Peazens (plak)

Ut Wikipedy
(Trochwiisd fan "Peazens (doarp)")
Jump to navigation Jump to search
Peazens
Flagge fan Peazens Wapen fan Peazens
Flagge Wapen
Lokaasje fan Peazens
Gemeente Noardeast-Fryslân
Ynwennertal (2007) 260
Webstee Webstee Dongeradiel
Mûne de Hûn
Peazens om 1718 op in kaart fan Eastdongeradiel yn de Schotanusatlas

Peazens is in Frysk doarp yn 'e gemeente Noardeast-Fryslân. Foàr de gemeentlike weryndieling fan 1 jannewaris 2019 hearde it ta Dongeradiel, en foar de weryndieling fan 1984 lei it yn East-Dongeradiel. Peazens is in earder fiskersdoarp. It foarmet in twillingdoarp mei it oangrinzjende Moddergat, dat foarhinne yn West-Dongeradiel lei. Yn 2007 hie Peazens 260 ynwenners.

Skiednis[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Dat Peazens gjin terp hat wiist op ûntstean yn as nei de 11e iuw. Peazens hat syn namme krige fan de âlde seeslinke de Peazens. Paezens is ôflaat fan pagingi: 'modder, ierde of slyk'. Der wie in syl yn de Peazens. Troch in oanslibjen is dy syl om 1449 hinne ôfdamme [1]. Foar de gemeentlike weryndieling wie de Peazens ek de grins tusken de gritenijen, letter gemeenten, East-Dongeradiel en West-Dongeradiel. Neffens it Register fan 'e Oanbring hie de tsjerke fan Peazens yn 1511 in pastoar en in fikaris, wat op in beskate wolstân tsjut [2] .

De fiskerij[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Fanâlds wie Peazens in fiskersdoarp, wat lei oan de Peazens en wat de slinke dêrfan brûkte foar de fiskersboaten. Om't dy slinke yn de 17e iuw fersâne, mei troch de oanlis fan de Eanjumer - en Ljussenserpolder yn 1592, moasten de fiskers út it doarp doe opskowe nei in westliker plak om de fisk oan wal krije te kinnen. Sa ûntstie it doarp Moddergat.

De fiskerij smiet net folle op. De "Tegenwoordige Staat van Friesland" (18e iuw) sprekt fan in earm fiskersdoarp. De skippen leinen yn 'e winter, om't der yn Peazens net oan te lizzen wie, yn Iezumasyl. De fisk dy't net oan de opkeapers ferkocht waard, sutelen de froulju oer de Peazens, en letter ek wol mei karren, oant yn Dokkum ta út. It measte waard útsutele mei it jok. De froulju gienen dan mei twa kuorren by de huzen lâns. Ek wienen guon fiskers binnenfiskers.

Yn 1812 wienen der 18 fiskerskippen fan 30 ton mei 5 bemanningsleden. Om 1850 waarden de skippen grutter.

Yn de maitiid waard der op skol fiske en yn 'e hjerst op skylfisk. Ek waard der op granaten fiske. Der wienen ek fiskers dy't har op de skulpefiskerij taleinen.

Yn de nacht fan 5 op 6 maart 1883 fergie it grutste part fan de Peazemer float en ferlearen 83 fiskers it libben. Dit wie de ein fan de seefiskerij. Letter binne der guon wer mei it fiskjen op granaten begûn. Yn 1909 wienen der noch 2 skippen oer. Dochs is Peazens lang noch, wat de sfear oangiet, in fiskersdoarp bleaun.

Sûnt 2017 wurdt yn Peazens en it oanbuorjende Moddergat elts jier yn ein juny of begjin july de Dei fan de Fiskerij holden.

De tsjerke[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

1rightarrow.png De Wikipedy hat ek in side Sint-Antoniustsjerke (Peazens).
De herfoarme tsjerke fan Peazens

De tsjerke wie tawijd oan Sint Antonius. De let-romaanske tsjerke moat boud wêze yn it begjin fan de 13de iuw. De sealtektoer waard yn 1792 sloopt. De kaam in houten spitske foar yn 't plak.

Yn de tsjerke stiet in oargel 1758 fan de oargelbouwer J.T. Gilman. It oargel is yn 1908 oerbrocht út de Laurentiustsjerke fan Haarlim [3].

Bebouwing[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Peazens is in streekdoarp, dat 1½ kilometer lang is. Oan de súdkant fan it doarp stiet mûne De Hûn, in nôtmûne út 1861.

Strjitten[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Achterwei, Bakkerssteechje, De Buorren, De Donger, De Wiel, Dykspaad, Dyksterwei, Eastein, Kokentún, Langgrousterwei, Lytse Wei, Mûnewei, Orneawei, Smidspaad.

Fierders binne der ek noch strjitten yn Moddergat.

Keppeling om utens[bewurkje seksje | boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en referinsjes[boarne bewurkje]

Boarnen, noaten en/as referinsjes:
  1. Rienks en Walther, 84
  2. Herma M. van den Berg, Noordelijk Oostergo. Dongeradelen. Paesens. Steatsútjouwerij, De Haach 1983
  3. Historische kerken in Friesland http://www.historischekerken.nl/friesland/Paesens.html