Oppenheimer (film)
| Oppenheimer | ||
 film | ||
| (Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy) | ||
 | ||
| makkers | ||
| regisseur | Christopher Nolan | |
| produsint | Christopher Nolan Emma Thomas Charles Roven | |
| útfierend produsint | J. David Wargo James Woods | |
| senario | Christopher Nolan | |
| basearre op | American Prometheus fan Kai Bird en Martin J. Sherwin | |
| kamerarezjy | Hoyte van Hoytema | |
| muzyk | Ludwig Göransson | |
| filmstudio | Universal Pictures Syncopy Inc. Atlas Entertainment Breakheart Films Peters Creek Entertainment Gadget Films | |
| distribúsje | Universal Pictures | |
| spilers | ||
| haadrollen | Cillian Murphy Robert Downey jr. | |
| byrollen | Emily Blunt Matt Damon Florence Pugh Josh Hartnett Benny Safdie Alden Ehrenreich David Krumholtz | |
| skaaimerken | ||
| lân/lannen |  Feriene Steaten Feriene Keninkryk | |
| premiêre | 11 july 2023 | |
| foarm | langspylfilm (diels swart-wyt) | |
| sjenre | histoaryske biografyske film | |
| taal | Ingelsk | |
| spyltiid | 180 minuten | |
| budget en resultaten | ||
| budget | $100 miljoen | |
| opbringst | $975,8 miljoen | |
| prizen | 7 × Oscar 5 × Golden Globe 1 × Grammy Award 3 × SAG Award 7 × BAFTA 4 × Saturn Award 4 × Satellite Award | |
Oppenheimer is in Amerikaansk-Britske histoaryske biografyske film út 2023 ûnder rezjy fan Christopher Nolan. De film is foar in diel yn swart-wyt útfierd. De haadrollen waarden fertolke troch Cillian Murphy en Robert Downey jr., mei Emily Blunt, Matt Damon en Florence Pugh yn 'e wichtichste byrollen. De titel ferwiist nei de haadpersoan, de Amerikaanske natuerkundige J. Robert Oppenheimer, dy't lieding joech oan it Manhattanprojekt dat yn 'e Twadde Wrâldoarloch de earste atoombom ûntwikkele. Hy wurdt dêrom ek wol de "Heit fan 'e Atoombom" neamd. De film waard basearre op 'e biografy American Prometheus fan Kai Bird en Martin J. Sherwin.
De film folget Oppenheimer fan syn studintejierren ôf troch syn jierren as heechlearaar oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley en as sympatisant fan 'e Kommunistyske Partij fan de Feriene Steaten oant en mei syn belutsenens by it Manhattanprojekt. Nei ôfrin fan 'e oarloch hat er spyt fan wat syn wapen oanrjochte hat by it Atoombombardemint fan Hiroshima en Nagasaki, en wurdt er in pasifist. Hy besiket de ûntwikkeling fan fierdere massaferneatigingswapens ôf te remjen en komt yn konflikt mei de ambisjeuze, wraaksuchtige politikus Lewis Strauss, dy't der yn 1949 foar soarget dat Oppenheimer útsletten wurdt fan 'e Amerikaanske wapenprogramma's en sa syn ynfloed ferliest.
Oppenheimer krige fan 'e filmkritisy oer it algemien tige loovjende resinsjes. De film die it yn 'e bioskopen ek kommersjeel tige goed en groeide út ta de op twa nei meast opbringende film fan 2023. Oppenheimer wûn de Oscar foar Bêste Film en seis oare Oscars, de Golden Globe foar Bêste Film – Drama en fjouwer oare Golden Globes, in Grammy Award, trije Screen Actors Guild Awards, sân BAFTA's, fjouwer Saturn Awards, fjouwer Satellite Awards en in breed ferskaat oan oare prizen.
Plot
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Yn 'e 1920-er jierren folget in jonge Amerikaan fan Joadsk komôf, Robert Oppenheimer ("Oppie" foar syn freonen) in stúdzje natuerkunde. Mei't er him spesjalisearje wol yn kwantumfysika, in foarm fan natuerkunde dy't yn syn heitelân net ûnderwiisd wurdt, moat er om utens. Hy studearret earst oan 'e Universiteit fan Cambridge, yn Ingelân, ûnder Patrick Blackett, en makket syn stúdzje ôf oan 'e Universiteit fan Göttingen, yn Dútslân. Yn dy tiid reizget er hiel Jeropa troch en komt er yn 'e kunde mei in protte oare natuerkundigen, ûnder wa Isidor Rabi, in oare Amerikaan fan Joadsk komôf, mei wa't befreone rekket, en de Dútser Werner Heisenberg.
Nei't er weromkeard is nei de Feriene Steaten set Oppenheimer as heechlearaar de fakulteit foar kwantumfysika op oan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley, wêrmei't er syn heitelân op syn fakgebiet by de tiid bringt. Yn Berkeley, ûnder de reek fan San Francisco, rekket er befreone mei oare heechlearaars, lykas de natuerkundige Ernest Lawrence en de taalkundige Haakon "Hoke" Chevalier. Guon fan dyselden, ûnder wa Chevalier, binne lid fan 'e Kommunistyske Partij fan 'e Feriene Steaten (CPUSA). Oppenheimer wurdt sels gjin lid fan 'e CPUSA, mar sympatisearret wol mei in protte stânpunten fan 'e partij en jout fia de CPUSA jild oan 'e Spaanske republikeinen, dy't fan 1936 ôf yn 'e Spaanske Boargeroarloch tsjin 'e faksisten fan generaal Franco stride.
Op it mêd fan persoanlike relaasjes slacht Oppenheimer mei ferskate froulju om, wêrfan't guon troud binne. Dat jout him de reputaasje fan in rokkejager. Hy kriget op in stuit in yntinse seksuele relaasje mei de (net troude) kommunistyske psychologe Jean Tatlock, dy't oanhâldt oant er de biologe Kitty Puening moetet. Kitty is op dat stuit troud mei har trêde man, mar Oppenheimer begjint in oerhuorrige relaasje mei har. Wannear't Kitty swier rekket, skiedt se halje-trawalje fan har man om te wertrouwen mei Oppenheimer.
Tink derom: Yn de tekst hjirûnder wurdt de ôfrin fan de film beskreaun. As jo de film sels sjen wolle, is it mooglik better dat jo it no folgjende diel fan 'e plotbeskriuwing (earst noch) net lêze. |
Oan it begjin fan 'e Twadde Wrâldoarloch wurdt yn 'e Feriene Steaten fan oerheidswegen in wapenprogramma opset dat rjochte is op 'e ûntwikkeling fan 'e atoombom. Dêr wurdt o sa geheimsinnich oer dien. Ernest Lawrence wurdt deryn behelle, mar Oppenheimer, omreden fan syn kommunistyske sympatyen, net. Nei't nazy-Dútslân yn 1941 de Sovjet-Uny binnenfallen is, en de Feriene Steaten yn 'e oarloch behelle wurde troch de Japanske Oanfal op Pearl Harbor, binne de Amerikanen en de Russyske kommunisten bûnsgenoaten. Underling wantrouwen bliuwt bestean, mar de eangst dat nazy-Dútslân, dêr't Heisenberg lieding jout oan in eigen atoomprogramma, as earste in atoombom ûntwikkelje sil, makket dat Oppenheimer syn eftergrûn minder wichtich wurdt. Yn 1942 wurdt er sadwaande troch kolonel (letter generaal) Leslie Groves frege om te helpen by it Amerikaanske atoomprogramma, dat de koadenamme 'it Manhattanprojekt' hat.
Oppenheimer kriget de lieding oer it projekt. Hy stelt foar en bring de belutsen wittenskippers (en har gesinnen) byinoar yn in nij te bouwen doarp yn 'e woastyn fan Nij-Meksiko, dat Los Alamos komt te hjitten. Rabi wegeret syn meiwurking om't er net dielnimme wol oan 'e ûntwikkeling fan in massaferneatigingswapen, hoewol't er yn in letter stadium wol helpt yn 'e hoedanichheid fan adviseur. Foar de wittenskippers dy't wól gearkloftsje yn Los Alamos is it wrakseljen om mei-inoar troch ien doar te kinnen. Ego's botse, de hollen wurde hjit, benammen as der technologyske tsjinslaggen binne, wylst it Amerikaanske Leger, dat it tafersjoch hat, de boel dreger makket troch te stean op in protokol fan kompartemintalisearring, wêrby't de iene hân net wit wat de oare docht, om sa foar te kommen dat der dingen út it wapenprogramma útlekke kinne nei de Dútsers of de Russen. Oppenheimer en Groves hawwe lulke konfrontaasjes oer de lakse hâlding fan Oppenheimer foar befeiliging oer en de linkse ideology fan in protte fan it personiel dat er oanlûkt. Dêrby komt noch dat er sels troch gâns emosjonele opskuor giet wannear't Jean Tatlock nei in koarte oplibbing fan harren relaasje selsmoard docht.
Yn juny 1945 kapitulearret nazy-Dútslân, mar de oarloch mei Japan giet troch. Guon fan 'e wittenskippers dy't oan it Manhattanprojekt wurkje, fine dat it programma no wol opheft wurde kin, mei't Japan gjin eigen nukleêr wapenprogramma hat en der dus gjin gefaar is dat Japan earder in atoombom ûntwikkelje soe as de Feriene Steaten. Mar it Amerikaanske regear is fan miening dat de ynset fan in atoombom de oarloch tsjin Japan oansjenlik ferkoartsje en dêrmei in protte libbens fan Amerikaanske militêren rêde kin. It Manhattanprojekt giet dêrom troch en in test fan in lytse plutoaniumbom wurdt opset foar mids july, in pear dagen foarôfgeande oan 'e Konferinsje fan Potsdam, dêr't presidint fan 'e Feriene Steaten Harry Truman de Britske premier Clement Attlee en Sovjet-lieder Josef Stalin moetsje sil. De test, dy't de bynamme Trinity hat, is in grut súkses. Op basis dêrfan wurde yn Los Alamos twa atoombommen klearmakke, dy't begjin augustus brûkt wurde foar it Atoombombardemint fan Hiroshima en Nagasaki. Dêrop kapitulearret Japan en is de oarloch foarby.
Oppenheimer is no yn 'e Feriene Steaten in nasjonale held en nei bûten ta beart er as stiet er alhiel efter de ynset fan 'e atoombommen tsjin Japan. Mar temûk wurdt er tramtearre troch skuldgefoelens oer de hûnderttûzenen boargerdeaden dy't yn Hiroshima en Nagasaki fallen binne. Hy wurdt pasifist en besiket presidint Truman safier te krijen dat dy it nukleêr wapenprogramma fan 'e Feriene Steaten opheffe sil, mar Truman stegeret him ôf. Ynstee wurdt besletten om it wapenprogramma op te fieren foar de ûntwikkeling fan in noch folle destruktivere wetterstofbom, wêrmei't metropoalen as New York of Moskou yn ien klap fan 'e ierdboaiem fage wurde kinne. Underwilens slagget it de Sovjet-Uny om mei súkses in eigen atoombom te testen, foar in diel op basis fan 'e ynformaasje dy't trochspile is troch de spion Klaus Fuchs, in Dútsk-Joadske natuerkundige mei de Britske nasjonaliteit dy't troch Oppenheimer nei Los Alamos ta helle wie. Dat makket de Amerikanen allinnich mar mear wisberet om in wetterstofbom te ûntjaan.
Oppenheimer beslút syn mienings tenei foar him te hâlden en syn grutte ynfloed te brûken om it Amerikaanske wapenprogramma fan binnenút ôf te remjen. Dat wurdt him net yn tank ôfnommen troch de fûleindige antykommunisten dy't it no yn Washington, D.C. foar it sizzen hawwe. It is de tiid fan 'e saneamde Reade Panyk en it mccarthyisme, liedend ta de ferfolging fan kommunisten en sosjalisten yn 'e Feriene Steaten. Oppenheimer syn jongere broer Frank en syn protezjee Giovanni Lomanitz, allebeide treflike natuerkundigen, wurde fan eltse universiteit yn 'e Feriene Steaten útsletten. Syn freon, de taalkundige Hoke Chevalier, moat sels yn ballingskip om utens gean. Oppenheimer sels hat ûnderwilens in machtige fijân makke yn 'e foarm fan skout-by-nacht b.tsj. Lewis Strauss, de foarsitter fan 'e Atoomenerzjykommisje (AEC). Dyselde is in ambisjeus en wraaksuchtich politikus, dy't troch Oppenheimer in kear yn it iepenbier foar gek set is en dat nea fergetten is.
Strauss spant gear mei rabiate antykommunisten dy't in hekel hawwe oan Oppenheimer, ûnder wa de abbekaat en politikus William L. Borden en generaal-majoar Kenneth Nichols. Dy lêste, dy't haad befeiliging wie yn Los Alamos, spilet op fersyk fan Strauss it persoanlik dossier fan Oppenheimer troch oan Borden. Op basis fan 'e ynformaasje út dat dossier stelt Borden in brief oer Oppenheimer op wêryn't er him derfan beskuldiget altyd al in spion foar de Sovjet-Uny west te hawwen. Dat brief wurdt yn 1949 nei J. Edgar Hoover stjoerd, de direkteur fan 'e FBI.
Sa komt der in baltsje oan it rôljen, sadat Strauss fierder mei de saak kin. Hy soarget derfoar dat der gjin rjochtsaak komt, want dan soene de falske beskuldigings bewiisd wurde moatte. Ynstee wurde der besletten harksittings holden om te beslissen oft de feilichheidsmachtiging fan Oppenheimer ynlutsen wurde moat of net. As dat barre soe, ferliest Oppenheimer al syn ynfloed en mei er neat mear mei it wapenprogramma te dwaan hawwe. Hy soe dan ek yn ien klap wurkleas wêze. Oppenheimer, syn frou Kitty, generaal Groves en ferskate natuerkundigen tsjûgje op 'e harksittings foar in trijekoppige kommisje dy't troch Strauss fol troppe is mei antykommunisten. De ûnderfreger, Roger Robb, is yn alles útsein namme in iepenbier oanklager en skûlet mei Strauss ûnder ien tekken. It resultaat soe perfoarst in showproses neamd wurde kinne as it net sa strang geheim holden waard. Nei harksittings dy't moannen duorje, ferliest Oppenheimer syn feilichheidsmachtiging en dêrmei eltse ynfloed dy't er op it Amerikaanske wapenprogramma útoefenje kin.
Neitiid ûntwikkelet de Feriene Steaten de wetterstofbom, stipe troch de fijannen fan Oppenheimer, lykas Strauss en Borden en ek de natuerkundige Edward Teller, mei wa't Oppenheimer yn Los Alamos jierrenlang gearwurke hat. Fiif jier nei't Oppenheimer bûtensletten is troch tadwaan fan Strauss, besiket dy lêste om minister fan Hannel te wurden. Yn it politike systeem fan 'e Feriene Steaten is it sa dat de presidint lju foar ministersposten nominearret, mar dat de Amerikaanske Senaat de ministers beneamt nei't de ministerskandidaat ûnderfrege is om syn geskiktens te beoardieljen. Strauss wurdt sadwaande troch in kommisje fan senators oan 'e tosk field yn in iepenbiere harksitting. Hy hat der alle fertrouwen yn dat er beneamd wurde sil, mei't it (doe) frijwol nea foarkaam dat in ministerskandidaat ôfwiisd waard. Wannear't der lykwols tsjûgen heard wurde, docht bliken dat Oppenheimer yn Amerikaanske akademyske fermiddens noch altyd op hannen droegen wurdt en dat de rol fan Strauss yn syn delfal noch net fergetten is. Strauss rispet no wat er sels siedde hat. Natuerkundige David L. Hill makket Strauss syn wraaksucht en ûnderhânskens iepenbier en de Senaat ferwiist syn kandidatuer foar minister fan Hannel nei de foddekoer, wêrmei't yn 'e praktyk in ein komt oan syn politike karriêre.
Yn 'e 1960-er jierren ûntfangt Robert Oppenheimer de Presidinsjele Frijheidsmedalje út 'e hannen fan presidint Lyndon B. Johnson. De film einiget mei in flashback nei in petear dat Oppenheimer yn 1947 mei Albert Einstein fierde. Einstein foarseit de ferfrjemding fan Oppenheimer fan 'e Amerikaanske polityk, nettsjinsteande syn súksessen yn 'e oarloch. Oppenheimer seit dat er wol earnstiger dingen oan 'e holle is: hy is benaud dat syn bydragen oan 'e ûntwikkeling fan 'e atoombom in keatlingreäksje yn gong setten hawwe dy't ienris de wrâld ferneatigje sil.
Rolferdieling
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]
.jpg)
.jpg)
- haadrollen
| personaazje | akteur/aktrise |
| J. Robert Oppenheimer | Cillian Murphy |
| skout-by-nacht b.tsj. Lewis Strauss | Robert Downey jr. |
- byrollen
Produksje en distribúsje
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Produksje
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Yn 2006 publisearren de Amerikaanske histoarisy Kai Bird en Martin J. Sherwin it boek American Prometheus, in yngeande biografy fan J. Robert Oppenheimer. Fuort nei it útkommen fan it boek toande regisseur Sam Mendes belangstelling foar it meitsjen fan in ferfilming, mar dat rûn op neat út. Letter betanke Oliver Stone foar de mooglikheid om it boek te ferfilmjen om't er, sa't er sels sei "gjin wei nei de essinsje [fan it boek] fine koe". Yn 'e folgjende fyftjin jier namen ferskate filmmakkers in opsje op 'e filmrjochten, mar eltse kear rûn it projekt op 'e non. De auteurs waarden mismoedich dat American Prometheus ea noch ferfilme wurde soe.
Yn 2015 naam filmprodusint J. David Wargo in opsje op 'e filmrjochten, en dêrnei liet er ferskate senario's skriuwe dy't er allegearre ôfwiisde. Under de koroanapandemy hie Wargo yn Hollywood in moeting mei akteur James Woods, dy't foar him in oare moeting beävensearre mei Charles Roven. Dyselde wie yn 'e hoedanichheid fan produsint belutsen west by ferskate films fan regisseur Christopher Nolan. Nei't er mei Wargo praten hie en it boek sels lêzen hie, joech er in eksimplaar fan American Prometheus oan Nolan. Dyselde woe al langere tiid in film oer Oppenheimer meitsje, en de biografy fan Bird en Sherwin liek him dêr de perfekte grûnslach foar.
Under de titel Oppenheimer waard sadwaande úteinlik dochs in ferfilming fan it boek makke, wêrby't Nolan de rezjy fierde. Hy wurke op basis fan in senario dat er sels skreaun hie. As produsinten wiene Nolan sels, syn frou Emma Thomas en Charles Roven by it projekt belutsen. Wargo en James Woods wiene útfierende produsinten en hiene yn dy funksje it tafersjoch oer de hiele produksje. Woods sei letter dat him frege wie om Oppenheimer net te promoatsjen, om't er fanwegen syn útsprutsen politike stânpunten dêrmei mooglik skea tabringe koe oan it kommersjele súkses fan 'e film. (Woods is in fûleindich oanhinger fan Donald Trump.)
De eardere films fan Christopher Nolan wiene útbrocht troch Warner Bros., mar doe't dy filmstudio yn desimber 2020 oankundige om, yn ferbân mei de koroanapandemy, nije films út 2021 tagelyk yn 'e bioskoop en fia de streamingtsjinst HBO Max út te bringen, wie Nolan poer, mei't hy in grut foarstanner fan tradisjonele filmreleases is. Ien en oar late ta in brek tusken Nolan en Warner Bros., en Nolan socht foar Oppenheimer syn heil by konkurrint Universal Pictures. Oare yn 'e produksje fan 'e film behelle filmstudio's wiene Nolan syn eigen Syncopy en fierders Atlas Entertainment, Breakheart Films, Peters Creek Entertainment en Gadget Films.
Dêrmei wie Oppenheimer in Amerikaansk-Britske ko-produksje. Foar de film wie in budget beskikber fan $100 miljoen. De kamerarezjy wie yn 'e hannen fan 'e Nederlânske sinematograaf Hoyte van Hoytema, en de filmmuzyk waard fersoarge troch de Sweedske komponist Ludwig Göransson.
Casting
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Oppenheimer wie de sechsde film dêr't regisseur Christopher Nolan en akteur Cillian Murphy oan gearwurken, mar it wie de earste kear dat Murphy de haadrol fertolke. Murphy wie Nolan syn earste kar foar de rol fan J. Robert Oppenheimer, en Murphy griep dy kâns fuortendaliks mei beide hannen oan. Hy rette him op 'e film ta troch in protte oer it libben fan Oppenheimer te lêzen en sterk ôf te fallen om mear op 'e meagere Oppenheimer te lykjen. Nolan brocht Murphy yn kontakt mei Nobelpriiswinner Kip Thorne, dy't as konsultant meiwurke hie oan 'e produksje fan in eardere film fan Nolan, Interstellar (2014). Thorne hie as doktoraal-studint noch kolleezjes fan Oppenheimer bywenne en fertelde Murphy yngeand oer syn persoanlike ûnderfinings mei de man en oer Oppenheimer syn talint foar it yn goede banen lieden fan groepsdiskusjes oer drege wittenskiplike ûnderwerpen.
De rest fan it castingproses wie sa geheimdoggerich, dat guon akteurs net wisten foar it spyljen fan hokker rol se harsels yn in kontrakt fêstleine. Robert Downey jr. (Lewis Strauss), Matt Damon (generaal Groves) en Emily Blunt (Kitty Oppenheimer) krigen ornaris foar in rol yn in film $10–20 miljoen útbetelle, mar om yn Oppenheimer spylje te kinnen, leveren se salaris yn en wurken se elts foar in mizerige $4 miljoen. Neffens Downey wie Oppenheimer "de bêste film" dêr't er "oant no ta" yn spylje hie.
Opnamen
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]De opnamen foar Oppenheimer setten op 28 febrewaris 2022 útein en duorren oant yn maaie fan dat jier. Der waard û.o. filme op 'e Ghost Ranch en yn Los Alamos yn Nij-Meksiko, yn it Ynstitút foar Foardere Stúdzje (IAS) yn Princeton (Nij-Jersey), op 'e Universiteit fan Cambridge yn Cambridge (Ingelân), en op 'e kampus fan 'e Universiteit fan Kalifornje, Berkeley yn Berkeley (Kalifornje). Sênes dy't yn 'e stêd Berkeley spylje, waarden eins filme yn Pasadena (Kalifornje). It Millennium Biltmore Hotel yn Los Angeles waard yn ien fan 'e moetings fan Oppenheimer mei Jean Tatlock brûkt ta ferfanging fan it Mark Hopkins Hotel yn San Francisco, en teffens ta ferfanging fan it Plaza Hotel yn New York foar de jierdeisfiering fan Strauss yn 1949. De sênes yn in oar hotel yn New York waarden opnommen yn it Ald Postkantoar yn Albuquerque (Nij-Meksiko).
Foar de sêne wêryn't Oppenheimer yn it Oval Office fan it Wite Hûs in moeting hat mei presidint Harry Truman soe oarspronklik de Nixon Presidinsjele Bibleteek brûkt wurde, mar dat koe op it lêste momint net trochgean. Om't de filmdagen fan akteur Gary Oldman, dy't Truman spylje soe, fanwegen syn oare kontraktuele ferplichtings yn beton getten wiene, besleat it produksje-ûntwerpteam om yn tûzen hasten it dekôr fan it Oval Office op te kallefaterjen dat brûkt wie foar de tillefyzjesearje Veep (2012–2019). Neffens haadproduksje-ûntwerpster Ruth de Jong wie dat yn in nachtmerje-eftige steat fan ferfal rekke. De bûtendoarsênes yn Los Alamos waarden opnommen yn in op 'e Ghost Ranch neiboude ferzje fan it stedsje út 'e 1940-er jierren, mei't it hjoeddeistige Los Alamos sa feroare is dat it foar de film ûnbrûkber wie.
Foar de sêne mei de Trinity-test waarden echte eksplosiven brûkt ynstee fan dat oan 'e opnommen bylden letter kompjûtergenerearre special effects tafoege waarden. Doe't dat nijs online bekend waard, tochten in protte fans fan Nolan dat de regisseur in echte atoombom ôfgean litten hie. Nolan sei dêr letter oer dat er dat sawol flaaikjend as grizelich fûn. De produksje krige tastimming om 'e sêne mei de test te filmjen op it Militêr Sjitterrein White Sands, mar allinnich as de normale militêre oefenings der gjin lêst fan hiene. Dat betsjutte dat der op tige ûnhandige tiden filme wurde moast. De filmmakkers besleaten der doe mar fan ôf te sjen en in oar gaadlik plak te sykjen yn 'e woastyn fan Nij-Meksiko, dat se fûnen yn 'e neite fan Belen.
Historisiteit
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Oer it algemien liket Oppenheimer frij sekuer de wier barde foarfallen út it ferline te folgjen. De measte ferskillen binne moedwillich oanbrochte feroarings om it fertellen fan it ferhaal yn 'e film te skewielen. Sa gie Oppenheimer mei syn soargen oer in mooglik ûntsjinkearbere keatlingreäksje feroarsake troch it ta ûntploffing bringen fan in atoombom net nei Albert Einstein ta (mei wa't er wol deeglik befreone wie), mar nei de folle ûnbekendere natuerkundige Karl Compton.
Fierders wie Oppenheimer net sa mâle entûsjast oer de ûntdekking fan it bestean fan swarte gatten as yn 'e film toand wurdt, mei't er doe noch gjin idee hawwe koe fan hoe wichtich dy ûntdekking wurde soe. Wol waard dy ûntdekking op deselde dei bekendmakke, sa't de film sjen lit, dat nazy-Dútslân Poalen binnenfoel.
Ek lit de film sjen dat Oppenheimer by it Manhattanprojekt helle wurdt troch de lettere generaal Leslie Groves, mar eins wied er al foar syn earste moeting mei Groves troch Arthur Compton, it haad fan it Metallurgysk Laboratoarium, yn it projekt behelle.
Dat presidint Harry Truman Oppenheimer in "jankert" neamde, is wier, mar dat died er in jier nei syn moeting mei Oppenheimer yn in brief oan politikus Dean Acheson, en net (lykas yn 'e film) fuort nei ôfrin fan it petear, doe't in ôfsettende Oppenheimer it noch opfange koe.
De aparte en ûnwierskynlik oandwaande sêne wêryn't Oppenheimer kaliumsyanide yn in apel spuitet om syn mentor oan 'e Universiteit fan Cambridge Patrick Blackett te fermoardzjen mar him in dei letter betinkt en op it nipperke foarkomt dat de apel opiten wurdt, is basearre op beskriuwings fan dat ynsidint troch Oppenheimer sels. Lykwols is ûndúdlik oft dat foarfal wier bard is. Der bestiet yn elts gefal alhiel gjin oanwizing dat de Deenske natuerkundige Niels Bohr dejinge wie dy't op it punt stie en nim in hap út 'e apel, sa't de film hawwe wol.
.jpg)
Hoewol't de film Oppenheimer portrettearret as in man dy't tramtearre wurdt troch wroege, joech er yn it echt oan dy emoasje, as er dy al hie, nea yn it iepenbier utering. By in besyk oan Japan, yn 1960, doe't er datoangeande konfrontearre waard troch in sjoernalist, gied er it meitsjen fan ûntskuldigings út 'e wei.
Yn 'e film wurd de Japanske stêd Kioto troch de Amerikaanske minister fan Oarloch Henry L. Stimson fan 'e list fan mooglike doelwiten foar in atoombombardemint skrast omreden fan syn kulturele wearde, mar fral om't er sels oan dy stêd nostalgyske oantinkens hat om't it de bestimming fan syn houliksreis wie. Neffens histoarikus Alex Wellerstein is dat lêste in fabeltsje, mei't yn Stimson syn deiboek fan 1926, it jier dat er troude, Kioto net ien kear neamd wurdt. It iennichste besyk dat er oan dy stêd brocht, liket in koarte ûndersyksreis west te hawwen yn 1929, yn it ramt fan syn doetiidske gûverneur-generaalskip fan 'e Filipinen, doe't er der ien nacht trochbrocht. Stimson syn ôffieren fan Kioto fan 'e doelwitelist hie yn it echt neat mei persoanlike foarkarren te krijen, mar wie poer strategysk. Omreden fan 'e grutte wichtigens fan 'e stêd foar de Japanske kultuer wied er bang dat in atoombombardemint op Kioto liede soe ta in ûnomkearbere ferfrjemding fan Japan fan 'e Feriene Steaten, dy't Japan yn 'e earms fan 'e Sovjet-Uny driuwe soe.
Der komme ek inkele anagronismen yn 'e film foar. Sa wurdt yn sênes dy't spylje yn 'e Twadde Wrâldoarloch ferskate kearen de hjoeddeistige flagge fan 'e Feriene Steaten sjen litten, hoewol't dy pas 1960 oannommen is. Om't doedestiden Alaska en Hawaï noch gjin steaten wiene (mar ynstee noch territoaria), hie de ferzje fan 'e Amerikaanske flagge dy't yn 'e Twadde Wrâldoarloch brûkt waard, 48 stjerren ynstee fan 50. En it portret fan 'e Latynsk-Amerikaanske frijheidsstrider José de San Martín, dat yn 'e sêne fan 'e moeting fan Oppenheimer mei presidint Harry Truman op 'e eftergrûn sichtber is, arrivearre pas yn 1946 yn it Wite Hûs, mear as in jier nei it besyk fan Oppenheimer.
Oppenheimer krige fierders krityk om it weilitten fan 'e bydragen fan ferskate wittenskippers oan it Manhattanprojekt, of om it ferdizenjen fan 'e grutte of de betsjuttings fan harren bydragen. In foarbyld is de Italjaan Enrico Fermi, ien fan 'e wichtichste natuerkundigen dy't by it pojekt belutsen wiene en dejinge dy't ûntdiek dat plutoanium it elemint wie dêr't ferlet fan wie foar in spontane kearnspjaltingsreäksje. Hy waard yn 'e film spile troch in figurant en waard net by namme neamd. In oar aspekt dêr't krityk op kaam, wie it net neamen fan 'e deportaasje fan tritich Yndiaanske famyljes, dy't fan har lân ferdreaun waarden sadat dêr Los Alamos boud wurde koe.
Distribúsje
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]De distribúsje fan Oppenheimer waard fersoarge troch Universal Pictures. De film gie op 11 july 2023 yn Parys yn premiêre, en iepene dêrnei op 21 july yn 'e Amerikaanske bioskopen. It byhearrende soundtrackalbum ferskynde dyselde deis by platemaatskippij Back Lot Music. Oppenheimer waard op 21 novimber 2023 útbrocht op dvd en blu-ray en teffens as digitale download. Tagelyk mei Oppenheimer draaide ek de satiryske fantasykomeedzjefilm Barbie yn 'e bioskopen. In protte bioskoopbesikers seagen beide films efterinoaroan, in fenomeen dat Barbenheimer neamd waard.
Yn guon dielen fan 'e wrâld, benammen islamityske lannen en territoaria, laten de sekssênes fan Oppenheimer mei Jean Tatlock ta kontroverse. Yn it Midden-Easten en Súd- en Súdeast-Aazje waarden dy sênes dêrom oanpast sadat Florence Pugh, dy't de rol fan Tatlock spile, net topless wie, mar in boppelichem hie dat beklaaid wie mei in kompjûtergenerearre swarte jurk.
Yn Yndia gie it net (inkeld) om 'e neakenens fan Florence Pugh, mar fral ek om 'e sêne wêryn't in topless Jean Tatlock har troch Oppenheimer ûnder it bedriuwen fan seksuele omgong foarlêze lit út 'e Bagavad Gita, wat in hillige hindoeïstyske tekst is. Dat waard troch in protte hindoes as godslasterlik ûnderfûn. Under harren wie de sjoernlist Uday Mahurkar, dy't in iepen brief oan regisseur Christopher Nolan stjoerde, wêryn't er dy sêne karakterisearre as "in streekrjochte oanfal op 'e religieuze oertsjûgings fan in miljard tolerante hindoes" en easke dat de sêne ferwidere wurde soe út alle ferzjes fan 'e film Oppenheimer wêr dan ek yn 'e hiele wrâld.
Untfangst
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Fan 'e filmkritisy krige Oppenheimer oer it algemien tige positive resinsjes. Sa joech Richard Roeper fan 'e Chicago Sun-Times de film 4 fan 4 stjerren. Hy neamde Oppenheimer "manjefyk" en "ien fan 'e bêste films fan 'e ienentweintichste iuw". Ek Matt Zoller Seitz fan 'e webside RogerEbert.com parte oan Oppenheimer 4 fan 4 stjerren ta. Hy hie lof foar it senario fan Christoper Nolan, de ferkenning fan it karakter fan Oppenheimer en de technyske prestaasjes fan 'e film. Peter Travers fan 'e Britske krante The Guardian omskreau Oppenheimer as in "monumintele prestaasje" en "ien fan 'e bêste films dy't jin ea wêr dan ek sjen sille".
Minder oer de film te sprekken wie Owen Gleiberman fan it tydskrift Variety. Dyselde fûn de earste helte "suver hypnotisearjend", mar skreau dat der yn 'e lêste oere "in beskate gûnzjende yntinsiteit út 'e film wei lekte". Yn The New York Times omskreau Manohla Dargis Oppenheimer as "in briljante prestaasje yn formele en konseptuele termen". Mar se fûn dat de cameo's fan bekende akteurs lykas Rami Malek yn koarte byrollen "ôfliedend" wurken en dat de swart-wytsênes oer de Senaatharksitting fan Lewis Strauss te lang oanfielden.
Yn The Boston Globe omskreau Odie Henderson Oppenheimer as "fisueel sikestûkjend, mar emosjoneel leech". Hy bekritisearre it senario fan Nolan om't it Oppenheimer portrettearre as in "riedsel waans gedachtelibben útdrukking oan jûn wurdt troch gimmickeftige ferspringings nei bylden fan 'e romte ynstee fan bewiis fan minsklike emoasjes". Ek fûn Henderson dat Emily Blunt en Florence Pugh "fergriemd" waarden oan "fierstente lyts holden rollen". Yn it blêd The New Yorker karakterisearre Richard Brody de film as "in dokumintêre fan it History Channel mei útwrydske filmmontaazje". Hy skreau: "Ik stie yn bestân en neam it in Wikipedia-artikel fan filmlingte. Mar nei't ik online eefkes om 'e hoeke sjoen hie, besefte ik dat ik Wikipedia dêrmei tekoart die – of Christopher Nolan [just] tefolle kredyt joech."
Op 'e webside Rotten Tomatoes, dy't resinsjes sammelet, hat Oppenheimer in tige heech goedkarringspersintaazje fan 93%, basearre op 513 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, stelt: "[Dizze film is alwer in meislepende prestaasje fan Christopher Nolan, dy't syn foardiel docht mei Murphy syn poepetoer op aktearmêd en mei sikestûkjende bylden." Op Metacritic, de wichtichste konkurrint fan Rotten Tomatoes, behellet Oppenheimer in goedkarringspersintaazje fan 90%, basearre op 69 resinsjes.
Resultaat
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Opbringst
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]Oppenheimer brocht yn 'e bioskopen yn 'e Feriene Steaten en Kanada $330,1 miljoen op, en yn alle oare lannen en territoaria $645,7 miljoen. Wrâldwiid kaam de opbringst dêrmei út op $975,8 miljoen. Ofset tsjin it budget fan $100 miljoen betsjut dat in winst fan $875,8 miljoen, hoewol't dêr de marketingkosten noch wol ôf moatte. De webside Deadline Hollywood berekkene de skjinne winst foar de film, nei ôflûken fan alle kosten en belestings, op $201,9 miljoen. Oppenheimer wie de op twa nei meast opbringende film fan 2023, nei Barbie en The Super Mario Bros. Movie. It wie ek de meast opbringende film oer de Twadde Wrâldoarloch aller tiden en de meast opbringende biografyske film aller tiden.
.jpg)
Prizen
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]By de Oscars, de wichtichste prizen op it mêd fan film fan 'e Feriene Steaten en de wrâld, waard Oppenheimer yn 2024 nominearre yn 13 kategoryen, wêrûnder bêste byrol fan in aktrise (Emily Blunt), bêste adaptearre senario, bêste produksje-ûntwerp, bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en hierstilearring en bêste lûd. De film wûn 7 Oscars, foar bêste film, bêste regisseur (Christopher Nolan), bêste akteur (Cillian Murphy), bêste byrol fan in akteur (Robert Downey jr.), bêste kamerarezjy (Hoyte van Hoytema), bêste filmmontaazje (Jennifer Lame) en bêste filmmuzyk (Ludwig Göransson).
By de Golden Globes, de op ien nei wichtichste groep filmprizen fan 'e wrâld, waard Oppenheimer nominearre yn 8 kategoryen, wêrûnder bêste filmyske en kommersjele súkses, bêste byrol fan in aktrise (Emily Blunt), en bêste senario. De film wûn 5 Golden Globes, foar bêste film (drama), bêste regisseur, bêste akteur (Cillian Murphy), bêste byrol fan in akteur (Robert Downey jr.), en bêste filmmuzyk. By de Grammy Awards, de wichtichste Amerikaanske muzykprizen, waard Oppenheimer nominearre yn 3 kategoryen, wêrûnder bêste arranzjemint, ynstrumintale muzyk of a kappella en bêste ynstrumintele komposysje (beide foar Can You Hear the Music fan Ludwig Göransson). De film wûn de Grammy foar bêste soundtrack foar fisuel media. By de Screen Actors Guild Awards waard Oppenheimer nominearre yn 4 kategoryen, wêrûnder bêste froulike byrol (Emily Blunt). De film wûn 3 SAG Awards, foar bêste akteur (Cillian Murphy), bêste manlike byrol (Robert Downey jr.) en bêste cast.
By de Saturn Awards waard Oppenheimer nominearre foar 12 prizen, wêrûnder bêste rezjy, bêste akteur (Cillian Murphy), bêste byrol fan in akteur (Robert Downey jr.), bêste senario, bêste produksje-ûntwerp, bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en bêste special effects. De film wûn 4 Saturn Awards, foar bêste skriller, bêste byrol fan in aktrise (Emily Blunt), bêste filmmontaazje en de spesjale Visionary Award (Christopher Nolan). By de Satellite Awards waard Oppenheimer nominearre yn 14 kategoryen, wêrûnder bêste byrol fan in akteur (Robert Downey jr.), bêste byrol fan in aktrise (Emily Blunt), bêste adaptearre senario, bêste kamerarejzy, bêste filmmontaazje, bêste produksje-ûntwerp, bêste kostúmûntwerp, bêste filmmuzyk, bêste lûd en bêste special effects. De film wûn 4 Satellite Awards, foar bêste dramafilm, bêste regisseur, bêste akteur (Cillian Murphy) en bêste cast.
Christopher Nolan wûn fierders de Directors Guild of America Award foar bêste rezjy fan in film en hy waard nominearre foar de Writers Guild of America Award foar bêste adaptearre senario. Oppenheimer waard fierders nominearre foar 13 Critics' Choice Movie Awards (8 wûn) en 5 People's Choice Awards (1 wûn). De film wûn ek prizen op it Ynternasjonaal Filmfestival fan Palm Springs en it Ynternasjonaal Filmfestival fan Santa Barbara.
Om utens waard Oppenheimer by de BAFTA's, de wichtichste Britske filmprizen, nominearre yn 13 kategoryen, wêrûnder bêste byrol fan in aktrise (Emily Blunt), bêste adaptearre senario, bêste produksje-ûntwerp, bêste kostúmûntwerp, bêste fisazjy en hierstilearring en bêste lûd. De film wûn de BAFTA's foar bêste film, bêste regisseur, bêste akteur (Cillian Murphy), bêste byrol fan in akteur (Robert Downey jr.), bêste kamerarezjy, bêste filmmontaazje en bêste filmmuzyk. By de Australyske AACTA International Awards waard Oppenheimer nominearre yn 6 kategoryen, wêrfan't de film 2 wûn, foar bêste rezjy en bêste akteur (Cillian Murphy). Oppenheimer waard ek nominearre foar de César du Cinéma, de wichtichste Frânske filmpriis, en foar de David di Donatello, de wichtichste Italjaanske filmpriis, beide kearen yn 'e kategory bêste bûtenlânske film.
Keppelings om utens
[bewurkje seksje | boarne bewurkje]| Boarnen, noaten en/as referinsjes: | ||
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: References, op dizze side.
|
.jpg){kind=link}
- Amerikaanske biografyske film
- Amerikaanske histoaryske film
- Amerikaanske dramafilm
- Amerikaanske swart-wytfilm
- Britske biografyske film
- Britske histoaryske film
- Britske dramafilm
- Britske swart-wytfilm
- Ingelsktalige film
- Film fan Universal Pictures
- Film fan Syncopy Inc.
- Film fan Atlas Entertainment
- Film fan Christopher Nolan
- Film út 2023
- Film oer in natuerkundige
- Film oer nukleêre technology
- Film oer nukleêre oarlochfiering en wapens
- Film oer de Twadde Wrâldkriich yn Jeropa en Afrika
- Film oer de Twadde Wrâldkriich yn Aazje en Oseaanje
- Film oer kommunisme
- Film oer de ferfolging fan kommunisten yn de Feriene Steaten
- Film oer in politikus
- Film oer polityk yn de Feriene Steaten
- Film oer oerhoer
- Film oer selsmoard
- Film oer pasifisme
- Film oer berou
- Film oer it Amerikaanske Leger
- Werjefte fan Albert Einstein yn keunst en kultuer
- Werjefte fan Harry Truman yn keunst en kultuer
- Werjefte fan Lyndon B. Johnson yn keunst en kultuer
- Film basearre op in non-fiksjewurk
- Film basearre op wiere foarfallen
- Winner fan de Oscar foar Bêste Film
- Winner fan de Golden Globe foar Bêste Film – Drama