Kroeskoppilekaan

Kroeskoppilekaan
taksonomy
ryk dieren (Animalia) stamme rêchstringdieren (Chordata) klasse fûgels (Aves) skift pilekaaneftigen (Pelecaniformes) famylje pilekaanfûgels (Pelecanidae) skaai pilekanen (Pelecanus)
soarte
Pelecanus crispus
Bruch, 1832
IUCN-status: hast bedrige
ferspriedingsgebiet
briedfûgel      stânfûgel      wintergast      trekfûgel

De kroeskoppilekaan (Pelecanus crispus) is in fûgel yn it skaai pilekanen (Pelecanus) út de famylje pilekaanfûgels (Pelecanidae).

Ferskining

Kroeskoppelikaan yn Tiergarten Schönbrunn, Wenen.

Kroeskoppilekanen wurde 160 oant 180 sm lang en ha in spanwiidte fan 270 oant 350 sm. Hy hat in meast wyt fearrekleed mei op 'e krún krollige fearren. De wjukken binne ek wyt, mar de rânen fan 'e slachpinnen kinne griis of swart wêze. De soarte hat in ljochte iris, in oranjereade kielsek en grize poaten. It fearrekleed fan beide skaaien binne allyk.

Se ha in soad fan 'e rôze pilekaan, dy't ek in wyt fearrekleed hat, mar hielendal swart earm- en hânpinnen hat. De rôze pilekaan hat boppedat in donkere iris mei om it each bleate rôze hûd, in giele kielsek en fleiskleurige poaten.

Fersprieding

De fûgel komt yn Súdeast-Europa, Lyts-Aazje, Sintraal-Aazje en East-Aazje foar. Kroeskoppilekanen binne trekfûgels. Europeeske fûgels trekke nei it eastlike diel fan 'e Middellânske See en de fûgels út Ruslân en Sintraal-Aazje oerwinterje yn Iran, Irak en it Yndiaaske subkontinint en de Mongoalske fûgels oan kusten fan Sina.

Yn it ferline wie it leefgebiet fan 'e soart grutter. De fûgel kaam yn grutte dielen fan Europa foar.

Nederlân

De fûgel hat eartiids ek yn Nederlân bret, yn alle gefallen oant yn 'e Romeinske tiid mar fanwegen in archeologyske fynst út de 15e iuw nei alle gedachten ek noch folle langer. Ut spoaren op bonkjes witte wy dat der op 'e fûgels jage waard. Der binne lykwols te min resten oantroffen om mei wissens konklúzjes oer de oanwêzigens fan 'e fûgel te lûken.

Hjoed-de-dei wurde der út en troch swalkers waarnommen, fakentiden bisten dy't út dieretunen ûntsnapt binne. Der wurdt ûndersyk dien nei de mooglikheid om de soarte yn gebieten lykas de Iselmar en de Biisbosk te weryntrodusearjen.

Hâlden en dragen

Jonge fûgels.

It iten fan 'e kroeskoppilekaan bestiet út fisk en se ha alle dagen minstens ien kilo fisk nedich. Se wurkje gear troch yn in heale sirkels te swimmen en sa fisk byinoar te driuwen om se op it lêst op te skeppen.

Se briede yn tichte koloanjes yn swietwettersompen. Jonge fûgels fan trije oant fjouwer wiken wurde ûnderbrocht yn in kres. De âlden hâlde dêr gjin tafersjoch op, mar fuorje se noch wol. As de jonge fûgels in moanne âld binne, fleane se foar it earst en nei seis wiken kinne se sels foar iten soargje.

Status

Fûgels op briedeilannen op 'e Kerkinimar yn Grikelân.

Nei in foarse delgong yn 'e 19e en 20e iuw waarden de oantallen fan 'e soarte tusken 10.000-20.000 fûgels rûsd. De bekende koloanjes yn Europa lizze yn natuergebieten en wurde goed beskerme. Bûten Europa hat de fûgel te meitsjen mei oantaasting fan it habitat troch de oanlis fan ynfrastruktuer oan 'e kust en wetterfersmoarging. Ek de jacht en it oerbefiskjen bedriigje de soarte.

Yn Grikelân, Albaanje, Montenegro, Jeropeesk Ruslân, Roemeenje en Bulgarije binne de oantallen tanommen. De grutste oantallen binne yn Kazachstan, Ruslân en Grikelân te finen. De totale Europeeske populaasje wurdt op 3.000-3.600 pearen (BirdLife International 2015) rûsd. De Mongoalske populaasje bliuwt ôfnimmen en is hast útstoarn.

Dêrfandinne stiet de soarte sûnt 2017 net mear as kwetsber, mar as hast bedrige op 'e Reade list fan 'e IUCN.

Boarnen, noaten en/as referinsjes:

BirdLife, oproppen 19 novimber 2025. eBird, oproppen 19 novimber 2025. Avibase, oproppen 19 novimber 2025. Commons Wikimedia Commons  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Kroeskoppilekaan fan Wikimedia Commons.