meirekkene wurdt, moat it de Noardeastpolder noch foargean litte.[1]

Plakken[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De gemeente Súdwest-Fryslân bestiet út 74 wenplakken, wêrûnder 6 fan de Fryske Alve Stêden en 68 doarpen. It haadplak is Snits, mar de gemeenterie hat syn sit yn Drylts. Yn 'e opsomming hjirûnder binne de stêden markearre mei in asterisk (*).

Abbegea, Aldegea, Allingawier, Arum, Blauhûs, Boalsert*, Breesândyk, Burchwert, Dearsum, Dedzjum, Drylts*, Easthim, Eksmoarre, Ferwâlde, Folsgeare, Gaast, De Gaastmar, Gau, Goaiïngea, Greonterp, Hartwert, Heech, It Heidenskip, Hichtum, Hylpen*, Himmelum, Hieslum, De Hommerts, Idzegea, Yndyk, Ypekolsgea, Ysbrechtum, Jutryp, Kimswert, Koarnwert, Koarnwertersân, Koudum, Koufurderrige, Loaiïngea, Lollum, Longerhou, Makkum, Molkwar, Nijhuzum, Nijlân, Offenwier, Parregea, Penjum, Piaam, Poppenwier, Raerd, Sânfurd, Sibrandabuorren, Skearnegoutum, Skettens, Skraard, Skuzum, Smelbrêge, Snits*, Starum*, Surch, Tersoal, Tsjalhuzum, Tsjerkwert, Toppenhuzen, Turns, Twellingea, Wâldsein, Warkum*, Warns, Westhim, Wytmarsum, Wolsum en Wûns.

Untstean[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De gemeente Súdwest-Fryslân is op 1 jannewaris 2011 ûntstien troch it gearfoegjen fan fiif gemeenten yn it suden en westen fan Fryslân. Dêrby gie it om 'e gemeenten Boalsert, Nijefurd, Snits, Wymbritseradiel en Wûnseradiel. Twa dêrfan, Nijefurd en Wymbritseradiel, wiene yn 1984 fuortkommen út in eardere gemeentlike weryndieling. Oarspronklik wie it de bedoeling dat ek Gaasterlân-Sleat opgean soe yn Súdwest-Fryslân, mar dy gemeente heakke healwei it weryndielingsproses ôf en keas ynstee foar in fúzje mei Lemsterlân en Skarsterlân ta De Fryske Marren.

Yn oanrin nei de fúzje waard yn april 2009 yn 'e fiif gemeenten troch de gemeenterieden stimd oer de weryndieling. Yn de gemeenten Boalsert en Snits waard unanym foar de fúzje keazen, yn Nijefurd, Wûnseradiel en Wymbritseradiel wie allinnich de FNP tsjin.[2] Hjir kaam út dat 95% fan de riedsleden foar wiene. Neffens in ûndersyk yn 'e Ljouwerter Krante fan 16 jannewaris 2010 wie 54% fan de ûnderfrege boargers foar de weryndieling.[3]

Súdwest-Fryslân yn 2018, nei't ek in stik fan Littenseradiel derby kommen is.

De nije gemeente keas as wurknamme foar 'Súdwest Fryslân' (sûnder keppelteken), as ferwizing nei de Súdwesthoeke. Dêrtsjin makke boargemaster Onno van Veldhuizen fan Hoarn yn desimber 2009 út namme fan njoggen gemeenten yn 'e Noardhollânske lânstreek West-Fryslân beswier om't dy namme foar betizing soargje soe. Dat beswier waard lykwols troch de fúzjgemeenten njonken har dellein.

Begjin 2010 rôpen de belutsen gemeentebestjoeren harren ynwenners op om mei te tinken oer de definitive namme fan 'e nije gemeente. Ut de ynstjoerings keazen de fiif gemeentebestjoeren elts in suggestje. Fjouwer fan 'e gemeenten skoden de wurknamme 'Súdwest Fryslân' foarút, wylst Snits graach utering jaan woe oan syn dominante posysje yn 'e nije gemeente troch de namme 'Sneek Súdwest Fryslân' oan te dragen. Dat lêste foarstel waard lykwols troch de oare gemeenten nei de foddekoer ferwiisd. Dêrnjonken wie der yn dyselde snuorje in aksjegroep aktyf dy't 'Súdwest Fryslân' as te keunstmjittich beskôge en leaver 'Súdwestergoa' seach, nei it histoaryske Fryske kertier Westergoa. Dit inisjatyf krige lykwols likemin foet oan 'e grûn. Sadwaande naam de nije gemeente op 31 maart 2011 offisjeel de namme 'Súdwest Fryslân' oan. Nei beswier fan 'e Fryske Akademy, dat dy stavering wier net koe, besleat de gemeenteried yn 'e gearkomste fan 26 maaie 2011 om 'e namme te wizigjen ta 'Súdwest-Fryslân' (mei keppelteken).[4]

Op 1 jannewaris 2014 waard Súdwest-Fryslân útwreide mei in part fan de eardere gemeente Boarnsterhim, besteande út 'e doarpen Dearsum, Poppenwier, Raerd, Sibrandabuorren en Tersoal. Op 1 jannewaris 2018 sil in fierdere útwreiding folgje mei in diel fan Littenseradiel, mei de doarpen Boazum, Britswert, Easterein, Easterwierrum, Hidaard, Hinnaard, Iens, Itens, Kûbaard, Lytsewierrum, Rien, Reahûs, Waaksens, Wiuwert en Wommels.

Polityk[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

De gemeenterie fan Súdwest-Fryslân bestiet út 37 sitten. De sitteferdieling yn 'e rie is anno 2011 sa:

It kolleezje fan boargemaster en wethâlders fan Súdwest-Fryslân bestiet anno 2011 út:[5]

  • Boargemaster: H.H. (Haijo) Apotheker
  • Wethâlders:
    • A. Offinga (CDA)
    • G. Akkerman-Wielinga (CDA)
    • W. Sinnema (PVDA)
    • A. Ekhart (PVDA)
    • L.P. Stoel (VVD)

Sjoch ek[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Keppelings om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Een nieuwe gemeente, op de webside GemeenteSúdwestFryslân.nl, ynsjoen op 3 jannewaris 2011.
  2. Vijf gemeenteraden in zuidwesthoek Fryslân stemmen overtuigend in met fusie, op 'e webside FusieSúdwestFryslân.nl, ynsjoen op 3 jannewaris 2011.
  3. Vooral Sneek voor fusie Zuidwesthoek, yn: de Ljouwerter Krante, 16 jannewaris 2010.
  4. Súdwest Fryslân heeft een streepje voor. yn it riedsferslach 26 maaie 2011, op 'e webside www.GmeenteSudwestFryslan.nl.
  5. [1] Frysk Deiblêd, 31 desimber 2010

 
             Provinsje Fryslân
Flagge fan de Provinsje Fryslân
hjoeddeistige gemeenten
Achtkarspelen • It Amelân • It Bilt • Dantumadiel • Dongeradiel • Eaststellingwerf • Ferwerderadiel • Flylân • De Fryske Marren • Frjentsjerteradiel • Harns • It Hearrenfean • Kollumerlân • Littenseradiel • Ljouwert • Ljouwerteradiel • Menameradiel • Opsterlân • Skiermûntseach • Skylge • Smellingerlân • Súdwest-Fryslân • Tytsjerksteradiel • Weststellingwerf
takomstige gemeenten
Noardeast-Fryslân (fan 2019 ôf) • De Waadhoeke (fan 2018 ôf)
eardere gemeenten
Aenjewier (1851–1934) • Baarderadiel (1851–1984) • Barradiel (1851–1984) • Boalsert (1455–2011) • Boarnsterhim (1984–2014) • Doanjewerstâl (1851–1984) • Dokkum (1298–1984) • Drylts (1268–1984) • East-Dongeradiel (1851–1984) • Frjentsjer (1374–1984) • (âld) Frjentsjerteradiel (1851–1984) • Gaasterlân (1851–1984) • Gaasterlân-Sleat (1984–2014) • Haskerlân (1851–1984) • Hylpen (1372–1984) • Himmelumer Aldefurd (1851–1984) • Hinnaarderadiel (1851–1984) • Idaerderadiel (1851–1984) • Lemsterlân (1851–2014) • Nijefurd (1984–2011) • Raerderhim (1851–1984) • Skarsterlân (1984–2014) • Skoatterlân (1851–1934) • Sleat (1426–1984) • Snits (1292–2011) • Starum (1061–1984) • Utingeradiel (1851–1984) • Warkum (1399–1984) • West-Dongeradiel (1851–1984) • (âld) Wymbritseradiel (1851–1984) • (nij) Wymbritseradiel (1984–2011) • Wûnseradiel (1851–1984)