Litouwen

Ut Wikipedy
Gean nei: navigaasje, sykje
Lietuvos Respublika
Flagge fan Litouwen Wapen fan Litouwen
Flagge Wapen
Lokaasje fan Litouwen
Offisjele taal Litousk
Haadstêd Vilnjûs
Steatsfoarm Parlemintêre republyk
Gebiet
% wetter
65.200 km²
-­%
Ynwenners (2011) 3.218.064
Munt Litas (LTL)
Tiidsône UTC +2
Nasjonale feestdei 16 febrewaris
Lânkoade LTU
Ynternet .lt
Tillefoan 370

Litouwen (Litouwsk: Lietuva) is in lan op it Baltikum yn Noardeast Jeropa. De haadstêd is Vilnjûs en de presidint fan de republyk is sûnt 2009 Dalia Grybauskaitė. It is it grutste en súdlikste fan de trije Baltyske lannen.

Geografy[bewurkje seksje | edit source]

Lizzing[bewurkje seksje | edit source]

Litouwen wurdt begrinze troch:

Neffens guon geografen leit it sintrum fan Jeropa yn Litouwen, in pear kilometer noardlik fan Vilnjûs.

Lânskip[bewurkje seksje | edit source]

Litouwen is frij flak, mei útsûndering fan morenen yn it easten en westen. It heechste punt is de Juozapines mei in hichte fan 292 meter, yn it Heechlân fan Medininkai.

Kaart fan Litouwenboarne: The World Factbook CIA

Litouwen hat 99 kilometer kust, wêrfan 38 kilometer oan de Baltyske Golf sels. De wichtigste haven fan Litouwen is Klaipeda, oan de mûning fan it Koerske Haf, dêr't ek de grutste rivier fan Litouwen, de Neman, yn út komt. Yn it flakke lân lizze ek in protte marren. De grutste mar is de Kauno Mar.

Skiednis[bewurkje seksje | edit source]

De skiednis fan Litouwen rint noch net lang gear mei dy fan de oare Baltyske lannen. Oars as Letlân en Estlân, wie Litouwen ea in machtich lân, dat rikte oant de Swarte See oan ta. De 20e ieu ferrûn foar it grutstepart ûnder hegemony fan Ruslân en de Sowjetuny, dêr't Litouwen him, as de earste fan de Baltyske Steaten, op 11 maart 1990 frij fan makke. Sûnt 1 maaie 2004 is Litouwen part fan de Jeropeeske Uny.

Polityk[bewurkje seksje | edit source]

Bestjoer[bewurkje seksje | edit source]

It parlemint fan Litouwen, de Seimas, hat ien keamer, mei 141 lea, dy't foar in periode fan fjouwer jier keazen wurde, mei in mingde leden systeem: Der wurde 71 keazen fia in direkte fertsjintwurdiging, en 70 fia proporsjonele fertsjintwurdiging. Premier is sûnt 4 july 2001 Algirdas Brazauskas.

Bestjoerlik is Litouwen opdield yn tsien provinsjes.

Gearwurking[bewurkje seksje | edit source]

It lân is sûnt 1991 lid fan de Feriene Naasjes, sûnt 1993 fan de Rie fan Jeropa en sûnt 2004 fan de Noard-Atlantyske Ferdrachsorganisaasje. Litouwen hat him op 1 maaie 2004 oansletten by de Jeropeeske Uny, mar it hat gjin diel oan de monetêre uny.

Demografy[bewurkje seksje | edit source]

Litouwen hat yn 2011 3.218.064 ynwenners. 84,6 persint fan de minsken binne etnyske Litouwers dy't it Litouwsk, de offisjele taal fan it lân, machtich binne. De twa grutste minderheden yn Litouwen binne de Poalen (6,3%) en de Russen (5,1%).

Der binne fiif stêden mei mear as 100.000 ynwenners:

  • Vilnius 544,091
  • Kaunas 355.550
  • Klaipėda 184.684
  • Šiauliai 127.043
  • Panevėžys 113.668

Ekonomy[bewurkje seksje | edit source]

BYP per persoan is $16.800 (2007). Gearstalling fan BYP per sektor is 5,3% lânbou, 33,3% yndustry en 61,4% tsjinsten.

Militêr[bewurkje seksje | edit source]

Struktuer

De Litouske definsje hat in lânmacht, loftmacht, marine en in folksmilysje.

Mankracht

Yn 2008 wienen der 915.187 Litouske mannen fan tusken de 16-49 jier.
Dêrfan wienen 678.434 fit foar militêre tsjinst.
Dy groep wurdt alle jierren oanfold mei manlju dy't sechtjin jier wurde, yn 2008 wienen dat der 25.907.

Budzjet

Militêr budzjet $231 miljoen (2001).
Persintaazje fan it BYP 1,9 % (2001).

Transport[bewurkje seksje | edit source]

Wichtichste haven is Klaipeda. Vilnius en Kaunas hawwe ynternasjonale fleanfjilden. De wichtichste autodiken binne de Vilnius-Kaunas-Klaipeda, Vilnius-Panevėžys en de E 67 "Via Baltica" fan Warsjau oer Kaunas en Riga nei Tallin. De maksimum snelheid op de autodyk is 110 of 130 km/h.

Litouwen hat (2006):
70.997 km ferhurde dyk.
1.771 km spoardyk.
441 km farwetter.